Opinie

Daar is de mythe over 'geschiktheid' weer...

Een protest, in 2006, van RUG-hoogleraren. Ze vonden dat er te weinig vrouwen werden aangesteld als hoogleraar. ©ANP Beeld
Een protest, in 2006, van RUG-hoogleraren. Ze vonden dat er te weinig vrouwen werden aangesteld als hoogleraar. ©ANP

Toen de Rijksuniversiteit Groningen vrouwen hoogleraar maakte, heeft geen man zijn leerstoel hoeven inleveren.

Het is gemeld in menige krant: de Rijksuniversiteit (RUG) heeft mannen gediscrimineerd. In een poging het aantal vrouwelijke hoogleraren op te krikken naar een iets minder beschamend niveau, benoemde de universiteit 'professorabele' vrouwen op persoonlijke titel. Mannen kregen deze kans niet. Dat kan natuurlijk niet! Of toch wel.

Volgens de laatste cijfers was in 2008 nog geen 12 procent van de hoogleraren in Nederland vrouw. De doelstelling van het ministerie van onderwijs was 15 procent in 2010. Dit is niet gehaald. De Europese doelstelling was zelfs 25 procent. Daarvan is Nederland mijlenver verwijderd. We staan in de topvijf - van onderen gerekend. Er is dus genoeg reden voor positieve actie.

Toch oordeelde de Commissie Gelijke Behandeling dat de Groningse universiteit een 'verboden onderscheid' heeft gemaakt. De commissie gebruikte twee argumenten: voorkeursbeleid voeren voor vrouwen mag slechts onder bepaalde voorwaarden, zoals de eis van gelijke geschiktheid. En twee: alleen als mannen kunnen meedingen, kan hun gelijke geschiktheid blijken.

Deze redenering weerspiegelt helaas precies de verkeerde argumenten die vaker te berde worden gebracht. Ze voeren terug op mythes over geschiktheid en de benadeling van mannen.

De eerste misvatting is dat 'geschiktheid' een soort oneindige ladder is. Je kunt altijd een stapje hoger, een beetje geschikter zijn. Echter, geschiktheid lijkt meer op een circushoepel: als je er doorheen komt, ben je geschikt. Het is een criterium.

Het aantal hoogleraarsposities is beperkt, en het aantal geschikte mensen is altijd groter dan het aantal leerstoelen. Ze zijn misschien geen hoogleraar maar publiceren in wetenschappelijke toptijdschriften, geven les en hebben een visie. Je hebt geen mannen nodig om te beoordelen of vrouwen door deze hoepel kunnen komen.

Ten tweede wordt bij geschiktheid en kwaliteit altijd gedacht aan individuen; die moeten geschikt zijn. Maar idealiter 'is het geheel meer dan de som der delen'. Diversiteit is daarbij een kwaliteitskenmerk. Bedrijven met mannen én vrouwen aan de top doen het beter. De baanbrekende studie van Rosabeth Moss Kanter uit 1977 bewees al dat een minderheid minstens 35 procent moet zijn om een organisatiecultuur te doen veranderen. Daarbij steekt het streven voor het aantal vrouwelijke hoogleraren,15 procent, schraal af.

De laatste misvatting is dat mannen door positieve actie benadeeld worden. Het is hooguit een fictieve benadeling. De gecreëerde kansen voor vrouwelijke universitaire hoofddocenten gaan niet ten koste van mannen. Wij mannen hoeven geen leerstoelen in te leveren. Er worden slechts stoelen aan de hooglerarentafel bijgeschoven. Mijn kansen als jonge wetenschapper en man verkleinen de facto dus niet.

De argumentatie van de commissie gelijke behandeling is onjuist. Mannen zijn niet benadeeld en de benoeming van twaalf vrouwelijke hoogleraren aan de RUG voldoet aan de eis van geschiktheid.

De felle reacties - van zowel mannen als vrouwen - op dit beleid blijven verwonderen. Wat de mannen betreft: ze zijn eeuwen bevoordeeld. Er wordt ze nu niet eens iets afgenomen. Wat de vrouwen betreft: als ze op eigen kracht naar de top willen klimmen, zoals vaak hun argument is, dan helpt dit Groningse beleid hen juist.

Nog steeds worden veel meer mannen dan vrouwen benoemd, en niet enkel omdat ze 'geschikter' zijn.

Ik wil als jonge man en wetenschapper ook ooit hoogleraar worden, maar niet omdat ik per ongeluk als man geboren ben.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden