D66 kan 'voltooid leven' niet zomaar doordrukken

formatie | De artsen van de KNMG voelen er niet voor. En binnen aan de onderhandelingstafel is ook het CDA tegen.

Het ligt er maar aan welke richting Pia Dijkstra, Kamerlid van D66, de komende weken opkijkt. Ze is de grote pleitbezorger van stervenshulp voor ouderen die hun leven 'voltooid' vinden.


Kijkt Pia Dijkstra in de richting van de Tweede Kamerzaal, dan kan ze nog steeds tevreden zijn. In de nieuwe Kamer zijn de voorstanders nog steeds in de meerderheid. Al zijn het er wel minder dan eerst.


Kijkt ze op het Binnenhof de andere kant op, naar de Stadhouderszaal waar deze week de onderhandelingen zijn begonnen voor de kabinetsformatie, dan zal ze minder gerust zijn. Aan tafel zit ook het CDA, en die partij is tegen. Formeel heeft het CDA er geen breekpunt van gemaakt. Maar de partij zal niet snel accepteren dat er een wet voor 'voltooid leven' komt via een nieuw kabinet.


Maar kijkt Pia Dijkstra naar buiten, naar de samenleving, dan ziet ze nog een probleem. Het maatschappelijk draagvlak voor haar wet blijft wankel. Dat kan aan de onderhandelingstafel een rol gaan spelen, omdat het allemaal toch al zo gevoelig ligt.


De artsenorganisatie KNMG heeft een nieuw kabinet gewaarschuwd: het is 'ongewenst' dat er stervenshulp voor ouderen komt . De artsen vrezen uitholling van de huidige euthanasiepraktijk, en zijn bang dat ouderen zich overbodig gaan voelen. Eerder hebben psy-chiaters ook al gezegd dat zij problemen voorzien; verpleegkundigen vroegen om 'meer debat'.


Nu komt zulke kritiek niet als een verrassing. De commissie-Schnabel, bestaande uit juristen, artsen en ethici, bracht op verzoek van de Tweede Kamer vorig jaar advies uit. Doe het niet, klonk het toen ook daar. De deskundigen oordeelden dat binnen de bestaande euthanasiewet al veel mogelijk is voor ouderen. Eigenlijk wat de artsen nu ook weer zeggen.


Betekent dat het einde van de initiatiefwet van D66? Dat hoeft niet zo te zijn.


Voor D66 en VVD zijn adviezen vanuit de praktijk niet het enige dat telt. Zij zien zelfbeschikking als een principiële kwestie, iets waar juist de politiek zelf over moet beslissen. D66 liet gisteren in een verklaring weten dat een nieuwe wet nodig is. "De huidige euthanasiewet biedt juist géén ruimte voor mensen die lijden aan het leven".


Verder wilde de fractie er nu niets over zeggen; het onderwerp ligt gevoelig, vanwege de kabinetsformatie.


Ook de VVD is voor zelfbeschikking over het levenseinde. Informateur Edith Schippers heeft in haar vorige rol als VVD-minister van volksgezondheid al aangekondigd dat stervenshulp mogelijk moet worden. Ze was daar principieel in. "Dit gaat over het recht dat iedereen zijn eigen leven vorm moet kunnen geven". Ze vond dat het tijd wordt voor een wet. "We lopen niet voor de troepen uit. Dit debat wordt al dertig jaar gevoerd."


Politiek gezien zijn er nog steeds kansen dat de wet er toch komt. D66 heeft niet alleen VVD als medestander aan de onderhandelingstafel, maar ook GroenLinks. Maar of de VVD nog zo hard vasthoudt aan de principiële stelligheid van afgelopen najaar? VVD-leider Mark Rutte heeft onlangs gezegd dat hij geen haast heeft.


De voorstanders zullen in de onderhandelingen wijzen op het draagvlak onder kiezers. De stemverhouding in de Tweede Kamer weerspiegelt die. Niet onbelangrijk is ook dat juist de ouderenpartij in de Tweede Kamer, 50Plus, voor zelfbeschikking is. Die partij wil ouderen helemaal zelf de regie geven met een 'laatstewil-pil'.


Maar in de formatie zal het gaan om dat andere politieke draagvlak, dat binnen een kabinet. D66 heeft een oplossing bedacht: de wet kan buiten het regeerakkoord blijven, als de D66-fractie maar vrij blijft hem op eigen initiatief voor te leggen aan de Tweede Kamer. Of het CDA dat accepteert is nog de vraag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden