D66 niet bang voor LPF-taferelen

D66-raadslid Cocky Kuipers uit Almere is de enige gekozen volksvertegenwoordiger in de provincie Flevoland. ( FOTO HERMAN WOUTERS) Beeld Herman Wouters

Afgaand op de opiniepeilingen is D66 – vier jaar geleden nog lokaal weggevaagd – na 3 maart weer helemaal terug in de gemeentepolitiek. Hoe voorkomt de partij gelukzoekers en brokkenpiloten?

Maar liefst 8854 gemeenteraadszetels waren er bij de verkiezingen van 2006 te verdelen, maar bij D66 – destijds coalitiepartner in Balkenende II – bleef de teller pijnlijk steken op 188. Lokale verkiezingen of niet, de kiezer strafte de partij genadeloos af op de strategische fouten in de kwestieAfghanistan, de uithalen naar de Haagse politiek (’vuil en vunzig’) van minister Pechtold en de kabinetsdeelname in het algemeen.

En zo bleef er in de hele provincie Friesland niemand meer over om het sociaal-liberale geluid in de raad te vertolken. Zeeland en Flevoland moesten het de afgelopen vier jaar doen met één raadslid van D66-huize en ook in de Randstad is het aantal D66’ers dungezaaid. Eén raadslid in Rotterdam, twee in Den Haag en twee in Amsterdam, toch de bakermat van de partij.

Die werkelijkheid lijkt inmiddels ver weg. Sinds de ster van fractieleider Alexander Pechtold rijzende is, zijn de verwachtingen voor 3 maart hooggespannen. Stiekem rekenen de sociaal-liberalen al op een verdriedubbeling van het huidige aantal raadsleden.

Aan henzelf zal het niet liggen. In de peilingen gooit de partij hoge ogen en het ledenbestand wast wekelijks aan. Had D66 in 2006 nog zo’n 11.000 leden over, nu heeft de partij er ruim 18.000. En ze hebben er weer zin in: alleen al in Rotterdam staan ruim tweehonderd mensen te trappelen op de kandidatenlijsten.

Juist daar kan er gevaar schuilen. Want hoe leid je al die nieuwelingen in goede banen? De PvdA ging dat de vorige keer niet best af, toen veel laaggeplaatste kandidaten door voorkeursstemmen een plekje in de raad bemachtigden. In Amsterdam was het eerder deze week al raak, toen lijsttrekker Ageeth Telleman moest toegeven dat haar afdeling een fragment uit het verkiezingsprogramma van de PvdA-Amsterdam had gekopieerd naar de eigen plannen. „Niet echt handig”, zo verklaarde ze tegenover de Amsterdamse zender AT5 haar beginnersfout.

In Amsterdam Zuidoost ontstond een mini-rel toen twee wannabe raadsleden naar de Raad van State stapten om alsnog een plek op de kandidatenlijst af te dwingen, terwijl de lijsttrekker reeds had aangegeven niet met één van hen in een fractie te willen plaatsnemen. Het duo wilde dat de Raad de ingediende kandidatenlijst ongeldig zou verklaren, maar die hoop bleek ijdel.

Hoe voorkomt de partij meer LPF-achtige taferelen? En hoe scheidt ze het kaf – de baantjesjagers, de gelukzoekers die freeloaden op het succes van Pechtold -- van het koren?

„Gelukzoekers?”, vraagt Gerda Eeuwijk (Rotterdam centrum, plek 6) sceptisch. „Je bent er tweeënhalve dag per week mee kwijt.” Salima Belhaj, lijsttrekker van de Rotterdamse gemeenteraad, denkt evenmin dat freeloaders een kans maken. Het zelfbenoemde ’senior-lid’ – al sinds 2001 van de partij – was de afgelopen tijd betrokken bij de selectie van de kandidaten. „Belangrijk daarbij was of iemand snapt hoe politiek werkt. Of hij kan knokken voor onderwerpen en om kan gaan met teleurstellingen. Daar kom je wel achter door het geven van casussen.”

Haar partijgenoot Eeuwijk voerde vier jaar geleden de lijst van Rotterdam centrum aan. „Maar ik kwam zeven stemmen tekort voor een zetel in de deelraad”, vertelt ze. Desondanks haakte zij niet af. „In alles ben ik heel trouw. Dit was juist een reden om te blijven.”

Dat veel D66-leden destijds hun lidmaatschap wel aan de wilgen hingen, wordt hen niet kwalijk genomen in de Rotterdamse burelen. Niet iedereen heeft altijd tijd voor de partij, zo klinkt het, maar we zijn blij dat de leden weer terug zijn. Ook voor LPF-achtige taferelen zijn ze in de havenstad niet bang. D66 is immers geen nieuwe partij, maar een bestaande partij met een bestaand kader.

In Almere hebben de Democraten geen last gehad van weglopende aanhang. „Opvallend genoeg kregen we gelijk na de verkiezingen juist meer leden”, zegt Cocky Kuipers, de enige volksvertegenwoordiger in de complete provincie Flevoland („In de Provinciale Staten hebben wij ook niemand zitten”). Voor de aanstaande verkiezingen heeft ze „een dijk van een team”. En dat zijn echt niet alleen nieuwe mensen. „Veel van hen waren er al voor Pechtold in beeld kwam, nog tijdens Boris Dittrich en Lousewies van der Laan.

Kuipers is evenmin bang voor brokkenpiloten. Nieuwelingen worden echt niet zomaar in het diep gegooid, zegt ze. Dat klopt: het landelijke partijbestuur heeft een uitgebreid cursusprogramma opgesteld waaraan raadsleden in spe worden onderworpen en sommige afdelingen organiseren daarnaast nog eigen bijeenkomsten.

„Zelf heb ik ook een cursus gegeven”, vertelt Kuipers. „Over de inhoud van het werk: hoeveel uur ben je er nu eigenlijk mee kwijt?” Want dat kan nog flink tegenvallen: raadsleden in Almere worden wekelijks verwacht voor de carrouselvergadering, die van zeven tot elf uur ’s avonds commissie- en plenaire vergaderingen aan elkaar rijgt. „Sommige mensen zeiden na afloop van mijn cursus: wow, misschien moet ik toch nog maar even over mijn kandidatuur nadenken.” Gelukkig maar, vindt ze, want een partij die verwacht te groeien moet goed voorbereid zijn, of die groei nu komt of niet. En tegen mensen die na haar cursus nog niet zijn afgehaakt, zegt ze: ’ga maar meedraaien, kijk maar of je het leuk vindt om te doen’. Plezier is wel noodzakelijk, want voor het geld hoeven de aspirant-raadsleden het niet te doen. „Ik zeg altijd maar zo: een krantenbezorger zal hiervoor zijn bed niet uitkomen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden