Dag van het Geloof, niet van de Heer

Tiny Muskens
"Voor mij is de zondag niet zozeer de Dag des Heren, maar de Dag van het Geloof. Nu is natuurlijk elke dag dat voor mij, maar op zondag beleef je het anders.

Ik heb geen speciaal gebed voor als ik op zondagochtend mijn ogen open. Ik word vaak heel vroeg wakker, ook op zondag. Naast mijn bed ligt een Amerikaans boek over de Heilige Geest. Daar lees ik in, als slapen even niet lukt. En ik bid tot Jezus dat hij de Geest laat bevestigen en voltooien wat Hij in ons begonnen is. Een gebed dat ik een aantal keren per dag bid.

Elke zondagochtend om tien uur vier ik met zo'n veertig oud-missionarissen, met wie ik dit huis deel, de eucharistie. Daar ben ik altijd van onder de indruk. Die eucharistie heeft een geschiedenis van tweeduizend jaar. En dat besef ik op zo'n moment. We hebben hier elke dag een mis, maar die van de zondag is iets uitgebreider. Want dan is er een koor. Oude paters zingen trouwens het liefst liederen van Huub Oosterhuis. En ik zing mee. Daarna drinken we samen koffie.

Om half een lunch ik met de paters van Scheut met wie ik dit deel van het huis deel. Dan zit ik aan tafel met een iemand die vijftig jaar in Congo werkte, of een pater die veertig jaar in Guatemala woonde, of een die zijn hele leven op de Filippijnen actief is geweest Daar geniet ik van. Je denkt natuurlijk dat we dan ervaringen uitwisselen over al die landen. Dat doen we ook wel, maar de laatste tijd gaat het gesprek vooral over internet. Dat doet het hier namelijk al drie weken niet. Drie weken! "Heb jij al kunnen mailen?", of "kan jij alweer het internet op?", hoor ik dan om me heen. Ik zelf heb de computer de deur uitgedaan. Ik heb mijn boeken en mijn rechterhand om mee te schrijven.

Toen ik nog bisschop was ging ik bijna elke zondag mijn bisdom in, om te vormen. Het was voor mij een liturgische werkdag, als ik dat zo mag noemen. Ik ervaar het als een gemis dat ik dat niet meer kan doen. Tijdens zo'n vormselviering ontmoette je de kern van een parochie. Ik heb altijd bewondering gehad voor de inzet van al die mensen om er wat moois van te maken. Ik genoot van de toewijding in zo'n kerkgemeenschap. Het contact met die mensen mis ik. Maar gelukkig zijn er de paters.

Het was wel zo dat die drukke zondagen ervoor zorgden je geen tijd had voor rust en inkeer. Je werd zo in beslag genomen door al die rituelen van zo'n dag dat je niet meer aan innerlijk gebed toekwam.

Nu ga ik op zondag vrijwel nooit meer voor. Dat vind ik aan de ene kant natuurlijk jammer. Aan de andere kant heb ik ook geen zorgen meer over de plechtigheid. Want je bent als voorganger toch verantwoordelijk. Zijn alle kaarsen aangestoken? Staan er wel mooie bloemen? Ik ben een gewone kerkganger geworden en daardoor maak ik alles nu intenser mee.

Ik ben opgegroeid op een boerderij. De zondagen uit mijn jeugd stonden, nog meer dan nu, in het teken van de kerkgang. 's Ochtends naar de mis en 's middags naar het lof. Over God werd thuis niet gesproken. Ook niet op zondag. Als we uit de kerk kwamen dronken we koffie in de huiskamer met het personeel van de boerderij: Bertus de knecht en Lien de dienstbode. Tussen de middag lunchten wij warm. Soep met vlees erin en pudding toe. Je at de soep tot het vlees overbleef, daar deed je mosterd op en dat at je vervolgens weer op.

Toen ik rector van het Nederlands priestercollege in Rome was, ging ik elke zondag voor in de Kerk der Friezen, vlakbij het Vaticaan. Na de mis dronken we uitgebreid koffie, maar zorgden er wel voor om twaalf uur op het Sint Pietersplein te zijn om naar de wekelijkse toespraak van de paus te luisteren. Eenmaal terug in Nederland ben ik het via de televisie blijven volgen. Maar nu hebben ze hier de Italiaanse televisie van de kabel gehaald en gaat dat niet meer.

Af en toe krijg ik bezoek van mijn broers met hun echtgenotes. Verder lees ik graag. Ik ben nog altijd nieuwsgierig naar de wereld om mij heen. Lezen helpt me ook om mijn geest fit te houden.

Vanuit mijn woning kijk ik uit op een golfbaan. Op zondag zijn er meer mensen die golfen dan door de week. Helaas, want dat betekent dat ze niet naar de kerk gaan. Of golf een vorm van bezinning is? Ik weet het niet. Misschien als je overdreven optimistisch bent."

Wie is Tiny Muskens?

De zondag bepaalde het ritme van de week, de kerk het ritme van de zondag. Nu kerkbezoek niet meer zo vanzelfsprekend is, vullen we de zondag met onze eigen rituelen. Deze week de zondag van:

Tiny Muskens (76) was tussen 1994 en 2008 bisschop van Breda. Broeder Martinus, zoals hij zich nu noemt, woont tegenwoordig in Zorgcentrum Zuiderhout in Teteringen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden