dans

Het programma, begeleid door het Nederlands Balletorkest, is te zien in het Muziektheater Amsterdam (17, 18, 30/4), in het AT & T Danstheater in Den Haag (22, 23, 24, 29/4 en 1, 4, 5, 6/5).

Sinds Van Manen vast geengageerd is bij het NDT, heeft hij zijn waardering voor deze dansers verschillende keren laten blijken door voor, met en op hen schitterende stukken te maken. Een daarvan is het Mozart-menuet 'Andante' dat opnieuw door het aan elkaar gewaagde danspaar Fiona Lummis en Jean Emile met een uiterste precisie en sterke expressie werd vertolkt. Vooral Emile kan hier superieur pronken met de uiteenlopende kwaliteiten waarover hij beschikt: de krachtige uitstraling van een zwarte bodybuilder en de elegante (technische) verfijning van een danseur noble.

Was dit een lekker opwarmertje, de grote verrassing kwam met de premiere 'Fantasia' dat Van Manen zette op een koraalvoorspel, preludium en koraalbewerking in Busoni's pianobewerking van Bach. Van Manen verkoos dit keer de unieke vertolking door Alfred Brendel (op band) boven een live-uitvoering. Keso Dekker bedacht een zwart kader - met transparante coulissen die iets opdringen op het podium en aan de onderkanten zijn afgebakend met rode lampjes - waarin drie vrouwen (Fiona Lummis, Sol Leon en Cora Kroese) naar voren treden. Hun unisono, sensueel golvende heupbewegingen lokken de mannen; Jean Emile, geflankeerd door Paul Lightfoot en Jorma Elo, van wie het antwoord in allegro krachtig is, haast robuust.

Dan wordt het ernst. Beide seksen nemen stelling tegenover elkaar. Aan weerskanten van het toneel staan zij een moment bevroren, oog in oog met elkaar als bij het begin van een match, in afwachting.

Cora Croese en Jorma Elo rapen als eerste de handschoen op. Hun duet is vooral lyrisch van toon, met een jeugdig, pril accent. Dan volgt, na een krachtig daarna vaker herhaald groepsintermezzo een tweede duet van Sol Leon met Paul Lightfoot. Dat is krachtig en strijdbaar, hoewel er ook momenten van tederheid en overgave in zitten.

Hecht collectief

Dan voltrekt zich een wonder. De intensieve pianoklanken van Bach schijnen ineens die van Beethoven te worden, van 'Adagio Hammerklavier' om precies te zijn, dat prachtstuk waarop Van Manen in 1973 zijn gelijknamige meesterwerk zette voor de supercast van Het Nationale Ballet. Ook nu worden de vrouwen van de paren beurtelings opgetild tot ze een hecht collectief vormen dat gezamelijk een zeer ingetogen dans uitvoert.

In dit letterlijke citaat komt twintig jaar na dato Van Manen's schepping opnieuw tot leven, maar dan in een andere gedaante; met jongere NDTdansers die minder puur klassiek geschoold zijn, ontdaan van de orginele licht-romantische vormgeving van Jean-Paul Vroom en in plaats daarvan voorzien van Dekker's gestroomlijnde kleurige body's.

Tijd en plaats zijn veranderd, de handeling is even dezelfde. Deze korte terugblik is een net zo grote vondst als eerbetoon aan deze dansers. Dat die tijd niet stilstondstaan blijkt ook uit het prachige slotduet van Lummis en Emile waarin opnieuw gaaf tot uitdrukking komt dat van Manen's stijl onder invloed van deze dansers evolueert: zich verjongt, zonder zijn diepgang en kracht te verliezen. Maar de toon is, hoe ernstig ook deze muziek, lichter en de vorm verfijnder.

In combinatie met zijn even eenvoudige, als ingenieuze bewegingsconstructies is zijn kunst van een grote schoonheid. Met als afsluiter zijn dynamische groepsstuk 'On the move' was dit een subliem Van Manen-programma dat nog werd voorafgegaan door Kylian's schitterende 'Dreamtime' waarin vooral Nancy Euverink, Elke Schepers en Johan Inger uitblonken. Wat een groep, wat een programma, wat een belevenis!

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden