Dan is Groen Hart vogelvrij

Wonen in het groen bij de stad klinkt mooi, maar investeren in een hogesnelheidslijn van de Randstad naar het noorden is beter.

door Tom van Es

Wonen in het groen, maar toch met de stedelijke functies op korte afstand is een lastige opgave in het huidige Nederland. Professor dr. Wim Derksen stelt in Trouw dat de overheid meer aandacht aan deze woonwens van de burgers moet besteden.

Derksen, directeur van het Ruimtelijk Planbureau (RPB) doet voorkomen alsof dit een volledig nieuwe gedachte is en stelt dat de overheid te weinig en verkeerde woningen op de verkeerde plekken bouwt. De ideeën van ruime woningen in een groene omgeving in de nabijheid van grote steden zijn al veel ouder. Aan het einde van de negentiende eeuw ontstonden de eerste tuinsteden in Engeland; woonwijken voor fabrieksarbeiders in een groene, parkachtige omgeving. In Nederland heeft dit vanaf het begin van de 20ste eeuw geresulteerd in aantrekkelijke stadswijken in onder andere Hengelo, Enschede en Utrecht. Toch betrof het hier vaak wijken die dicht bij de steden zelf gelegen waren. Vanaf de jaren vijftig echter zijn er steeds meer kleine dorpen in de periferie van de grote steden volgebouwd. Het betrof hier woonwijken in het groen, dichtbij de grote stad. Voorbeelden hiervan zijn plaatsen als Zoetermeer, Capelle a/d IJssel en Maarssenbroek in de nabijheid van respectievelijk Den Haag, Rotterdam en Amsterdam/Utrecht. Deze groene, ruim opgezette wijken werden op dezelfde wijze gepromoot als Wim Derksen in zijn artikel betoogt: ,,Een kleinschalige woonomgeving die groen is, maar toch gelegen in de directe nabijheid van de geneugten van de stad.'' Tegenwoordig kunnen we de vruchten plukken van dit beleid: ellenlange files elke dag, veel milieuoverlast en een volgebouwd landschap.

Als mensen, zoals Derksen stelt, op een transparante markt zelf hun eigen voorkeuren kunnen nastreven, is het hek van de dam. Dan zijn alle pogingen om karakteristieke landschappen, zoals het Groene Hart te beschermen tenietgedaan. Het Groene Hart is de afgelopen vijftig jaar al vele malen ten prooi gevallen aan stedelijke uitbreiding, zoals op dit moment met Leidsche Rijn bij Utrecht. Derksen onderkent dit vreemd genoeg ook: ,,Het Groene Hart staat zo langzamerhand model voor een goedbedoelde poging om bouwen te verbieden in waardevol landschap, terwijl het bouwen in de praktijk nauwelijks restricties lijkt te ondervinden.'' Hij bekritiseert het feit dat er gebouwd wordt in waardevol landschap, maar betoogt aan de andere kant juist dat dit meer zou moeten gebeuren.

Derksen geeft verderop wederom een vreemd beeld van de ruimtelijke ordening in Nederland: ,,..ze moet die verantwoordelijkheid niet waarmaken door te beslissen waar burgers moeten wonen, maar door te beslissen waar ze juist niet moeten wonen'' Naar mijn weten is het in Nederland al jarenlang zo dat er via gemeentelijke bestemmingsplannen aangegeven wordt welke gronden in gebruik genomen kunnen worden voor welke doelen. Een natuurgebied staat op deze manier bijvoorbeeld aangeven als 'natuur' en andere grond als 'wonen'. Alleen kan de overheid burgers niet verplichten deze gronden ook voor wonen in gebruik te nemen, zoals Derksen stelt. De overheid verplicht burgers niet tot het bouwen van huizen op een stuk grond dat als 'woongebied' is aangemerkt.

De overheid zal naar mijn idee juist meer restrictief moeten optreden in waardevolle gebieden als het Groene Hart. Toch zie ik ook in dat mensen ergens moeten wonen en dat er een wens is om in een groene omgeving te wonen met de stad op korte afstand. Via een hoogwaardig net van openbaar vervoer zouden nieuwe locaties voor landelijk wonen in de nabijheid van de grote steden mogelijk gemaakt kunnen worden. Zo kunnen mensen bijvoorbeeld wonen in Friesland of Groningen en werken in de Randstad. Hier zal echter wel een investering voor nodig zijn in de vorm van bijvoorbeeld een hogesnelheidslijn tussen Friesland en de steden in de Randstad. Dan zal ook het pleidooi van Wim Derksen uitkomen: 'Dan is het beter om de woonwensen van de burger als uitgangspunt te nemen en met een zorgvuldig ruimtelijk beleid ervoor te zorgen dat de karakteristieken van het Nederlandse landschap wel behouden blijven.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden