dans

DEN HAAG - Vriendschapsbanden worden gesmeed, ook door trouw. Daarom vroeg Jiri Kylian zijn Israëlische collega en vriend Ohad Naharin om zijn tienjarige gastchoreograafschap bij het Nederlands Danstheater met een nieuwe creatie te vieren. De artistiek leider van Bascheva Dance Company greep de muzische inspiratie die hij al zolang in Den Haag opdoet aan, om deze óók te kunnen koppelen aan andere Nederlandse vriendschap, namelijk met de groep Orkater.

Want ook tot de cartooneske humor waarmee Orkater tussen orkest en theater laveert en aan het begrip muziektheater zo'n beeldende inhoud geeft, voelt Naharin zich aangetrokken. De suggestieve Orkater-collages van pneumatisch getril, sissend geritsel en dreunend gebonk, vormen voor Naharin een ideaal decor. Ideaal, omdat voor hem de NDT-dansers ook een soort instrumenten zijn, waarmee het mysterieuze gebied tussen muziek en beeld zicht- en hoorbaar kan worden gemaakt.

Peter Zegveld en Thijs van der Poll van Orkater en veertien danseressen en tien dansers van NDT: zij zijn voor Naharin de smeden die het mysterie aan de hamer van klank op het aanbeeld van theater kunnen ontfutselen. Dus zochten de twee klankmakers en de dansschrijver naar de 'Diapason', (in de Griekse muziek het interval van de octaaf en in het Frans de stemvork). Bij Naharin kwam de eindbeslissing te liggen in het soms moeizame proces waarop de kwinkslagen van Orkater op zijn poëtischer getinte ernst moest worden afgestemd.

Het resultaat dat donderdag in het Haagse Lucenttheater ten doop werd gehouden, is miraculeus. Als een stel in de tropen verdwaalde machinisten brengen Zegveld en Van der Pol hun bizarre apparatuur (tevens het enige decor) aan de praat. Het vuur wordt aangeblazen in een ouverture voor de vrouwen met lange grauwe voorschoten. Langzaam komt ook hun getril, geschuifel, geritsel op gang en voordat je het weet is het van boven verlichte toneel in een rite van een stam oudtestamentische amazones veranderd. Wanneer zij zich te ruste leggen komen de mannen op, eveneens met lange voorschoten, en verschijnt op de achterwand een prachtige animatiefilm van een hemelbedekkend hoofd: een laaghangende wolkengod als brompot.

Naharin houdt ervan met zevenmijlslaarzen dwars door culturen en over millennia te stappen. Associaties krijgen van hem vrij spel, wat nog eens versterkt wordt door extreme contrasten. Zo laat hij lang gerekt sereen geschuifel in unisono met woest ritmisch gesprong of kronkelende erupties afwisselen, gooit hij er een prachtig lyrisch duet of een krampachtige solo doorheen. In de magimix van deze theatersmidse van geluid, beweging en beeld worden flarden van nul tot nu, van Hooglied tot Hollywood, vermalen: het gist en gonst in zinderende hitte, knarst en kreunt bij optrekkende mist boven een havenstad. Plots vliegt een zwarte vlinder op (Paula Sanchez) op rood-omzwachtelde stelten. Wanneer zij neerstrijkt voor een nachtclubact is zij de perfecte kruising van Josephine Baker, Betty Boop en jawel, Sabine Kupferberg. Ze weet de mannen tot een ritmische breakdance op te hitsen, voordat alle dansers zich in rechte slagorden opstellen, met naakte billen achter hun lange voorschoten. De vlinder uit het vuur verliest haar rode stelten, gaat ten onder in het moeras van deze mensenmachinerie, maar heeft wel voor een wonder gezorgd. In het slotkoraal waarop alle dansers/zangers als koppelstangen bewegen blijkt een hunner ook vleugels te hebben gekregen.

Wat een weelde aan poëtische passie en historische fantasie!

Na veertig minuten puur genot weet ik alleen dat ik ogen en oren tekort kwam om alle verwijzingen naar Kylians en Naharins eigen werk te bevatten. Misschien is dat wel het mooiste aan deze edelsmeedkunst over artistieke verwantschap.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden