Daratt/ Tijdens het brood bakken smeult de wraak

Jann Ruyters

Er schuilt een macabere logica in het verhaal van ’Daratt’, de derde film van de Mahamat- Saleh Haroun, de regisseur uit Tsjaad die eerder ’Bye, bye Africa’ en ’Abouna’ maakte. ’Daratt’ maakte hij als onderdeel van het Weense ’New Crowned Hope Project’, een initiatief van Peter Sellars ter gelegenheid van het 250ste geboortejaar van Mozart.

In de lege woestijn in Tsjaad meldt een radiostem in mooi postkoloniaal Frans dat de regering alle oorlogsmisdadigers amnestie verleent en dus moet de jonge Atim van zijn opa het recht in eigen hand gaan nemen. De moordenaar van zijn vader mag niet vrijuit gaan. De grootvader stuurt zijn kleinzoon uit op wraak.

Vanuit het zachte, beige landschap van de woestijn trekt Atim dan naar de stad N’djaména waar hij een andere wereld treft. Mannen in uniformen die hem in elkaar timmeren nadat hij tegen een muurtje heeft geplast. De stem van de moskee die de gelovigen naar binnen roept. Al snel vindt hij er ook de moordenaar.

Deze kale man zonder stem – zijn stembanden zijn onherstelbaar gekneusd – deelt mislukt brood uit aan de straatkinderen. Hij is bakker. Atim blijft bij zijn winkel rondhangen en krijgt van de man een baantje in zijn bakkerij aangeboden. Atim neemt het werk aan en laat ook toe dat de man hem niet alleen als leerling maar steeds meer als een aangenomen zoon gaat behandelen. Zonder dat Atim overigens iets van zijn eigen gevoelens laat blijken. ’Mad in Africa’ zegt zijn T-shirt. De mannen draaien zonder veel woorden om elkaar heen. Ze bakken brood.

Je vader vervangen door zijn moordenaar, de zoon van de man die je vermoord hebt adopteren – het zou de ’waarheid en verzoening’ in ideale vorm kunnen zijn, ware het niet dat er tussen deze mannen nog geen waarheid is uitgesproken.

Ergens in ’Daratt’ vertelt iemand een parabel over een man die hinderlijk achtervolgd wordt door zijn schaduw. Deze zegt hem pas te zullen verdwijnen als hij zijn taak heeft volbracht. Zoals Voltaire’s Candide zich ooit van alle oorlogen afwendde om zich op zijn tuin te storten, zo geeft Atim zich over aan de rituelen van de bakkerij, maar het bewustzijn van zijn taak blijft.

Tot de scène die de apotheose brengt. Die scène is dan een wonder van helderheid; een onvoorspelbaar maar vanzelfsprekend slot van een bijzondere, humane vertelling die loutering laat voortkomen uit de draaiingen van een deegmachine.

(Regie: Mahamat-Saleh Haroun. Met Ali Bacha Barkaii. In 2 filmtheaters.)

Klik hier voor de trailer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden