Column

D66 heeft gegokt en zwaar verloren

Beeld Maartje Geels

Vergeven gaat meestal nog wel in de politiek, vergeten is al een stuk moeilijker. Als het dan zo uitkomt, is niet vergeten veel belangrijker dan vergeven. Alexander Pechtold zal de komende weken ernstig rekening moeten houden met deze politieke wet. 

De PvdA kan ervan meepraten. De partij, die in de jaren zeventig haar hoogtepunt bereikte wat arrogantie betreft, had daar tot het begin van de jaren negentig last van en moest zelfs in het derde kabinet-Lubbers genadebrood eten.

Het was in dat kabinet dat Jan Pronk, ook al minister in het roemruchte, maar machteloze kabinet-Den Uyl, zijn ministerschap verdedigde met het argument dat hij was als een burgemeester in oorlogstijd. Het was spitsroeden lopen voor de sociaal-democraten.

Toen er nog alternatieven leken voor de vorming van een meerderheidscoalitie zette Pechtold de ChristenUnie hardhandig aan de zijlijn. Binnen die partij wordt bij hoog en laag beweerd dat de lucht tussen Gert-Jan Segers en Pechtold weer geklaard is. Vergeven is er wel, maar vergeten is het voorval echt niet. D66, als die partij tenminste koste wat het kost een meerderheidskabinet wil, zal betalen de komende weken.

Dat Pechtold iets van zijn nieuwe kroonjuwelen zal realiseren is dan ook uiterst onwaarschijnlijk tot eigenlijk wel compleet uitgesloten. De nieuwe kroonjuwelen liggen vooral op het terrein van medisch-ethische onderwerpen. Prima voor een verkiezingscampagne, maar hopeloos als het erom gaat er ook politieke meerderheden voor te vinden. Zonder te willen beweren dat D66, omdat er geen meerderheden zijn, dus de eigen ideeën dient in te slikken: overdrijven is ook een kunst en dat doet Pechtold.

Het nu demissionaire kabinet verraste al vriend en vijand door als reactie op het rapport van de commissie-Schnabel, te stellen dat het raadzaam zou zijn te komen tot een wettelijke regeling voor hulp bij zelfdoding in geval van een voltooid leven. Pechtold gaat nog een stukje verder. Of er nu politieke meerderheden voor zijn of niet, zijn fractie wil met een initiatiefwet komen.

Initiatiefwet

Een nieuwe politieke mode trouwens. Als je geen begin van steun hebt, dien je als Kamerfractie een initiatiefwet in. Geert Wilders kan er ook wat van. Er is geen begin van steun voor zijn ideeën over preventief oppakken bij een vermoeden van potentieel terrorisme, dus dien je maar een initiatief in, of je dreigt er in ieder geval mee. Niet de effectiviteit van je politieke activiteiten is nog belangrijk, maar alleen de propagandistische waarde.

De initiatiefwet van D66, als die er uiteindelijk al komt, zal nooit het Staatsblad halen en dat echt niet alleen omdat een kabinet met daarin de ChristenUnie nooit ofte nimmer het contraseign zal geven. De democraten hoeven zich geen illusies te maken over de steun in de andere partijen. Ook daar is de tegenstand vooralsnog groot.

Het is allemaal het gevolg van de gok van D66. De inzet was hoog: de politieke situatie moest dusdanig evolueren dat de PvdA (of de SP, het maakt de democraten niet uit) voor een fait accompli kwam te staan en wel mee móest gaan regeren. Dat men daar niet onder de indruk was, is een scenario dat wellicht in de fractiekamer van D66 overwogen is, maar als niet realistisch terzijde werd geschoven. Gegokt en zwaar verloren.

Voor het onderwerp zelf is dat wellicht maar beter ook. Net als aanvankelijk met euthanasie in meer algemene zin, verdeelt het onderwerp de samenleving tot op het bot. Dat forceren met nieuwe wetten is roekeloze politiek.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden