Rusland

Dankzij deze grondwetswijziging kan Poetin tot 2036 president blijven

De Russische president Vladimir Poetin spreekt de Doema toe, het Russische parlement.Beeld EPA

Dankzij een grondwetswijziging kan president Poetin tot 2036 aanblijven. Hij vraagt daar wel steun voor in een volksraadpleging, maar die heeft juridisch geen waarde.

Vladimir Poetin kan ook na het aflopen van zijn huidige termijn in 2024 aanblijven als president van Rusland. Het Russische lagerhuis heeft dinsdag met grote meerderheid grondwetswijzigingen goedgekeurd die het pad effenen voor wellicht een aanmerkelijke verlenging van zijn presidentschap. Poetin, nu 67, mag zich na het ingaan van de wijzigingen nog tweemaal verkiesbaar stellen en zou dus tot 2036 in het zadel kunnen ­blijven.

Woensdag stemt de Doema definitief over de wijzigingen, daarna is het de beurt aan het hogerhuis en de ­regionale parlementen. Op 22 april kunnen de Russische kiezers er vervolgens over stemmen in een volksraadpleging, waarna Poetin, bij een voor hem positieve uitslag, zijn handtekening zal zetten.

Daarmee is een eind gekomen aan wekenlange speculaties over Poetins toekomstige rol. Hij gaf in januari, in zijn jaarlijkse toespraak tot beide ­kamers van het parlement, zelf de aanzet voor het pakket grondwets­wijzigingen. Daarbij suggereerde hij dat Rusland weliswaar een presidentiële republiek zou blijven, maar dat het parlement meer invloed zou ­krijgen in het landsbestuur.

Maximale zittingstermijn

In werkelijkheid wordt juist de ­positie van de president verder versterkt met de voorgestelde wijzigingen. Zo krijgt de president de mogelijkheid rechters van het constitutioneel hof en het hooggerechtshof te ontslaan. Hij benoemt weliswaar de premier in overleg met het parlement, maar heeft in geschillen met de Doema altijd het laatste woord. Ook benoemt de president eigenhandig onder meer de ministers van defensie, binnenlandse en buitenlandse zaken.

Aanvankelijk stelde Poetin zelf voor de maximale zittingstermijn van de president te beperken. Dat bleef zo tot pakweg een uur voor de cruciale stemming in de Doema. Valentina Teresjkova, als eerste vrouw in de ruimte een legendarische persoonlijkheid, stelde met verwijzing naar de ‘ingewikkelde’ situatie in de wereld voor de restrictie van het aantal presidentiële termijnen maar liever helemaal weg te laten. “De mensen maken zich zorgen: wat gebeurt er na 2024?” Volgens Teresjkova was het belangrijk dat Poetin in ieder ­geval “in de buurt blijft, voor het geval er iets misgaat.”

Poetin wierp tegen dat de beperkingen helemaal opheffen niet juist zou zijn, omdat de burgers ‘moeten kunnen kiezen’. Maar hij zag geen probleem in het ‘resetten’ van het aantal ambtstermijnen na het ingaan van de grondwetswijzigingen. Maar dan alleen, zei Poetin onder herhaald applaus, na goedkeuring van het constitutioneel hof en van een meerderheid van de kiezers op 22 april.

Uitgemaakte zaak

De meeste waarnemers twijfelen er niet aan dat de uitkomst een uit­gemaakte zaak is, al is het door Poetin zo vurig gewenste plebisciet niet ­onomstreden. Poetin heeft gezegd de wetswijzigingen alleen te tekenen als een meerderheid van de kiezers ze steunt, maar de Russische wet voorziet niet in een dergelijke constructie. Als de vereiste meerderheid van de volksvertegenwoordiging instemt met de voorstellen, dan is de president verplicht te tekenen. De door het Kremlin georganiseerde volksraadpleging heeft juridisch geen ­enkele waarde en is dan ook uitsluitend bedoeld als ­demonstratie van steun voor ­Poetin.

Poetins critici reageren gelaten op de jongste zet van het Kremlin. Oppositiegroepen hebben opgeroepen tot een grote demonstratie in Moskou.

Lees ook:

Poetin kan met verschillende trucs voor altijd aan de macht blijven

Na vier presidentstermijn zou het tijdperk van Vladimir Poetin (67) in 2024 in principe ten einde lopen. Maar met een aangekondigde grondwetswijziging kan hij op allerlei manieren regelen dat hij langer aan de macht kan blijven, analyseert correspondent Geert Groot Koerkamp.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden