Dat dopingaffaires zeldzaam zijn in het schaatsen, maakt de sport niet schoon

Yvonne van Gennip en Ria Visser (2de en 3de van links) tijdens de Winterspelen van 1984. In 1985 verdwenen van hen urinestalen, nadat ze erg goed presteerden op het EK.Beeld ANP

Doping wordt veelal geassocieerd met wielrennen. Maar dat andere sporten minder schandalen kennen, betekent niet dat ze schoon zijn. In het voetbal en het schaatsen lijkt soms iets te worden toegedekt.

En zo was het woord doping weer terug in het Nederlandse schaatsen. Gisteren publiceerde De Volkskrant in samenwerking met ‘Andere Tijden Sport’ een reconstructie van het ‘gestolen koffertje’ na het EK allround in Groningen van 1985. Een koffertje met urinestalen zou 33 jaar geleden zijn gestolen, hoogstwaarschijnlijke om op die manier een positieve plas van Yvonne van Gennip en Ria Visser te vermijden (zie kader). Het was geen gegronde dopingbeschuldiging, wel een dopingsuggestie. In ieder geval werden de woorden doping en schaatsen tegelijkertijd genoemd.

Dat is toch opvallend. Het Nederlandse schaatsen is, of lijkt in ieder geval, op het eerste gezicht een betrekkelijk schone sport. De eerste en (voorlopig) laatste volwassen Nederlander die daadwerkelijk op doping is betrapt, was marathonschaatser Thom van Beek. Hij kreeg dit jaar definitief vier jaar schorsing, nadat hij in 2016 werd betrapt op epo. Van Beek ontkent. In 2009 werd een junior betrapt op het gebruik van anabole steroïden.

Topsport

Het zijn weinig schandalen, zeker in vergelijking met alle verhalen uit het wielrennen. Toch is het naïef te denken dat doping in een technische sport als het schaatsen niet zou helpen. Als kracht, explosiviteit en duurvermogen noodzakelijk is, is het nu eenmaal aanlokkelijk om middelen te nemen die bijvoorbeeld het herstelvermogen verbeteren. Bovendien kent het schaatsen zo eens in de zoveel jaar een dopingschandaal, al zijn dat dus vooral schaatsers uit andere landen (Claudia Pechstein sinds 2009, de Russische schaatsers sinds 2016).

En het gaat om topsport, een discipline waarin grenzen worden opgezocht. Zo stuurde de schaatsbond KNSB deze zomer nog een brief over schildklierhormoon thyrax, waar profschaatsers zich ruim van zouden hebben bediend rond de Winterspelen van februari. Dat is geen doping, wel mogelijk prestatiebevorderend.

Het tekent vooral hoe ver sporters willen gaan voor succes. Het geval van Van Beek toonde aan dat het Nederlandse schaatsen in ieder geval geen baken van onschuld is in een wereld waarin nu vooral Russen, en voorheen voormalig Oost-Duitse schaatsers met twijfel omgeven zijn.

Sergio Ramos

Herman Ram van de Nederlandse Dopingautoriteit heeft er nooit een geheim van gemaakt dat er in Nederland te weinig geld is om altijd en overal goed dopingonderzoek te doen. Sommige sporten krijgen meer aandacht dan anderen. Zo wordt ook in het voetbal minder gecontroleerd dan bijvoorbeeld het wielrennen.

Voetbal lijkt op het eerste gezicht ook schoon. Vooral matchfixing en corruptie komen deze dagen onder de aandacht. Doping wordt minder besproken. Ook daar is de reflex vaak te denken dat doping in een sport met veel technische en tactische aspecten niet zinvol kan zijn.

Maar toch. Deze week kwam Real Madrid-speler Sergio Ramos in opspraak omdat hij zich twee keer niet aan de dopingreglementen zou hebben gehouden. Zo ging hij in april na de wedstrijd tegen Malaga eerst douchen voordat hij naar de controle ging, wat volgens de regels verboden is. Ook werd hij na de Champions League-finale tegen Juventus vorig jaar positief getest op dexamethason, dat in een pijnstiller zit. Zijn arts had naar eigen zeggen per abuis een ander, relatief vergelijkbaar middel ingevuld op het medische formulier.

Twee gevallen waarin Ramos niet handelde volgens de regels. Dat zou elders leiden tot vraagtekens en schorsingen, maar Ramos kwam ermee weg. Wees voorzichtiger, gaf de Europese voetbalbond Uefa als advies mee aan Real Madrid. Ook hier lijkt wat te worden toegedekt. Dat, en het onuitroeibare idee dat doping in bepaalde sporten geen effect kan hebben: het is van alle tijden.

‘Schaatsbond verzweeg gestolen koffer in 1985’

De Volkskrant en ‘Andere Tijden Sport’ lieten gisteren zien hoe in 1985 op mysterieuze wijze een koffer met daarin urinestalen van de topvier van het EK in Groningen werd gestolen. Yvonne van Gennip en Ria Visser schaatsten zich dat EK tot verbazing van velen als nummers twee en vier tussen de oppermachtige Oost-Duitse vrouwen. Diezelfde avond werden de urinestalen ontvreemd uit het ziekenhuis in Nijmegen.

De diefstal werd stil gehouden door de schaatsbond KNSB. Betrokkenen zeggen nu dat voormalig bondsarts Rob Pluijmers achter de diefstal zit. Die kan zich zelf niets meer herinneren. Hij zegt in een reactie die avond een hersenbloeding te hebben gehad en aan geheugenverlies te lijden.

Het vermoeden is dat het koffertje is gestolen om zo een positieve test te vermijden. Waarom zou je anders een koffer met urinestalen ontvreemden, is de gedachte. Het laboratorium kon destijds pas net testosteron opsporen in de urine van sporters.

Zowel Van Gennip als Visser ontkennen dat ze doping hebben gebruikt. De feiten zijn verjaaard. Volgens de KNSB is de zaak het niet waard achteraan te gaan en kan het huidige bestuur geen verantwoordelijkheid dragen.

Lees ook: 

Yara van Kerkhof gaf al haar prijzengeld uit om haar onschuld te bewijzen

Een van de laatste gevallen waarin het Nederlandse schaatsen met doping werd geassocieerd was deze zomer, toen Yara van Kerkhof in haar bloedpaspoort ‘afwijkende waarden’ had. De shorttrackster is inmiddels vrijgesproken, omdat ze kon aantonen waardoor dat kwam. 

Lees ook: 

‘Wielerploeg Sky smokkelt een beetje, zoals voetballers ook doen’

Het wielrennen kent een lange geschiedenis met doping. Chris Froome ligt onder een vergrootglas. Hoe ver mag je (nog) gaan in de wielersport?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden