'Dat niemand toekijkt als ze verdrinken'

Onderzoek naar drama vluchtelingen

Het drama vorig jaar op de Middellandse Zee waarbij 63 vluchtelingen uit Libië omkwamen hoewel er Navo- en andere schepen in de buurt waren, toont aan dat dringend het internationale zeerecht moet worden verduidelijkt, stelt de Raad van Europa.

"Het was een bijzondere situatie vanwege de oorlog in Libië", zei het Nederlandse Eerste Kamerlid Tineke Strik tijdens een presentatie in Brussel. Strik (GroenLinks) leidde voor de Raad van Europa een onderzoek naar het drama. "Toch staat dit ongeluk helaas niet op zichzelf. Nu begint opnieuw het seizoen waarin bootvluchtelingen proberen naar Europa te komen", zegt Strik. "Er zijn dit jaar al slachtoffers gevallen en we horen van overlevenden dat ze wel zijn opgemerkt door andere schepen, maar werden genegeerd."

Het verhaal van de rubberen boot, die vermoedelijk op 26 maart 2011 vertrok met 72 Afrikaanse vluchtelingen aan boord, is er een van afschuiven. Een rol speelt onduidelijkheid over de verantwoordelijkheid van de Navo versus die van individuele lidstaten. Maar volgens de negen mannen die het drama overleefden kwamen er ook gewone vissersschepen voorbij, die de vluchtelingen eveneens lieten dobberen.

Al een dag na vertrek is duidelijk dat de rubberen boot te vol is geladen. Een Frans militair vliegtuig neemt een luchtfoto en verspreidt die over allerlei militaire diensten. De boot vaart dan richting het Italiaanse eiland Lampedusa. De Italiaanse kustwacht bericht meermalen per dag, tien dagen achter elkaar, dat alle schepen moeten uitzien naar dit schip in nood.

"Het is onmogelijk dat welk schip van enige omvang dan ook, of het nu onder Navo-commando voer of niet, hier niet van heeft geweten", aldus Strik. De Navo komt er slecht af in het onderzoek, omdat het zeer afhoudend heeft gereageerd op vragen van de onderzoekscommissie van de Raad van Europa. De Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk hebben zelfs helemaal niet geantwoord.

"De Raad van Europa kan zelf geen claims bij de Navo neerleggen. Maar we hopen wel dat de nationale parlementen hun eigen minister van defensie vragen of er schepen of helikopters in de buurt waren. Dan kunnen we alsnog de exacte toedracht achterhalen. Ook kunnen wij misschien bemiddelaar worden bij de Internationale Maritieme Organisatie."

Die VN-organisatie in Londen is verantwoordelijk voor internationale afspraken op zee. Die afspraken zijn nu niet altijd bindend. "De gaten in de wetgeving moeten worden gedicht, zodat niemand toekijkt hoe er mensen verdrinken."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden