Dagboek van een leraar in examentijd

Bijna 200.000 leerlingen krijgen vandaag de uitslag van hun examen. Geschiedenisleraar Hans Hess stoort zich bij het nakijken meer aan de slechte vraagstelling dan aan de zwakke antwoorden. 'En waarom een examen van drie uur?'

Net zakken op dat ene, tiende deel van een punt. Het is de nachtmerrie van de eindexamenleerling, maar klagen dat het nét te weinig was heeft geen zin meer. Bijna 200.000 leerlingen in Nederland horen vandaag of ze geslaagd of gezakt zijn voor hun eindexamen havo en vwo. De vmbo'ers hoorden dat gisteren al. De cijfers zijn gewikt en gewogen. Geschiedenisleraar Hans Hess (63) legt uit hoe het examencijfer precies tot stand komt. Hij keek de antwoorden van zijn 77 havisten van het Reviuslyceum in Maassluis na. Een dagboek van de examentijd.

undefined

Maandag 19 mei

Bedrukte gezichten ziet Hess na afloop van het examen geschiedenis. Hij surveilleerde zelf niet bij het examen in de gymzaal, maar wil natuurlijk even horen hoe het is gegaan. "Het was erger dan anders. Je kent je leerlingen, en ik zag aan ze dat ze het erg lastig hadden gevonden." 's Avonds gaat Hess naar zolder met de 77 examens onder zijn arm, en werpt er een eerste blik op. Ook komen op het online-forum voor geschiedenisleraren de eerste reacties binnen. De indruk is unaniem: niet best.

undefined

Dinsdag 20 mei

77 examens van dertig vragen minutieus nakijken is een enorm karwei. Hess heeft een correctievoorschrift en houdt zich daar strikt aan. Meer nog dan aan de zwakke antwoorden, stoort hij zich aan de slechte vraagstelling van het Cito. "Zo moesten de leerlingen het verband aangeven tussen kruisvaarders uit de Middeleeuwen en de wens van de VS om voor de democratie mee te gaan vechten in de Eerste Wereldoorlog. Ik heb die relatie in de klas heel anders gelegd dan in het examen gevraagd werd." Een andere steen des aanstoots waren voor Hess de drie gebeurtenissen die de leerlingen in historische volgorde moesten plaatsen: de dood van Willem II aan de pokken, de Akte van Navigatie en de machtsovername van Lodewijk XIV. "Dit gaat niet om historisch inzicht, maar om ouderwets stampen."

undefined

Woensdag 21 tot zondag 25 mei

"Geschiedenisexamens vergen nu eenmaal veel nakijktijd", zegt Hess. Een aantal van 77 blijkt eigenlijk iets te veel. Pas in het weekend heeft Hess alle examens een keer nagekeken, ook al begon hij deze week een paar keer al om half zeven. In het weekend komt de vereniging van geschiedenisdocenten met een aanvulling op het correctievoorschrift van Cito. Omdat vragen soms onduidelijk gesteld zijn, vinden de leraren dat antwoorden ook goed gerekend moeten worden waarin niet alle antwoordelementen van het Cito voorkomen. Hess gaat opnieuw aan de slag. Hij bekijkt de examens voor de tweede keer vraag voor vraag.

undefined

Dinsdag 27 mei

Hess heeft alle examens nu twee keer nagekeken. De cijfers van de leerlingen zijn er iets op vooruitgegaan, maar hij is er nog niet echt enthousiast over. Hij wil liever niets zeggen over het gemiddelde cijfer, want als de leerlingen en hun ouders vanochtend deze krant lezen worden misschien de verkeerde verwachtingen gewekt. Hess voert nu alle cijfers, per vraag, in een computersysteem in. Dan gaan de examens naar de tweede corrector, een leraar van een andere school. De komende week is Hess ook tweede corrector voor andermans leerlingen.

undefined

Donderdag 5 juni

Hess bespreekt de examens met een van zijn twee tweede correctoren. Hoe kan het dat de examens zo slecht gemaakt zijn, vragen zij zich af. Want ook op andere scholen valt het resultaat van de havisten met geschiedenis in het pakket niet mee. "Het was in het weekend voor het examen prachtig weer, dat speelt zeker een rol. Ik vermoed dat veel leerlingen het lekkere weer boven het leren hebben laten gaan." De leraren vinden een examen van drie uur ook wel erg lang voor de leerlingen. Hess: "Dat hoeven ze straks op het hbo ook niet meer te doen, waarom op de havo dan wel? Ik zie dat leerlingen moe worden. Na vraag 20 worden de antwoorden gewoon zwakker."

undefined

Vrijdag 6 juni

Hess bespreekt zijn nakijkwerk als tweede corrector met de verantwoordelijke docent, en levert het in. Hij noteert de definitieve puntenaantallen per examen, zet er zijn handtekening onder en laat de examens aangetekend verzenden naar de andere school.

undefined

Zaterdag 7 juni

's Ochtends voert Hess nog overleg met de andere tweede corrector die de geschiedenisexamens voor de havisten van het Reviuslyceum nakijkt. Ook dit overleg leidt niet tot grote aanpassingen in de cijfers, wel her en der een tiende puntje. Nu zijn de definitieve cijfers in principe rond. De tweede corrector voert ze in, zet haar handtekening en verstuurt ze naar het Reviuslyceum.

undefined

Vandaag, donderdag 12 juni

Om acht uur kijkt Hess op de site van het Cito. Worden de cijfers nog opgehoogd? Vandaag vindt de 'normering' plaats, een correctie op de examens als ze te slecht gemaakt blijken te zijn. Hess is er voor zijn leerlingen van overtuigd dat dit gebeurt. "Al ben ik daar niet zozeer blij mee. Ik had liever gewoon een goed examen gehad. Dit is een cosmetische ingreep om de resultaten op te krikken." Dan gaat Hess naar school. "Een administratief team hoogt onder leiding van een docent alle cijfers op basis van de normering op. Wij checken als leraar nog één keer of het klopt. Dan verspreiden we ons over de kamers met telefoons in de school: de docentenkamer, de administratie, de sectiekamers. En we gaan bellen."

undefined

Wanneer ben je geslaagd?

Een havo- en een vwo-leerling mag, in het meest belabberde geval, twee vijven op zijn lijst hebben of een vier en een vijf. Maar die cijfers moeten wel weer gecompenseerd worden door zevens of hogere cijfers.

Sinds het schooljaar 2012-2013 zak je als je voor twee van de belangrijkste vakken (Nederlands, wiskunde en Engels) een 5 haalt. Het gemiddelde van alle cijfers moet een 5,5 zijn om te slagen. Bij een 5,45 ben je zonder meer gezakt.

Deze cijfers zijn opgebouwd uit ten minste twee examens van de school, en een centraal schriftelijk eindexamen. Dat werd in mei landelijk afgenomen. Het centraal schriftelijk eindexamen legt extra gewicht in de schaal. Aanvullende eis is namelijk dat leerlingen bij dit examen voor alle vakken gemiddeld een 5,5 halen.

De schoolexamens kunnen ook mondeling worden afgenomen, of een praktijkopdracht behelzen.

Voor havo-leerlingen tellen 8 cijfers mee voor hun eindexamen:

-Nederlands en Engels

-4 profielvakken

-1 vak in het vrije deel

-1 combinatiecijfer van de vakken maatschappijleer, algemene natuurwetenschappen, het profielwerkstuk en keuzevakken die de school zelf kan bepalen.

Voor vwo-leerlingen wordt aan deze lijst een negende vak toegevoegd: een extra vreemde taal.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden