Dank voor het economische wonder, maar we blieven jullie niet meer

Partijen die Ierland van diepe crisis naar welvaart loodsten, staan in verkiezingen op verlies

Toen Enda Kenny in 2011 werd aangesteld als Taoiseach, premier, van Ierland stond het land aan de financiële afgrond. Nu zijn ambtstermijn ten einde loopt, staat Ierland bovenaan de lijst van groeiende economieën van Europa. Toch is de kans klein dat de regering van Kenny morgen weer een meerderheid van de stemmen haalt tijdens de verkiezingen. Zijn christen-democratische partij Fine Gael en coalitiepartner Labour Party stevenen in de laatste peilingen af op groot zetelverlies.

Michael Marsh, hoogleraar politieke wetenschappen aan de universiteit van Dublin, had niet verwacht dat de populariteit van de regering zo sterk zou afnemen. "Je zou denken dat iedereen blij is met de economische vooruitgang, maar veel Ieren vinden dat ze daarvoor te veel hebben moeten opofferen."

Enda Kenny erfde in 2011 de gevolgen van de financiële crisis van zijn conservatieve voorganger. In 2010 kreeg Ierland 85 miljard euro van de Europese Unie om de banken in het land overeind te houden. Om Brussel tegemoet te komen werd door de huidige regering rigoureus bezuinigd. "De teleurstelling onder de achterban van Labour is daardoor het grootst. Zij voelen zich in de steek gelaten omdat de partij altijd zo fel tegen de eisen van de EU was."

De afgelopen jaren heeft Ierland voor 20 miljard euro bezuinigd op overheidsuitgaven en werd 12 miljard euro opgehaald met extra belasting. Sociale uitkeringen als kinderbijslag, huurtoeslag en de bijstand werden drastisch verlaagd. Ook raakte 10 procent van de ambtenaren zijn baan kwijt en gingen er 25.000 sociale huurwoningen verloren.

Vreemd genoeg heeft vooral het vragen van geld voor waterverbruik geleid tot de meeste verontwaardiging. Volgens Marsh wordt het betaalde water samen met het introduceren van vermogensbelasting gebruikt als excuus om tegen alle bezuinigingen te demonstreren. "Het gaat niet om kapitalen, wel om iets wat de Ieren nog nooit kenden."

Volgens Marsh heeft Fine Gael veel kansen laten liggen om zich goed te profileren voor de aanstaande verkiezingen. "Van de beloofde hervormingen en een transparante overheid is weinig terechtgekomen. Zo was het in 2011 een van de speerpunten om eindelijk een einde te maken aan de vriendjespolitiek in Ierland. Kenny is echter zelf meerdere keren in opspraak geraakt door zijn vrienden in het politieke circuit functies te bieden. Daartegenover mag hij zich wel op de borst kloppen dat hij het homohuwelijk heeft kunnen legaliseren in een confessioneel land."

De politiek wetenschapper verwacht niet dat er nog veel verandert in de peilingen op de dag van de verkiezingen. Volgens Marsh gaat Ierland wel een spannende periode tegemoet na de verkiezingen. "Het vormen van een stabiele coalitie zoals die in de afgelopen vijf jaar regeerde, gaat niet lukken. Labour is de enige grote partij die met Fine Gael wil regeren, en die partij gaat waarschijnlijk marginaal worden."

De meest voor de hand liggende oplossing is volgens Marsh om extra zetels bij splinterpartijen en onafhankelijke politici bij elkaar te sprokkelen. En daar zijn er veel van in Ierland.

Naar verwachting gaan die kleine partijen een kwart van de zetels behalen, waarvan er ongeveer dertien naar eenmansfracties gaan. "Ik denk dat Fine Gael minstens zes van deze partijen nodig heeft voor een coalitie. Tot landelijke beslissingen komen met zoveel verschillende partijen valt in Ierland nog wel te overzien. Politici worden hier per kiesdistrict gekozen, waardoor de meeste onafhankelijke politici alleen lokale belangen op hun agenda hebben staan."

Het is alleen de vraag of Labour wel weer wil regeren als het maar zo weinig macht overhoudt. "Ik denk dat Labour zich terugtrekt als de partij minder dan vijftien zetels haalt. Dan hebben ze simpelweg te weinig te zeggen. Het alternatief is een coalitie met een van de politieke rivalen: Fianna Fáil of Sinn Féin." Deze twee partijen liggen in het politieke spectrum ver van Fine Gael af. Fianna Fáil is een conservatieve partij en Sinn Féin is links-nationalistisch. "Een coalitie met een van de twee ligt niet voor de hand, maar kan weleens de uitkomst worden. Die situatie zou lijken op de samenwerking tussen de PvdA en de VVD in Nederland."

De regeringspartijen

De Ierse regering bestaat momenteel uit twee partijen: het christendemocratische Fine Gael en de sociaal-democratische Labour Party. Zeker Labour heeft in de laatste vijf jaar veel steun verloren. De partij krijgen volgens de peilingen slechts tien zetels. In 2011 kregen ze er 37. Fine Gael staat momenteel op 47 zetels in de peilingen, waardoor het de grootste partij blijft. Die partij moet het dan wel doen met een stuk minder dan de huidige 75 zetels. Waar de twee partijen in de verkiezingen van 2011 samen nog ruim boven de 84 benodigde zetels voor een meerderheid zaten, komen ze nu meer dan 25 zetels tekort.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden