D66 de winnaar, PvdA verliest drie grote steden

Alexander Pechtold, trots als een pauw.Beeld anp

De verhoudingen in gemeenteraden zijn gisteren spectaculair veranderd. Weliswaar is het CDA nog steeds de grootste partij, maar zowel PvdA als VVD hebben in veel plaatsen hun leidende posities moeten afstaan aan D66. Beide regeringspartijen verliezen elk honderden zetels.

Deze uitslag is vooral voor D66 een enorme renaissance. Werd de partij in 2006 nog bijna weggevaagd uit de lokale politiek, vandaag zijn de democraten terug. En hoe. In PvdA-bolwerk Amsterdam werden ze met ruim een kwart van de stemmen de grootste. Eenzelfde overwinning was er in Utrecht. Ook daar duikelde de PvdA diep.
Dit verkiezingsresultaat is volgens D66-leider Alexander Pechtold 'veel beter dan gehoopt'. In een reactie beloofde hij gisteren dat hij ook met deze uitslag het kabinet zal blijven steunen, al wil hij het tegelijk 'fundamenteel blijven bijsturen'.

De zwaarste klappen
De PvdA kreeg de zwaarste klappen. Die partij verloor de macht in grote steden. In Den Haag werden de sociaal-democraten van de eerste nu de derde partij. Behalve D66 moeten ze daar ook de PVV voor zich dulden. Joost Eerdmans stootte in Rotterdam met zijn Leefbaar Rotterdam de PvdA van de troon. Landelijk stemde slechts één op de tien kiezers op de sociaaldemocraten, een verlies van vijf procent.

Vermoedelijk gaan er voor de bestuurderspartij rond de 300 zetels verloren. "Deelname aan het kabinet maakt het moeilijk", gaf oud-partijleider Job Cohen als verklaring.
De VVD, waarmee de PvdA regeert, moet ook een fors verlies incasseren. De liberalen moeten het ook met zo'n 300 zetels minder doen.

Gedeelde smart..
Oud-VVD-leider Ed Nijpels ziet wel een lichtpuntje in de afstraffing van de kiezer. Als alleen de PvdA had verloren, dan was dat volgens hem heel slecht geweest voor de verhoudingen in het kabinet. "Maar nu wordt het leed gedeeld, gedeelde smart is halve smart."

De steun voor lokale partijen blijft groeien. Bijna een op de drie kiezers stemt inmiddels op een lokale partij. De plaatselijke groeperingen, vaak meer met een praktische dan met een ideologische inslag, staan met in totaal 2500 zetels ver aan top. Daarmee consolideren deze formaties hun positie, die ze sinds de vorige raadsverkiezingen innemen.
Grote winnaar is ook de Socialistische Partij. Die verdubbelde het aantal raadszetels tot ruim vierhonderd. De SP werd in de stad Groningen de grootste partij.

Het CDA handhaaft zijn positie als grootste partij in de gemeenteraden. het CDA had ruim 1400 zetels, dat lijken er nu vijftig minder te worden.

SGP-vrouw krijgt een zetel
De uitslag geeft een opvallende trend weer: waar regeringspartijen PvdA en VVD worden afgestraft, worden partijen die het kabinet gedogen juist beloond. Naast D66 konden ook ChristenUnie en SGP - die met zijn drieën de 'constructieve oppositie' vormen - winst noteren. De laatste, de SGP, had voor het eerst in de geschiedenis een vrouw op een verkiesbare plaats staan. Lilian Janse uit Vlissingen was lijsttrekker. Ze won er een zetel.

Bij GroenLinks was iets merkwaardigs aan de hand. Die partij verloor een flink deel van de vierhonderd raadsleden, maar toch ging er de vlag uit. Voorzitter Rik Grashoff: "Als je kijkt naar waar de partij vandaan komt, hebben we het vertrouwen van de kiezer weer gewonnen."

Lilian Janse, de eerste vrouwelijk lijstrekker van de SGP krijgt een zetel in Vlissingen.Beeld anp
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden