Opinie

Daders als in Alphen willen beroemd worden

null Beeld anp
Beeld anp

Wapens verbieden helpt niet tegen een drama als dit. Besteed geen aandacht aan de dader, maar aan slachtoffers.

Laten we niet de illusie hebben dat voorvallen als in Alphen aan de Rijn worden veroorzaakt door wapenbezit. Dan draaien we oorzaak en gevolg om. Iemand wordt niet gewelddadig door wapenbezit, hij was het al. De aanslagpleger op Koninginnedag werd niet gevaarlijk nadat hij zijn rijbewijs had gehaald, of omdat hij in een Suzuki Swift reed.

Natuurlijk is het vreemd dat iemand met een psychiatrisch verleden lid kan worden van een schietclub. We moeten voorkomen dat gewelddadige of labiele personen kunnen oefenen met vuurwapens.

Ook ik ben van mening dat het toezicht op vuurwapens moet worden verbeterd. In de eerste plaats door de koppeling van bestanden, zodat de politie zicht krijgt op het gedrag van een individu. Dat zal ook helpen bij de bestrijding van huiselijk geweld en agressief rijgedrag. Voorts door meer controle in de vorm van onaangekondigde huisbezoeken en inspecties op de club. Alle beetjes helpen, maar verscherpte controle op legale wapens is niet de remedie.

Ook na voorvallen in de VS en Finland luidde het voorspelbare commentaar dat het vrije wapenbezit in die landen een hoofdrol zou spelen. Die redenering snijdt geen hout. Het wapenbezit is daar traditie, zoals in ieder land waar je beren en wolven kunt tegenkomen. Ook gemakzuchtig is de gedachte dat je er toch niets aan kunt doen, omdat er altijd gekken zijn die door het lint gaan. Deze argumenten kunnen een rol spelen bij individuele gevallen, maar ze verklaren niet waarom we de afgelopen tien jaar een onverwachte toename hebben gezien van moordpartijen op scholen en in supermarkten.

Het zou mij niet verbazen als de wijze van berichtgeving en de opkomst van nieuwe media daarbij een belangrijke rol spelen. De daders willen beroemd worden. Ik ben trouwens van mening dat dit ook geldt voor de moordenaar van Pim Fortuyn. Onsterfelijkheid worden door te moorden.

In 2008 zei de Amerikaanse schoolmoordenaar dat hij 'fucking famous' (verdomd beroemd) zou worden. In Finland zetten de daders filmpjes van zichzelf op YouTube. We leven in een tijd waar jongeren niet worden aangemoedigd het beste uit zichzelf te halen, maar om beroemd te worden. De wereld lijkt een grote Idols-finale te zijn en wat moet je dan als je ook daarvoor helemaal geen talent hebt? Jouw X-factor is dan de wens de wereld te schokken en één keer beroemd te zijn, fifteen minutes of fame, voordat je zelfgekozen de vergetelheid ingaat. Het gehanteerde wapen is afhankelijk van tijd en plaats: een vuurwapen, een zwaard, brandstichting, een auto, voedselvergiftiging.

Politiek is er altijd draagvlak om maatregelen te nemen tegen wapenbezit, ook al is dat vooral symptoombestrijding. Er is echter geen politicus die een onderzoek durft in te stellen naar het functioneren van de media. Voor zelfkritiek moet je ook niet bij journalisten zijn. Alleen de wetenschap kan antwoord geven op de vraag of de media een rol spelen bij de toename van de geweldsincidenten en het opvallende kopieergedrag van de daders.

Dat zou beter verklaren waarom in de VS en Groot-Brittannië eerder dan elders sprake was van aandachttrekkende massamoorden. Is het toevallig dat in die landen de sensatiepers en kijkcijfers belangrijk zijn? Vooruitlopend op onderzoek kan het geen kwaad als hoofdredacteuren, inclusief het 'NOS-Journaal', een gedragscode afspreken om terughoudend om te gaan met de verslaggeving. Geen rechtstreekse uitzendingen en zinloos gespit in het school- of familieleven van de dader. Behandel een aanslag als een ernstig verkeersongeluk. Niemand vraagt dan naar de zieleroerselen van de buschauffeur of de piloot.

Geen aandacht voor de dader, alleen voor de slachtoffers. De dader moet weten dat hij niet het nieuws zal domineren. Zelfgemaakte filmpjes worden direct van internet verwijderd. Zijn foto krijgt een balk en zijn naam wordt niet genoemd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden