Dat Hirsi Ali nu genuanceerder over de islam denkt, is winst

De mening van de krant, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

In een opmerkelijk vraaggesprek met deze krant, afgelopen zaterdag, stelt Ayaan Hirsi Ali, dat ze optimistisch is over de mogelijkheden de islam te moderniseren.

De reden die Hirsi Ali aangeeft voor haar nieuwe inzicht is opmerkelijk. De Arabische Lente heeft er volgens haar voor gezorgd dat binnen de islamitische wereld de groep dissidenten groeit en groeit.

De minder ingevoerde westerling zal snel geneigd zijn zich af te vragen waar dan precies in de Arabische Lente de aanleiding zit voor een optimistischer kijk op de mogelijkheden voor religiekritiek binnen de islam. De balans, vier jaar na de met een opstand in Tunesië begonnen omwenteling in het Midden-Oosten en Noord-Afrika, kan onmogelijk positief genoemd worden.

De Arabische Lente leidde vooral tot minder politieke vrijheid. Libië is tot totale anarchie vervallen, net als Syrië. In Egypte is de Moslimbroederschap weliswaar teruggedrongen, maar uitsluitend en alleen door de ontluikende democratie met geweld te smoren.

De Arabische Lente leverde de wereld Islamitische Staat op, vooral in Irak en Syrië actief, maar met terreurcellen tot aan de kusten in de zeestraat tussen Italië en Libië. De politieke chaos en repressie betekenen ook dat voor het debat over religie in deze landen nog minder ruimte is.

Hirsi Ali spreekt in het interview dan ook niet over dissidenten in de islamitische landen zelf. Geweld en terreur tegen andersdenkenden zijn daar inmiddels gebeurtenissen van alle dag. Hirsi Ali ziet aanwijzingen dat het dissidente geluid in de islam na de Arabische Lente vooral in het Westen, kennelijk ondanks radicalisering die ook hier aan kracht won, luider wordt.

Het optimisme is haar gegund. Het biedt immers hoop ervan te mogen uitgaan dat het mogelijk is de islam van binnenuit te veranderen, al overtuigen haar argumenten niet. Het lijkt er eerder op, dat Hirsi Ali inmiddels bereid is meer te differentiëren in haar oordeel. Zij viel met haar islamkritiek het afgelopen decennium immers vooral op door haar oordeel dat deze religie nooit te veranderen zou zijn. De islam zou uit de aard van deze religie nooit een Voltaire voortbrengen, om haar eerste essay in deze krant te parafraseren.

Hoeveel waarheid die stelling wellicht ook bevatte, hij sloot elk dissident geluid binnen de islam bij voorbaat uit en was daarmee te rigoureus. Dat Hirsi Ali nu bereid is die stelling te nuanceren en daarmee niet uitsluit dat verandering mogelijk is, is winst.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden