Dansfamilie

Vier kinderen uit hetzelfde Limburgse gezin dansen de sterren van de hemel bij het internationale Nederlands Dans Theater. Dat mag een unicum zijn, Myrthe, Imre, Marne en Xanthe van Opstal blijven nuchter. "Anderen vinden ons een ongewoon gezin, wij weten niet beter."

Twee dansgroepen, vier tjokvolle agenda's, een Nederlandse première en een tournee in de Verenigde Staten in zicht - wie de Van Opstals samen aan tafel wil krijgen, moet wel even volhouden. Het lukt op een dag van het type waar de eerste maand van het jaar patent op lijkt te hebben. Het wil maar niet echt licht worden in Den Haag. Een zware, loodgrijze deken hangt boven het Spuiplein en het plenst al uren. Maar in het Lucent Danstheater, de thuisbasis van het NDT, golven licht en warmte je tegemoet. Ook figuurlijk. Het krioelt vanmiddag in de gangen van de dansers, allemaal opgetogen, blij om elkaar te zien. Er wordt enthousiast gekust en geknuffeld: "Hey, how áre you?" - het NDT telt zo'n twintig nationaliteiten, Engels is hier de voertaal.

Met hun collega's hebben Myrthe (1987), Imre (1989), Marne (1990) en Xanthe (1992) van Opstal zich vanmorgen al flink in het zweet gewerkt. De eerste repetitie-uren vormen een mooie opmaat voor de komende weken, weten ze. Want het wordt stevig aanpoten, buffelen. Imre en Xanthe, dansers bij jonge-talentengroep NDT II, repeteren voor het programma waarmee het Haagse gezelschap vanaf februari Amerika gaat doorkruisen, als vervolg op de succesvolle tournee van NDT I van vorig jaar. En Myrthe en Marne bereiden zich met NDT I voor op Strike Root, de voorstellling die tot eind volgende maand in de Nederlandse theaters te zien is.

Op het eerste gezicht, zo tussen de tientallen andere dansers, valt er niets bijzonders op aan de zussen en hun broer. Maar zet ze op een rijtje en je ontdekt een grote gelijkenis. Die mond, die neus - deze dansers komen overduidelijk uit hetzelfde malletje.

Met z'n viertjes vormen de Van Opstals een bijzonder verhaal. Om te beginnen dansen er naast hen maar twee Nederlanders bij het NDT, dat van over de hele wereld de beste dansprofessionals aantrekt. En dan: hoeveel ouders brengen nou vier kinderen voort die allemaal kiezen voor een loopbaan in de moderne dans? Daar mag je nog bij optellen dat het grote talent van de zussen en broer Van Opstal zich maar moeilijk laat verklaren. Een kwestie van dansgenen is het in ieder geval niet. Vader en moeder Van Opstal zijn beiden behoorlijk sportief aangelegd, dat wel - hij houdt van onder meer windsurfen en volleybal en schaatste ooit de Elfstedentocht, zij zwom jarenlang op hoog niveau. Maar dansen? Misschien hooguit op een feestje. Ook artistiek gezien zijn er weinig aanknopingspunten. Vooruit, een overgrootvader was beeldhouwer, moeder volgde een kunstopleiding en vader rammelt graag wat op de piano, maar daarmee is het wat eventuele kunstzinnige aanleg betreft wel gedaan.

De zussen en broer zelf gooien het vooral op het nuchtere gegeven dat ze zo dicht op elkaar zijn opgegroeid. Tussen Myrthe en Xanthe, de oudste en de jongste, zit maar vierenhalf jaar. Ze hebben elkaar eenvoudigweg om beurten enthousiast gemaakt voor dans, zeggen ze. Myrthe is de eerste die besmet raakt met het virus. Op de Duitse televisie ziet ze een balletvoorstelling. "Ik was een jaar of vier, wat ik heb gezien weet ik niet meer precies. Maar het intrigeerde me zó dat ik dacht: dat wil ik ook."

Imre: "Volgens mama zei je toen al: ik wil ballalina worden."

Als de kinderen alle vier op de basisschool zitten, tuft het gezin elke week in een rode Volkswagenbus van het Limburgse dorp Velden naar de muziekschool in Venlo. In eerste instantie trouwens voor pianoles, niet om te dansen. Dan is Myrthe oud genoeg om op dezelfde muziekschool ook met serieuze balletles te beginnen. Marne, amper een paar turven hoog, volgt snel: "Ik was een kwartier eerder klaar met pianoles en omdat ik toch op Myrthe moest wachten, ging ik bij haar kijken." De dansdocente ziet het rossige knulletje enthousiast hupsen langs de kant. Bij een volgende les doet hij al mee. Zijn dansdocente weet nog dat hij meteen riep: ik ga later Myrthe optillen.

Daarna is het hek van de dam. Ze steken elkaar een voor een aan. Zo vreemd is dat niet, meent Imre: "Het komt wel in meer gezinnen voor dat broers en zussen hetzelfde ding doen. De één gaat op een sport, de ander volgt. Als de interesse er is ..."

Myrthe: "We vonden dansen gewoon allemaal heel erg leuk. Daar begint het toch echt mee. Onze ouders hebben ons ook wel altijd ondersteund. Niet gepusht - hadden we willen stoppen, dan waren we gestopt."

Xanthe: "Het is wel een beetje apart dat we alle vier van dans ons beroep hebben gemaakt."

Imre: "En dat we dit niveau hebben bereikt en bij hetzelfde gezelschap dansen. Dat maakt het wel écht speciaal. Vinden we zelf ook, hoor. En we genieten ervan."

De Van Opstals maakten al jong kennis met moderne dans. Vooral via het NDT. Met de Vooropleiding Dans van de balletschool bezochten ze in De Maaspoort in Venlo voorstellingen van het gezelschap. Wat ze op het podium zagen maakte een verpletterende indruk. Myrthe herinnert zich nog haarscherp haar eerste keer Subject to change, dat in 2003 voor het NDT werd gecreërd door Sol Léon en Paul Lightfoot, inmiddels artistiek directeur en huischoreograaf. Het dansstuk, deels op het andante uit Schuberts strijkkwartet 'Der Tod und das Mädchen', raakt je diep, ergens in dat naamloze, onbestemde stukje onderin je buik. Ook Myrthe overkwam dat. Haar werd in dit wonderschone stuk op een prachtige, niet voor de hand liggende manier een verhaal verteld, zegt ze. Geen gebaren, geen grote set, alleen vijf mannen, een vrouw en een rood tapijt. "Ik voelde de lading en de emotie. Het stuk werd gelééfd."

"Wat het NDT liet zien was ongelooflijk dynamisch en veelzijdig", vervolgt Marne. "Er kwam zo'n gigantische energie vanaf. Hoe vaker we de dansers aan het werk zagen, hoe meer ze onze idolen werden. Na de voorstelling gingen we bij de artiesteningang staan om een handtekening te vragen."

Imre: "Ze waren zo effortless. Alsof het ze geen enkele moeite kostte. Ik had meteen iets van: wow, ik wil dat ook kunnen."

Ze besloten alle vier: dáár willen we later dansen. Dat is ze dus achter elkaar gelukt. Marne trad als eerste toe tot het Haagse gezelschap. Dat was in 2009. Een jaar later al volgde Myrthe. Imre kwam in 2012 en in 2013 werd Xanthe na haar stage bij NDT II aangenomen. Vanzelf ging - en gaat - het allemaal niet. Wel met discipline, hard werken. En een flinke portie drive en passie, niet te vergeten.

Xanthe: "Dansen is geen gemakkelijk beroep. Het is heel hard werken en lastig om je brood ermee te verdienen. Dan moet je wel standvastig zijn, doorzettingsvermogen hebben."

Marne: "Die wilskracht zit in ons allemaal."

Imre: "Misschien is het een soort sportersmentaliteit. Dat we die blijkbaar toch ook hebben meegekregen van onze ouders."

Het brengt ze veel dat ze allemaal dansen. "Als je economie heb gestudeerd, kunnen de meeste mensen zich daarbij meteen een voorstelling maken", zegt Xanthe. "Bij dans ligt dat anders. Dat is veel vager. Maar wij weten allemaal heel goed wat dansen is, wat het met zich meebrengt. Ik heb weinig woorden nodig om een pijntje of spanning of zoiets uit te leggen. Mijn broer en zussen begrijpen me gewoon altijd. We steunen elkaar."

Marne danst samen met Myrthe bij NDT I. "Ik ken haar heel goed als danser, maar ook als persoon. Ik kan Myrthe echt lezen. Ik zie aan een blik hoe het met haar gaat. En geef ik haar mijn mening, dan doe ik dat als professional en als broer. Dat werkt prima."

De familieleden van hun collega's wonen ver weg, soms aan de andere kant van de wereld. Skype helpt dan, maar het is niet alles. Ook wat dat betreft zijn de Van Opstals geluksvogels, vinden ze - zij hebben elkaar, lekker dichtbij.

Anderen vinden hen een ongewoon gezin. Dat snappen ze wel, zegt Myrthe, maar ja, zíj weten niet beter. "Buiten het theater zijn we trouwens ook gewoon drie zussen en een broer." Delen ze een huis, zoals veel mensen denken? Myrthe, lachend: "Welnee. We hebben allemaal een privéleven, hoor."

Marne: "We wonen wel op loopafstand van elkaar." Imre: "En we gaan soms samen uit, ook omdat we veel dezelfde vrienden hebben bij het NDT."

Wat onderscheidt de Van Opstals als dansers? Op welk vlak lijken ze op elkaar, waarin verschillen ze? Moeilijk over jezelf te zeggen, vinden ze alle vier. "Dat kun je misschien beter aan het publiek vragen", oppert Marne. Ze zijn veelzijdig, maar ja, dat zijn álle dansers bij het NDT. Voor de rest is het nog knap lastig te benoemen. Dat hangt ook af van de choreografie, meent Imre. "We bewegen wel allemaal groot en dynamisch, en gelukkig zijn we allemaal weinig blessuregevoelig."

Met z'n vieren dansen in de wonderschone stijl die het NDT zijn naam en faam heeft bezorgd - op dit moment is er niets heerlijkers denkbaar. En toch, ze blijven allemaal individuele dansers. Xanthe: "We zijn allemaal ons eigen pad gegaan en toevallig op hetzelfde punt uitgekomen. We hebben een heel leuke tijd met elkaar en dat is supertof, maar we zijn niet met elkaar getrouwd."

Myrthe: "Stel, iemand wil naar een ander gezelschap, of stoppen met dansen en gaan studeren, dan moet dat kunnen."

Ze weten niet waar de stroom hen gaat voeren. Ze zijn er niet mee bezig, het maakt ook niet uit. "Dansend of niet, we blijven altijd met elkaar verbonden."

Strike Root is nog te zien tot en met 28 februari in onder meer Den Haag, Breda, Utrecht, Enschede en Groningen. www.ndt.nl

Reageren?

Welk bijzonder talent deelt u met uw familie, of bent u juist heel verschillend? Mail het ons, in maximaal 150 woorden via tijdpost@trouw.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden