Daadkracht inspectie maakt zorg veiliger

Meer verpleeghuizen onder toezicht, maar hoe streng moet je zijn?

Stel: een groep ouderen in een verpleeghuis gaat onder begeleiding boodschappen doen. Zo krijgen ze wat beweging, en zijn ze gezellig samen. Tijdens een bezoek aan de markt kopen ze een haring met uitjes, om thuis in de koelkast te leggen. Dat mag niet, zegt de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ). Op de vis moet een houdbaarheidsdatum staan. Niemand wil immers dat een oudere inwoner een voedselvergiftiging overhoudt aan het bezoekje aan de markt.

Het is maar een voorbeeld waar Actiz, de brancheorganisatie van verpleeg- verzorgingshuizen, gisteren mee kwam naar aanleiding van cijfers die de inspectie bekendmaakte over 2013. Navraag van het AD wees uit dat er in 2013 29 instellingen onder verscherpt toezicht waren geplaatst, tien meer dan in 2012.

Met het strengere optreden komt de inspectie tegemoet aan de wens van de politiek. Die wil, na enkele kritische rapporten vorig jaar over een tandeloze inspectie, graag daadkracht. Ronnie van Diemen, sinds een jaar Inspecteur-generaal, zegt in het Algemeen Dagblad dat de kans dat een falende arts, zoals oud-neuroloog Jansen Steur, niet wordt opgemerkt, kleiner is geworden.

Of goede cijfers over één jaar daarvoor genoeg bewijs zijn, betwijfelt Roland Bal, hoogleraar gezondheidswetenschappen aan de Erasmus Universiteit. De cijfers staan volgens hem voor een al eerder ingezette beweging. "Het gaat al een tijdje heel goed met de patiëntveiligheid. In november bleek uit onderzoek van het Nivel en het VUMC dat het aantal vermijdbare sterfgevallen in Nederlandse ziekenhuizen in slechts vier jaar was gehalveerd, van 1960 naar 970 per jaar. Dat is internationaal gezien ontzettend knap."

Bal durft de stelling wel aan dat er een verband is tussen een strengere IGZ en die sterk verbeterde patiëntveiligheid. "Uit alle onderzoeken die we doen zien we dat zorgorganisaties steeds beter op patiëntveiligheid letten. Dat heeft te maken met het nieuwe zorgstelsel, waardoor de verantwoordelijk meer bij de zorgorganisatie is komen te liggen, maar ook met de focus van de inspectie."

Geconfronteerd met het voorbeeld van de haring, zegt Bal dat precies dáár de schoen wringt. Aan de ene kant is er de politiek, die roept om streng toezicht. En aan de andere kant is er de roep om meer zelfredzaamheid, en eigen kracht. "Dat is lastig, want zelfredzaamheid gaat ook over vrijheid. Maar we willen ook weer niet dat ouderen ziek worden van verkeerde vis. Dat vraagt om inspecteurs die verder kijken dan het protocol. Die zelf inschatten of die ouderen zelfstandig genoeg zijn om zoiets te kunnen doen."

Een woordvoerder van de inspectie laat hierop weten dat de organisatie in een verandertraject zit, waarin ze de burger meer centraal wil stellen en dat in 2016 afgerond moet zijn. "Voor ons is dat heel belangrijk. We willen natuurlijk ook geen stoorzender zijn in die omslag."

'Natuurlijk kijken we weleens in de koelkast of er iets schimmelt'
Eén van de zorgorganisaties die in 2013 te maken had met de inspectie was woon- en zorgcentrum Boschoord in Lunteren. Een onderaannemer van zorgorganisatie PartiCura, waar Boschoord onder valt, hield zich niet aan de regels voor het opstellen en het evalueren van zorgplannen. Toen de organisatie daarom moest sluiten, deed PartiCura de exploitatie over aan een andere onderaannemer, zegt Gerard Piket, manager Zorg. Toen ook deze onderaannemer er een potje van maakte, nam PartiCura de zorg over. Intussen heeft de inspectie het toezicht opgeheven. Piket noemt het achteraf onhandig dat ze niet controleerden of onderaannemers zich aan de regels hielden. Inmiddels bekijken ze dat twee keer per jaar. Hij vond de inspecteurs zakelijk, scherp en professioneel. "Ik was het wel eens met ze oneens. Net als Actiz (de brancheorganisatie voor zorgondernemers) vind ik dat ze de verkeerde normen toepassen. Mensen wonen bij ons, geheel volgens de laatste inzichten, zelfstandig en betalen huur. Wij leveren vervolgens de zorg. Maar de inspectie kijkt nog net zo scherp als vroeger. Natuurlijk kijken we weleens in de koelkast of er iets schimmelt. Maar we kunnen niet meer van elk product de houdbaarheidsdatum controleren."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden