Dagelijks komen er migranten aan land in Tarifa, 'Xenofobie kan ook hier de kop opsteken'

Op stranden in Zuid-Spanje is het bijna een normaal tafereel: groepjes migranten, die vanuit Marokko zijn overgestoken.Beeld Hollandse Hoogte / Panos Pictures

Dagelijks komen er migranten aan land in het Spaanse Tarifa. 'Onze jeugd deed hetzelfde tijdens de crisis.'

De wind die over de Straat van Gibraltar jaagt, waait op het strand van Tarifa het haar van Marta González (33) door elkaar. Een dag als vandaag is ideaal voor de kitesurf-instructrice om het water op te gaan. Voor de tienduizenden migranten die aan de overkant wachten op de oversteek naar Spanje, is deze oostenwind richting Atlantische Oceaan juist levensgevaarlijk.

Kitesurf-instructrice Marta González (33).Beeld alex tieleman

"Vandaag gaan wij met de kite het water op, maar bij een kalme westenwind proberen zij het", vertelt González, wijzend naar de glooiende Marokkaanse kustlijn, die vanaf het Spaanse strand goed is te zien. "Soms komen er hier wel 250 per dag aan land."

Migrantenbootjes zijn niets nieuws voor Francisco Giráldez, de burgemeester van Tarifa. "Wij zien het al jaren", vertelt hij op zijn kantoor uitkijkend op een pleintje vol sinaasappelboompjes. De sociaaldemocraat heeft er alle begrip voor dat mensen elders hun heil zoeken vanuit economische motieven. "Deed de Spaanse jeugd niet hetzelfde tijdens de kredietcrisis? Waarom zouden zij dat niet mogen?" zegt hij.

Giráldez' toon doet denken aan die van zijn partijgenoot, Pedro Sánchez die sinds juni de nieuwe premier van Spanje is. Na jaren conservatief bewind baarde Sánchez opzien door, tegen Europees antimigratie-sentiment in, juist te pleiten voor een opener migratiebeleid. Toen Italië afgelopen juni reddingsschip Aquarius met honderden migranten aan boord de toegang weigerde, verwelkomde Sánchez het schip juist in de haven van Valencia.

Drukste migrantenbestemming

Maar in de schaduw van de Aquarius kreeg Spanje deze zomer te maken met een flinke toename van het aantal migranten op de route via Marokko, zelfs in die mate dat Italië en Griekenland als drukste Europese migrantenbestemming werden voorbijgestreefd.

De conservatieve burgemeester van het aan Tarifa grenzende Algeciras constateerde dat zijn havenstad veranderde in 'het nieuwe Lampedusa'. Giráldez vindt dat goedkope angstretoriek. Hij wijst op de cijfers: het aantal van ruim 30.000 migranten dat tot nog toe dit jaar illegaal naar Spanje overstak, staat in schril contrast met de honderdduizenden die in de afgelopen jaren in Italië en Griekenland aankwamen. In piekjaar 2015 maakten meer dan een miljoen migranten de oversteek naar Europa, terwijl het aantal dit jaar vooralsnog ruim onder de 100.000 ligt.

"Maar als ze blijven komen, kan xenofobie ook hier de kop opsteken", zegt Giráldez. Al wagen vooralsnog weinig Spaanse politici zich aan antimigratieretoriek. Van de grote partijen flirt alleen de conservatieve Volkspartij ermee.

Toch lijkt het erop dat Sánchez zich heeft verkeken op de praktische kant van zijn 'welkomstboodschap'. Want na de beelden van de vlekkeloos verlopen aankomst van de Aquarius volgden die van Spaanse sporthallen vol migranten, die op de grond moesten slapen. Plotseling waren de media daar, anders dan bij het warme onthaal van de Aquarius, niet meer zo welkom.

Whatsappgroep

"Dit zat er al maanden aan te komen en toch zijn er nauwelijks voorbereidingen getroffen", zegt Carmen Velayos, van politievakbond Sup in Cádiz. Personeelsgebrek is er volgens haar de oorzaak van dat migratieprocedures niet binnen de wettelijke termijn afgerond worden, waardoor migranten op straat terechtkomen en in de illegaliteit verdwijnen.

Toen de opvang aan het begin van de zomer tekortschoot, moesten daarom allerhande vrijwilligers bijspringen om in de eerste behoeften van de migranten te voorzien. In Tarifa werd een whatsappgroep, die in de kredietcrisis werd gebruikt om Spanjaarden te helpen, nieuw leven ingeblazen om ditmaal dekens en voedsel voor migranten in te zamelen.

Fode Camara (28) uit Guinee, die pas een paar dagen in Spanje is, hoor je niet klagen. Hij wordt opgevangen door het Rode Kruis in Algeciras, terwijl hij in Marokko langs de kant van de weg sliep. "Het leven is zwaar in Marokko. Er is geen werk. Velen zoals ik wachten daar nu om over te steken", vertelt hij. De volgende stap voor Camara is om in Spanje een baan te zoeken, want daar is hij voor gekomen.

Kitesurfer en migrantenvrijwiliger González kent de roze bril, die veel migranten op hebben als ze net zijn aangekomen. Maar zij weet dat het voor hen in Spanje ingewikkeld is om een leven buiten de marge op te bouwen. De achterban in het herkomstland hoort daar volgens haar zelden iets over.

"De aanzuigende werking van Spanje komt niet door Sánchez of de Aquarius, maar door het onrealistische beeld dat migranten aan de achterblijvers geven", zegt González. "Ik help omdat het mijn morele plicht is, maar de meeste migranten kunnen beter thuisblijven."

Lees ook:

Valencia geeft migrantenboot Aquarius een warm onthaal

De nieuwe Spaanse regering lijkt gastvrijer voor migranten. Linkse steden, waaronder Valencia, namen eerder het voortouw.

Italiaanse regering neemt nieuwe maatregelen tegen immigranten, tot groot genoegen van haar aanhang

De populistische regering van Italië neemt nieuwe maatregelen tegen immigratie. Haar aanhang lijkt erdoor te groeien. De katholieke kerk in Italië is ongerust, net als mensenrechten- en hulporganisatie die zich ontfermen over migranten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden