Dagenlange dodentocht naar Ethiopië

Humanitaire crisis Hoorn van Afrika, tienduizenden Somaliërs hopen op plek in opvangkampen buurland

Habiba Osman Ibrahim, een 76-jarige vrouw uit Somalië, is drie dagen met haar twee ondervoede kleinkinderen onderweg geweest, voordat ze bij de Ethiopische grens aankwam. Ze komt helemaal uit Luk gelopen, dat in handen is van de radicaal-islamitische organisatie Al-Shabaab. In Somalië was ze volledig afhankelijk van voedselhulp, vertelt de grootmoeder. "Maar toen Al-Shabaab alle hulporganisaties de regio uitschopte en ik door mijn voorraden heen was, zag ik geen andere optie dan te vluchten zolang we daar nog de kracht voor hadden."

De Hoorn van Afrika wordt geteisterd door de hevigste droogte sinds tijden, en tienduizenden Somaliërs lopen soms dagen - op zoek naar voedsel en water. Ze zijn uitgemergeld en ondervoed en overspoelen de bomvolle vluchtelingenkampen in het zuidoosten van Ethiopië. Áls ze de tocht al overleven.

Dagelijks steken bijna tweeduizend vluchtelingen de grens over tussen Ethiopië en Somalië in de hoop op een plek in een van de drie kampen bij Dollo Ado. De vluchtelingen die zich bij de kampregistratie melden zijn in abominabele conditie. Het simpelweg uitspreken van hun naam is voor sommigen al te veel.

De toevloed is niet bij te benen, aldus VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR. "Niets is vergelijkbaar met wat we hier de afgelopen maand hebben gezien", zegt UNHCR-voorman Antonio Guterro, die de afgelopen week Ethiopië en Kenia bezocht. "De drie kampen zijn vol geraakt en er is een chronisch gebrek aan voedsel en tenten".

Dat maakt effectief hulp verlenen vrijwel onmogelijk, aldus Jerome Souquet, missieleider van Artsen zonder Grenzen in Ethiopië. "We kunnen de ondervoede kinderen behandelen, maar we zien ze binnen de kortste keren weer in de ergste staat terug omdat er onvoldoende voedsel beschikbaar is en bijna alle kinderen diarree hebben", zegt hij.

Lang niet alle kinderen in Dollo Ado redden het. De 29-jarige Unsa Hussein Abdurahman maakt zich zorgen om haar jongste dochter, die zwaar ondervoed is en vanwege diarree en overgeven niets binnenhoudt. "Ik weet niet of ze het gaat redden", zegt Unsa, die al tien dagen wacht op overplaatsing naar een van de kampen. Ze vertelt dat haar dochter al een paar dagen haar ogen niet meer opent en slechts af en toe op prikkels reageert.

Volgens dokter Dejene Kebede, gezondheidsdeskundige van UNHCR in Ethiopië, is het sterftecijfer in Dollo Ado drie keer zo hoog als wat door de VN als noodtoestand wordt aangemerkt. "Dat betekent dat dagelijks drie op de tienduizend vluchtelingen in Dollo Ado sterven", zegt hij. "In de laatste week van juni alleen telden we 58 doden."

De belangrijkste oorzaak van het hoge sterftecijfer is ondervoeding bij de helft van de kinderen in Dollo Ado. Volgens dokter Dejene vallen de meeste doden in de eerste dagen na aankomst in Ethiopië. De situatie verbetert zodra de vluchtelingen naar een permanent kamp worden gebracht. "Het is niet veel, maar daar kunnen we ze in ieder geval voeden", aldus Dejene.

Aden Dayow, 32, zegt dat hij gewassen verbouwde op een klein stuk landbouwgrond in Ufurow in Somalië. Na het wederom uitblijven van een fatsoenlijk regenseizoen en na weer een mislukte oogst, besloot hij te vluchten. Maar droogte is niet de enige reden voor de exodus van Somaliërs. "Al-Shabaab heeft alle winkels in beslag genomen en voedsel is onbetaalbaar geworden door enorme inflatie", aldus Aden.

Het aan Al-Kaida gelieerde Al-Shabaab vroeg de hulporganisaties die het eerder in de ban deed vorige week overigens om terug te keren. In een van doorntakken en omslagdoeken gemaakte hut wacht Aden op zijn eerste voedselpakket. "Dat zal ik met mijn vrouw en zes kinderen delen", zegt hij. "De rest bewaar ik voor familieleden die hier de komende dagen zullen aankomen."

Giro 555 open voor Nederlandse giften
In Nederland hebben de Samenwerkende Hulporganisaties (SHO) giro 555 geopend voor giften voor de slachtoffers van de droogte in delen van Kenia, Ethiopië en Somalië. Een woordvoerder van de organisatie zei de indruk te hebben dat de gemiddelde Nederlander niets van het probleem af weet. "We willen dan ook vooral dat er aandacht voor komt."

Het grensgebied van Ethiopië, Somalië en Kenia is het hardst getroffen door wat de VN de 'ergste droogte in zestig jaar' noemen.

Het VN-voedselprogramma WFP schat dat tien miljoen mensen in de Hoorn van Afrika voedselhulp nodig hebben, en dat het nu ongeveer zes miljoen van hen weet te bereiken.

De VN-vluchtelingenorganisatie schat dat zeker 135.000 Somaliërs op de vlucht zijn geslagen. Naast de Ethiopische kampen overspoelen Somaliërs ook 's werelds grootste vluchtelingenkamp in buurland Kenia: Dabaab. Het kamp verschaft volgens de VN onderdak aan meer dan 382.000 vluchtelingen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden