Klassiek & zo

Daniele Gatti ontsluit de ondoorgrondelijke geheimen van het dirigeren

Maestro Daniele Gatti neemt student Ryan Bancroft onder zijn hoede. Beeld rv

De Bernard Haitinkzaal van het Amsterdamse Conservatorium is een toepasselijke locatie voor een masterclass aan net afgestudeerde dirigenten. Ook al was het niet de Hollandse maestro zelf maar zijn Italiaanse collega Daniele Gatti die daar donderdag een paar jonge zwaaiers onder zijn hoede nam.

Mooi gebaar van de nieuwe chef-dirigent van het Concertgebouworkest dat hij een hele dag op het conservatorium doorbracht en zich in de haarvaten van muzikaal Amsterdam begaf.

Grote kans dat Gatti deze dag in zijn drukke agenda vrijhield omdat er tijdens zijn eigen opleiding in Milaan nooit gelegenheid was voor dit soort zaken. "De orkesten van de Scala en de Rai zaten om de hoek", vertelde Gatti laatst, "maar het Milanese conservatorium nodigde nooit iemand uit. Nu kan ik iets geven wat ik zelf nooit kreeg. En je zou het ook egoïstisch kunnen noemen, want ik leer er zelf zo veel van."

In de ochtend was er een openbare repetitie met het Symfonieorkest van Conservatorium. In de middag mochten vier zeer verschillende talenten zich met de maestro buigen over Mozarts 39ste symfonie en over de Vijfde van Beethoven. Als er iets opviel was het dat iedereen zich zo druk in het zweet stond te zwaaien. Jeugdige overmoed - je wilt te veel waarschijnlijk.

Bemoedigend klopje

Om die overtolligheid eruit te krijgen ging Gatti soms achter zijn jonge collega staan en nam soepeltjes doch gedecideerd diens rechterarm over, en daarmee eigenlijk diens persoonlijkheid. Aandoenlijk om te zien hoe zo'n jongen dan ineens in een levenloze buiksprekerspop veranderde, overgeleverd aan dat wat Gatti met zijn armen te vertellen had. En Gatti had veel te vertellen.

Soms waren dat schijnbare platitudes. Iemand die zijn armen hoger moest optillen, omdat de musici ze anders niet goed konden zien. Soms zaken om als jonge dirigent goed in je oren te knopen, zoals: "Als je de houtblazers in Beethoven niet kunt horen, dan is er iets fout." Of hoe je een crescendo opbouwt dat niet louter en alleen lawaai is. Of de wetenschap dat accelereren bij musici in het bloed zit en dat je hen soms dan maar het voortouw moet laten nemen om het vervolgens te corrigeren. Een trucje noemde Gatti dat.

Pure magie

Geen trucje, maar pure magie werd het als Gatti de baton overnam om te laten zien hoe je een orkest kunt laten beginnen. Met jaloersmakende rust legde Gatti het beginakkoord als het ware neer in het orkest waar het tevreden naronkte. Het leek zo eenvoudig als je het hem zag doen, maar niemand deed het hem die middag na. Gatti legde zijn wil niet op, had altijd respect voor de keuzes die de jongeren namen en hen tips aan de hand deed om die keuzes beter te laten uitkomen.

Hij had het over de persoonlijkheid van een klank, de ruggengraat in een slag, hoe je een muzikale passage kunt voorbereiden, hoe je de paniek uit je houding haalt en hoe je de musici kunt helpen met de beweging van je handen en armen. Kortom: de ondoorgrondelijke geheimen van dirigeren werden op deze middag een beetje ontsluierd.

Een middag vol humor, respect, een bemoedigend klopje in de nek en de belofte misschien al snel terug te komen. Was dit het begin van een mooie traditie? Komende week geeft Gatti drie ochtenden les aan dirigenten die al iets verder zijn. Dan met het Concertgebouworkest. Voor iedereen die iets verder wil kijken dan naar 'Maestro' op tv.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden