MH 17

Dankzij kritiek van Maleisië op MH17-onderzoek staat Rusland niet geïsoleerd

Tijdens een gesprek met journalisten uitte de Maleisische premier Mahathir Mohamad donderdag kritiek op het onderzoek naar MH17. Beeld EPA

Maleisië heeft vandaag stevige kritiek geuit op het strafrechtelijke onderzoek naar MH17. Het internationale onderzoeksteam JIT zou geen bewijzen hebben, maar zich baseren op ‘van horen zeggen.’ Het doel is volgens premier Mahathir Mohamad (93) om Rusland tot zondebok te maken.

Met die woorden neemt Maleisië afstand van de andere bij het strafrechtelijk onderzoek betrokken landen Nederland, Australië, België en Oekraïne. Zo komt de vervolging in het licht te staan van de bredere geopolitieke confrontatie tussen Rusland en het Westen, iets wat de Nederlandse regering juist probeert te vermijden.

Premier Mark Rutte noemde de kritiek van Maleisië gisteren teleurstellend en verwarrend. Verder wilde hij niet reageren totdat het ministerie van buitenlandse zaken opheldering van collega’s in Maleisië heeft.

Eind mei plaatste Mahathir ook al kanttekeningen bij het onderzoek van het JIT. Nederland vroeg toen al om opheldering. De Tweede Kamer wilde twee weken geleden weten wat dit heeft opgeleverd, maar op die vraag is nog geen antwoord.

De kritische houding van Maleisië is begonnen toen Mahathir in mei 2018 het roer overnam van Najib Razak, de premier ten tijde van de vliegramp. Op 31 mei zei de nieuwe transportminister Anthony Loke dat er ‘geen afdoende bewijs’ is dat Rusland achter het neerschieten van MH17 zit. Dat was enkele dagen nadat het JIT bekend maakte dat de gebruikte raket van een Russische legereenheid afkomstig was. Maleisië blijft ondertussen wel in het JIT, het onderzoeksteam waarvan het de resultaten bekritiseert. Tijdens de presentatie op woensdag was er ook een Maleisische aanklager aanwezig, als vertegenwoordiger van de onderzoeksbijdrage die zijn land levert. Begin dit jaar tekende Maleisië een akkoord waardoor het financieel blijft bijdragen aan het JIT. De Maleisische handtekening staat ook onder een brief met onderzoeksresultaten die de vijf JIT-landen donderdag aan de VN-Veiligheidsraad stuurden.

Complotdenker

De Maleisische premier is een bekende complotdenker. Zo kwam hij in 2010 met de theorie dat de aanslagen van 11 september 2001 op het WTC in New York in scene zijn gezet, omdat de VS een excuus zochten voor een aanval op de moslimwereld. Ook over het in 2014 vermoedelijk in zee neergestorte Maleisische vliegtuig MH370 heeft hij zijn eigen ideeën. De besturing kon weleens op afstand overgenomen zijn, en de CIA houdt volgens hem informatie achter over wat er gebeurd is.

Mahathir probeert goede banden met Rusland aan te knopen. Hij wil bijvoorbeeld palmolie ruilen voor Russische wapens. Maleisië verkocht eerder veel palmolie aan Europese landen, maar de EU wil het gebruik ervan in biobrandstoffen verbieden. Maleisië is daar verbolgen over. De veranderde Maleisische houding is vooral vervelend voor de strategie van Nederland om Rusland via internationale druk tot medewerking te bewegen. In 2015 trok Maleisië nog nauw met Nederland en Australië op. Het land diende toen bij de VN een resolutie in voor een MH17-tribunaal, maar die stuitte op een Russisch veto. Dit keer moet Nederland het doen met politieke steunbetuigingen van de EU en de Navo. Zo staat Rusland rond MH17 nog wel tegenover het Westen, maar is haar positie niet meer volledig geïsoleerd.  

Lees ook: De zoektocht naar MH17-verantwoordelijken is openlijke confrontatie met de top van het Kremlin

De zoektocht naar de verantwoordelijken voor het neerschieten van vlucht MH17 is sinds woensdag een openlijke confrontatie tussen Nederland en de het Kremlin. Het Openbaar Ministerie richt zich op een vertrouweling van president Poetin en op actief dienende Russische militairen.

Oekraïense hoofdaanklager Joeri Loetsenko ziet het MH17-proces met vertrouwen tegemoet

Naast medewerking aan het onderzoek naar het neerhalen van vlucht MH17, doet Oekraïne ook nog een groot eigen onderzoek naar degenen die sinds begin 2014 betrokken zijn bij de oorlog in het oosten van Oekraïne, vertelt de Oekraïense hoofdaanklager Joeri Loetsenko.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden