Dan verzamelen we de uitslag zelf wel

Het is een vertrouwde traditie op verkiezingsdagen: na sluiting van de stembussen druppelen de uitslagen per gemeente binnen. Rond middernacht is de uitslag in grote lijnen bekend.

Maar bij deze Europese verkiezingen gaat dat anders. Omdat de meeste landen pas zondag hun Europarlementariërs kiezen, mag Nederland de uitslag ook pas zondagavond laat bekendmaken. De stemmen worden vanavond al wel geteld - anders moeten stembureauleden daar in het weekend voor terugkomen - maar de landelijke uitslag blijft geheim.

Of toch niet? Weblog GeenStijl, opiniepeiler Maurice de Hond en burgerforum Reclaim Europe denken een maas in de wet te hebben gevonden. Dat zit zo. Elk stembureau leest vanavond na telling de uitslag voor. Publiek is daarbij welkom. Dus: heb je bij alle circa 9000 stembureaus iemand staan die de lokale uitslag opschrijft en doorgeeft, en tel je die cijfers bij elkaar op, dan moet je eerder dan zondag tot een voorlopige uitslag kunnen komen.

De laatste weken is vooral GeenStijl druk bezig met het werven van vrijwilligers. De teller stond gistermiddag op zo'n 1900. Reclaim Europe, al sinds februari in touw, had gisteren nog maar 150 mensen gemobiliseerd. "We hebben studenten gevraagd mee te tellen, maar die zitten midden in de tentamens", aldus oud-PvdA-Kamerlid en organisator Godelieve van Heteren. Het zou een stunt zijn als het iemand lukt om vanavond met een overzicht te komen, maar de initiatiefnemers willen vooral een punt maken.

Zo vindt GeenStijl het ondemocratisch dat Nederlandse kiezers tot zondag op de uitslag moeten wachten. Reclaim Europe wil er het signaal mee afgeven dat Europa van iedereen is en elke burger er een rol in kan spelen.

Slaagt het plan, dan valt er wellicht ook iets te zeggen over de kansen van kandidaten op een voorkeurszetel. Stembureaus lezen op hoeveel stemmen elke kandidaat heeft gekregen. Is de opkomst hetzelfde als in 2009, dan heeft een kandidaat zo'n 17.500 stemmen nodig voor een zetel - tien procent van de kiesdeler. Kanshebbers voor zo'n voorkeurszetel zijn Sander Terphuis, de PvdA'er die binnen zijn partij succesvol de discussie over het strafbaar stellen van illegaal verblijf aanzwengelde, en oud-CDA-Kamerlid Annie Schreijer-Pierik, de populaire lijstduwer uit Twente die bij genoeg stemmen naar Brussel wil.

Overigens erkent de Kiesraad deze opening in de wet, maar benadrukt het dat het niet de bedoeling is om zo voortijdig de uitslag te achterhalen, omdat dat stemmers in andere landen kan beïnvloeden.

Minister Plasterk (binnenlandse zaken) ziet ook geen beletsel voor de actie van GeenStijl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden