'Darmkanker is sluipmoordenaar'

Voorzitter artsenclub beklemtoont belang van preventie aan vooravond van onderzoek onder 55-plussers

Artsen zouden niet alleen moeten screenen op darmkanker maar ook adviezen geven hoe deze ziekte is te voorkomen.

Dat zegt Ad Masclee, maag-, darm- en leverarts en voorzitter van de beroepsvereniging van MDL-artsen. Vanaf maandag valt bij de eerste lichting 55-plussers de envelop in de bus voor de screening tegen kanker in de dikke darm. Een paar weken daarna zullen Masclee en collega's het druk krijgen, als de eerste mensen met een vermoeden van darmkanker zich melden voor de zogeheten coloscopie. Hierbij wordt de darm onderzocht en kwaadaardig materiaal direct weggehaald.

"Het is een enorme stap om de ziekte eerder en beter te bestrijden", zegt Masclee. "In de eerste fase van darmkanker is de kans op een succesvolle behandeling bijna honderd procent. In de laatste fase zakt die kans tot onder de tien procent. Darmkanker is een sluipmoordenaar."

Hij vindt wel dat er meer aandacht moet komen voor preventie. "De risicofactoren voor darmkanker zijn ongeveer gelijk aan die voor hart- en vaatziekten. Denk aan overgewicht, slechte voeding en weinig beweging. De volgende stap zou moeten zijn dat we patiënten tegelijkertijd met een ingreep hierop wijzen en adviezen geven om de kans op herhaling kleiner te maken."

Er is nog een andere reden dat de test niet zaligmakend is. Wie een gunstige uitslag krijgt, is er nog lang niet van verzekerd dat hij inderdaad geen darmkanker heeft. De huidige test mist vermoedelijk een op de drie darmkankergevallen. "Het blijft van belang om bij klachten - bloed in de ontlasting, bloedarmoede - alert te blijven en naar de huisarts te gaan", zegt Masclee. "Evenals de noodzaak voor preventie." In het ideale geval zou iedere gezonde 55-plusser de leefstijladviezen ter harte nemen. "Maar daar hebben wij als artsen geen zeggenschap over; die mensen zien wij niet."

Het RIVM, dat de screening coördineert, hoopt de komende jaren jaarlijks 1400 van de 5000 sterfgevallen te voorkomen, en als alle lichtingen meedoen bijna de helft. Op deze schatting kwam de afgelopen weken kritiek van andere artsen, die het getal te optimistisch vinden en erop wijzen dat veel mensen nodeloos ongerust worden gemaakt - een ongunstige testuitslag krijgen terwijl er later niets aan de hand blijkt te zijn. "We proberen die tijd zo kort mogelijk te maken", zegt Masclee. De onzekere periode kan oplopen tot een maand.

Masclee moet ook toegeven dat de operatie niet zonder risico is. Zo kan een darmperforatie ontstaan, die tot sterfgevallen kan leiden. "We moeten accepteren dat door de screening uiteindelijk een enkeling zal komen te overlijden." Hoeveel mensen dat zijn is onduidelijk, het huidig onderzoek levert schattingen op van een patiënt in de zes jaar tot zeven per jaar. "Hoe dan ook staat daar wel tegenover dat je veel meer levens redt", zegt Masclee.

De paarse envelop en het spuitje
Bent u geboren in 1938, 1939, 1947, 1949 of 1951? Dan valt komende week de paarse envelop in de brievenbus met daarin de 'poeptest'.

De envelop bevat een klein spuitje waarmee u vier kleine doses uit uw ontlasting kunt halen. Die gaan in een buisje en dat moet u opsturen naar de regionale organisaties die de screening uitvoeren.

Binnen twee weken ontvangt u de uitslag. Is die ongunstig, dan kunt u binnen twee weken terecht bij een van de honderd klinieken die de coloscopie uitvoeren, het inwendig onderzoek naar poliepen die ter plekke worden weggehaald. Dat gebeurt dan binnen drie weken onder verdoving. Patiënten hebben er doorgaans nauwelijks last van en vinden eerder de voorbereiding - darmspoeling - hinderlijk.

Wel of niet je poep laten testen? In het Tweestedenziekenhuis in Tilburg is het bevolkingsonderzoek naar darmkanker het gesprek van de dag.

'Wees er op tijd bij, om erger te voorkomen'
Ton Bueno Bibaz (68)

"Ik heb zelf slokdarmkanker gehad. Ik kan u vertellen, die onderzoeken zijn inderdaad niet plezierig. Ik ben er nu vanaf, ik ben hier voor mijn vrouw. Maar ik zou meedoen met de test. Je kunt er beter op tijd bij zijn, om erger te voorkomen. Het is natuurlijk een shock, als uit dat eerste testje blijkt dat je het mogelijk hebt. Hoe de dokter de uitslag brengt, dat is heel belangrijk. Er kan iets aan de hand zijn, en het kan ook van niet. En als er wél iets aan de hand is, is het nog niet meteen einde oefening. Dat moet voor iedereen goed duidelijk zijn."

'Zo kun je ook geld besparen in de zorg'
Joyce Fijnfandraat (59):

"Ik denk dat ik het niet doe. Je krijgt al genoeg onderzoeken als je 55-plus bent. Het borstonderzoek en zo. Het grote voordeel is natuurlijk dat je er op tijd bij bent als er iets aan de hand is. Op die manier kun je ook geld in de zorg besparen. Maar mijn man en ik hebben allebei geen problemen met de ontlasting, en ik heb begrepen dat je daaraan merkt of er iets aan de hand is. Als dat nou niet helemaal 'joepie' is, dan kunnen we zelf naar de dokter gaan, toch? Prima dat het onderzoek er is, dan kunnen mensen kiezen of ze eraan meedoen."

'Totdat je het weet, zit je wel in de puree'
Hans de Hoog (77)

"Ik heb darmkanker gehad. Ik ben recent onderzocht, en alles is goed. Maar ik zou niet hebben meegedaan aan zo'n test. Je haalt een hoop overhoop."

Riet Knol (70):

"Ik zou wel meedoen. Hans moest heel acuut opgenomen worden, en is verschrikkelijk ziek geweest. Dat kun je misschien voorkomen. Het ontstaat allemaal met een poliepje. Als ze dat in een vroeg stadium weghalen, kan het zich niet ontwikkelen tot een tumor."

De Hoog: "Bij mijn vrouw is ooit iets uit het borstonderzoek gekomen. Later bleek er niets aan de hand te zijn. Maar totdat je dat weet, zit je wel in de puree."

Knol: "Ja, dan ben je ongerust. Maar dat nadeel weegt voor mij niet op tegen het voordeel dat je iets vroegtijdig kunt opsporen."

'Er is een tijd van komen en er is een tijd van gaan. Wanneer, dat weet je niet.'
Albert Frijborg (73):

"Er is maar een antwoord: 'Er is een tijd van komen, en er is een tijd van gaan.' Wanneer, dat weet je niet. En dat hoef ik niet te weten ook. Als er nou iets uit zo'n onderzoek komt, dan is het natuurlijk de vraag hoe lang je het al hebt, en wat ze er nog aan kunnen doen. Ik zou best zo'n test willen doen hoor. En ik ben ook niet bang voor een darmonderzoek. Maar ze hoeven mij niet te vertellen wat de uitkomst is."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden