dans

T/m zondagavond in Amsterdamse Stadsschouwburg

De Canadees Edouard Locke noemde zijn vuurwerk kort en krachtig '2'. En om maar meteen met de conclusie te beginnen: dit is de snelste, diepgravendste, meest opwindende creatie die hij sinds de oprichting van zijn groep in 1980 maakte. Met '2' zette hij een kroon op het werk van zijn dansmuze Louise Lecavalier.

Voor mij verwijst '2' naar de beroemde uitspraak die Martha Graham op haar sterfbed deed: 'A dancer dies twice'. De eerste keer is wanneer een danser voorgoed het toneel verlaat, de tweede keer als hij de laatste adem uitblaast.

Aangegrepen door het lot van zijn vader die door een hartaanval fysiek en geestelijk gekerkerd raakte, projecteerde Locke zijn emoties over vergankelijkheid op de danseres die hem wereldfaam bezorgde. Nu is zij in de controle en coördinatie van haar spieren nog het tegenovergestelde van een door haar aftakeling opgesloten vrouw. Maar ook deze ridder-danseres zal te harer tijd moeten berusten.

De Canadese Lecavalier, die wonderlijke androgyne, door stamina en spierkracht gestaalde danseres, leeft en werkt sinds haar debuut in 1977 met dit dubbele afscheid van haar bestaan. Voor, door en op haar strijdbaarheid maakte Locke een produktie, waarin hij zijn trouwe muze door een jungle van onontkoombare tegenstelling stuurt.

Om haar heen valt een rank smeedwerk met het patroon van bladernerven neer. Jarenlang wist de Canadese zich van die kooi met meedogenloos catchascatchcan-gedrag te vrijwaren, door hoog opduikend en horizontaal draaiend om haar eigen as al haar danspartners te lijf te gaan en met haar mee in het stof te sleuren. Geen uitputtingsslag ging de waterstofperoxide ragebol te ver, om de tikkende tijdbom in haar 'blood memory' tot bedaren te brengen.

Ik ken geen danseres die zo bikkelhard was, vooral voor zichzelf, en die haar toerental zo hoog kon opjagen. Haar gedrevenheid getuigde van een niet stuk te krijgen destructie. Alle grenzen in danstechniek en traditie moesten plat. Als danseres in hart en nieren moet zij ook nu de intieme vreemdeling Tijd onder ogen komen.

Ter bewijsvoering van haar ouder worden schakelde Locke twee filmschermen in. Het linker toont Lecavalier zoals ze nu is (tegen de veertig?): mooi als Catherine Deneuve in 'Nachtvlinder'. Ze is een blonde roos in volle bloei, die eerst etend en later uitrustend aan de groei van haar scherpe doornen terugdenkt. Op het rechter scherm zien we haar gelijktijdig geschminkt als een gerimpeld besje, dat krachteloos voor zich uitstaart.

'Voorbij, voorbij en o voorgoed voorbij', schreef Bloem. Wat er allemaal aan dat tweede 'voorgoed voorbij' vooraf ging, voltrekt zich op het toneel. In die danshof van Eden verkeert zij met haar collega's: haar drie schikgodinnen en vier mannen, als hun aller partners.

Achter op het kale toneel staan twee klavecimbels. Jerome Charles en Dorothea Ventura spelen prachtige 17e- en 18e-eeuwse composities. Maar de waterval van kristalhelder geluid wordt steeds doorbroken door bonkend geraas en gedreun, met ritmische flarden van o.a. Gavin Bryars, Iggy Pop, David Byrne.

In haar rebelse verzet, wanhoop, weigering tot berusting wordt Lecavalier getest en getart, maar niet overtroefd door haar collega's. Ook zij hebben gewrichten van was, spieren van staaldraad en een verbluffend snelle coördinatie. Wat de klavecinisten voortbrengen, overtroeven zij met hun klankvertalende lijven, meestal in duetvorm, maar ook in verdubbelde trio's of in verdubbelde duetvorm.

'2' gaat daarom niet alleen over de verstrengeling van dans en leven zelf, maar ook over virtuositeit: over de sublimering van menselijke motoriek in elkaar afbrekende en opstuwende krachten, als een kneedbare schietspoel tussen tijd en ruimte, een cursor tussen nieuw en klassiek, jong en oud, hard en zacht, fanatiek en mild.

Aan afscheid van het toneel is Lecavalier nog geenszins toe: zij optimaliseert haar rijping, al moet ze ervoor op de botten van haar tenen lopen en draaien. Vooral haar duetten met Rick Gavin Tjia en Donald Weikert en haar dramatische slotsolo deden beseffen dat Locke zijn vader geen grotere hommage had kunnen brengen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden