Dankzij een dam van beton kan de natuur zijn gang gaan

Rotterdam krijgt een strand aan de Nieuwe Maas, voorheen een werkrivier

Straks heeft Rotterdam net als Parijs een strand aan de rivier. Aan de Nieuwe Maas gebeurt dat niet zoals langs de Seine door een lading zand te storten; de natuur moet het zelf doen. Vandaag worden de eerste stenen in de rivier gelegd, daarachter moet een getijdenpark ontstaan.

De Nieuwe Maas in Rotterdam was altijd een werkrivier, zegt gedeputeerde Han Weber van de provincie Zuid-Holland. Veel betonnen kades met bedrijven, waarlangs schepen van de haven naar het achterland varen. "Maar het kan ook een natuurrivier zijn, waar het lekker vertoeven is." De rivier heeft namelijk een voor Nederland unieke eigenschap: eb en vloed hebben invloed op de waterstand.

Door stenen en betonblokken in de rivier bij het Mallegatpark in Rotterdam-Zuid te plaatsen, blijft slib achter de stenen hangen wanneer het water zich terugtrekt. Zo ontstaat er een nieuwe leefplaats voor dieren en planten en wordt de rivieroever gevarieerder. Het vergroot ook de veiligheid langs de rivier, zegt Weber: "Doordat er rotsen met begroeiing in de rivier liggen, demp je de golfslag. Meer dan wanneer je slechts een harde kade hebt."

Het Mallegatpark wordt het eerste getijdenpark in de grote stad. Het Wereld Natuur Fonds en het Rotterdamse Havenbedrijf zijn verderop aan de Nieuwe Waterweg net klaar met het bouwen van een stenen dam om de natuur daar ook zijn gang te laten gaan. De betonblokken zijn gelegd tussen twee strekdammen in. Zo ontstaat een afgesloten bassin, waar het water nog wel in en uit kan lopen.

De dam ligt aan de landtong van Rozenburg: de strook wilde natuur die verscholen ligt tussen de olietankers en opslagtanks. Op het natuurgebied grazen konikpaarden en Schotse Hooglanders, erlangs moeten straks de zalm en de steur zwemmen.

Bij de natuurstrook vlakbij de zeemonding gaat het zoete rivierwater over in het zout van de zee. Het water dat tussen de dammen ontstaat is ideaal voor de zalm en de steur, zegt projectleider Wim Zwakhals. "Die vissen leven deels in de zee en ze broeden in de rivieren. In het brakke water tussen de dammen kunnen ze wennen aan de overgang tussen zoet en zout." Nu zitten er nog voornamelijk meeuwen op de rotsen, over twee à drie jaar verwacht Zwakhals een grotere diversiteit aan trekvogels en natuur.

Op verschillende plaatsen in Rotterdam en langs de gehele acht kilometer van de landtong moeten getijdenparken komen. Daarvoor is een hoop beton nodig. Alleen al de rij betonblokken van enkele tientallen meters bij Rozenburg weegt 15.000 ton en is onder water 30.000 kubieke meter groot: de steenmassa vormt een dijk van drie meter hoog en vijfentwintig meter breed.

Dat is allemaal hergebruikt beton, zegt Zwakhals. "Toen Rotterdam kentekenparkeren invoerde, werden de betaalpalen overbodig. Die stonden op betonblokken van 600 kilo. Ideaal voor de dam."

De komende jaren moeten veel havenkades vernieuwd worden. Grote kans dat ook de resten daarvan in de rivier belanden. Dat scheelt aannemers geld. Normaal moeten ze het beton over de weg vervoeren en ergens laten verpulveren, waarna het wordt gebruikt om wegen te bouwen. "Wij verrekenen niks, en als je het over water vervoert, is de uitstoot ook minder."

Zo moet het getijdenpark aan de Nieuwe Maas worden: mensen kunnen er recreëren, dieren en planten vinden er een nieuwe leefplaats.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden