Dat lege kantoorpand, komt dat ooit nog vol?

Projectontwikkelaars niet blij met waarschuwing van DNB

Onnodige paniekzaaierij of een tijdige waarschuwing voor toekomstige problemen? De nieuwe directeur toezicht van De Nederlandsche Bank (DNB), Jan Sijbrand, veroorzaakte gisteren veel ophef door alvast de volgende crisis in de financiële sector te voorspellen: de veel te hoge waarderingen die banken en beleggers geven aan de vele leegstaande kantoren en winkelpanden.

Projectontwikkelaars reageerden als door een adder gebeten - DNB zou de huidige problemen alleen maar vergroten met uitspraken die beleggers nog schuwer maken in vastgoed te beleggen.

Dat er een probleem is bij het waarderen van de vele kantoor- en winkelpanden die bij banken, verzekeraars en pensioenfondsen op de balans staan, is een publiek geheim. Al jaren klinken er in de sector geluiden dat er weinig moeite wordt gedaan om uit te rekenen wat die stenen nu werkelijk waard zijn. In goede tijden, bij veel vraag naar kantoor- en winkelruimte, wordt het gros van de panden gewoon verhuurd. De belegger, of de bank, kan dan simpel de waarde berekenen door de toekomstige huurinkomsten te verdisconteren over de resterende levensduur van het pand.

Kern van het probleem nu is de enorme leegstand. In de aanloop naar de financiële crisis van 2008 is er erg veel kantoorruimte bijgebouwd, veelal gestimuleerd door gretige gemeenten die via grondverkoop aan projectontwikkelaars de gemeentekas probeerden te spekken. Nu de vraag naar kantoren en winkels terugloopt - als gevolg van de economische malaise en verergerd door de opkomst van internetwinkels en meer thuiswerken - loopt de leegstand op tot alarmerende proporties. Meer dan 15 procent van de kantoren in Nederland staat leeg, en dat getal loopt snel op. Maar de meeste banken en beleggers hebben de panden nog altijd in de boeken staan als waren zij volledig verhuurd, tegen dezelfde prijzen als voor de crisis.

Het waarderingsprobleem zorgt er bovendien voor dat de markt zichzelf niet corrigeert. In plaats van een pand leeg te laten staan, zou het verhuurd kunnen worden voor, zeg, de helft van de prijs. Of men kan de ruimte verbouwen, tot huurwoningen bijvoorbeeld. Dan levert het in elk geval nog iets op. Maar in dat geval moet de bezitter de waarde daadwerkelijk afboeken, wat met de huidige leegstand tot forse verliezen kan leiden. Banken durven het risico dat zij als gevolg van die afwaardering in geldnood komen niet aan, waardoor er voorlopig niets gebeurt en de leegstand alleen maar groter wordt.

De reflex van projectontwikkelaars - bij monde van directeur Jan Fokkema van de branchevereniging Neprom - om de uitlatingen van Sijbrand als paniekzaaierij te bestempelen, liggen volledig in lijn met de houding van de afgelopen jaren: niets doen en hopen op betere tijden. Het is zeer de vraag of die tijden ooit weer aanbreken. Door nu het verlies te nemen op lege panden, kan er in elk geval een begin worden gemaakt om weer beweging in de kantoormarkt te krijgen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden