D-day voor Rusland: IOC neemt besluit over deelname aan Olympische Spelen

Kunstrijdster Evgenia Medvedeva, 18 jaar, moet vrezen voor deelname aan de Olympische Spelen. Ze is vandaag aanwezig bij de uitspraak van het IOC. Beeld AFP

Het wordt billenknijpen voor Russische wintersporters. Het IOC besluit vandaag of, en zo ja hoe, de Russen naar de Winterspelen in Pyeongchang mogen. 

Ze is jong, mooi, heeft ongelofelijk veel talent en wil olympisch kampioen worden in Pyeongchang. Geen wonder dat Rusland zijn eigen koningin op het ijs, Evgenia Medvedeva, last-minute naar Lausanne stuurde. De 18-jarige kunstrijdster moet de harten van de mannen van het Internationaal Olympisch Comité verleiden tot mededogen. Het IOC besluit vandaag of Russische sporters over twee maanden welkom zijn op de Winterspelen in het Zuid-Koreaanse Pyeongchang. De sportkoepel kan nauwelijks om sancties heen tegen het land dat er een staatsgestuurd dopingprogramma op nahield. Welke gevolgen heeft het besluit voor de atleten, de bonden en de geloofwaardigheid van de sport?

Scenario 1: Geen Russen in Pyeongchang 

Sportfilosoof Ivo van Hilvoorde zou er wel mee kunnen leven als er geen enkele Rus in actie komt op de Winterspelen. Hij zou het een moedig besluit vinden van het IOC. "Het is tijd dat het IOC een keer een vuist maakt tegen de inmenging van de Russische politiek in de sport", vindt Van Hilvoorde. "Als je nu ook weer kijkt hoe slim ze het aanpakken om zo'n jonge kunstrijdster naar Lausanne te sturen. Die kan er natuurlijk ook niets aan doen dat in Sotsji doping werd gebruikt. Ze was toen veertien. Het is allemaal zo'n politiek spel. Het IOC moet daar niet voor zwichten, maar het toont wel de complexiteit aan van de keuze om Russen volledig uit te sluiten."

Juist voor atleten zoals de jonge Medvedeva wil de Internationale Curling Federatie geen volledige boycot van Rusland. Voorzitter van die federatie, Kate Caithness, wil niet dat schone atleten, van welke nationaliteit dan ook, worden gestraft voor iets wat ze niet hebben gedaan.

Dat aspect is ook voor Chiel Warners, voorzitter van de Nederlandse Atletencommissie en lid van de atletencommissie binnen wereldantidopingorganisatie Wada, van groot belang. Iedereen straffen is volgens hem te kort door de bocht. "Stel, een atleet traint al jaren in Amerika, en is geen onderdeel geweest van het systeem zoals dat in Rusland is neergezet. Dan vind ik niet dat je dan moet worden gestraft."

De internationale ijshockeyfederatie IIHF is bang dat het toernooi zal devalueren bij een volledige boycot. Zonder Rusland is er geen bal aan het olympisch ijshockeytoernooi, vindt IIHF-voorzitter René Fasel, overigens een goede vriend van de Russische president Poetin. Fasel vindt dat de manier waarop het IOC naar strafmaatregelen zoekt ervoor zorgt dat 'de gezondheid van de ijshockeysport in gevaar komt'. "De betekenis van de Russische rol in de ontwikkeling van het ijshockey kan niet worden onderschat. Het land vormt een pilaar waarop de nalatenschap van de sport rust." Sportfilosoof Van Hilvoorde snapt die redenatie wel. Hij vindt het ook minder leuk om naar een wedstrijd te kijken waarvan je weet dat de beste atleten er niet bij zijn. "Als een land met een grote ijshockeycultuur ontbreekt, zit er wel een smetje op die gouden medaille. Je wil het liefst van iedereen kunnen winnen."

Scenario 2: Russen als gewone Rus in Pyeongchang

Het is een scenario waar eigenlijk bijna geen rekening meer mee wordt gehouden. Russen als Rus naar de Winterspelen. Het lijkt onmogelijk na de publicatie van het omvangrijke McLaren-rapport dat anderhalf jaar geleden naar buiten kwam over de misstanden in Russische laboratoria. Sindsdien is er meer druk op het IOC gekomen om hard op te treden. De Russische schaatscoach Kosta Poltavets leest het allemaal met gefronste wenkbrauwen. Hoe meer Russische sporters er geschorst worden, hoe meer hij achter zijn ploeg gaat staan.

Bobsleeër Aleksandr Zoebkov. die al door het IOC is geschorst wegens een dopingvergrijp. Beeld REUTERS

De trainer van de geschorste schaatster Olga Fatkoelina en haar ploeggenoot Alexander Roemjantsev zei vorige week in de Volkskrant dat hij alle beschuldigingen door de voormalig directeur van het Russische antidopingbureau Rusada, Grigori Rodtsjenkov, niet gelooft. "Ik ga steeds meer geloven dat mijn schaatsers hier niet bij betrokken zijn."

Rusland lijkt zelf door te hebben dat het lastig wordt een straf te ontlopen. Het land, dat eerder dreigde met een olympische boycot als Russen niet onder de eigen vlag naar Zuid-Korea zouden mogen, krabbelde gisteren terug. "Dat plan is niet aan de orde geweest. We zijn tegen de onwettige inperking van de rechten van onze atleten. Tegelijkertijd staat Rusland ook voor het olympisch ideaal", aldus het Kremlin.

Scenario 3: 'Neutrale' Russen in Pyeongchang

Als het aan Chiel Warners ligt, zijn Russen welkom in Zuid-Korea mits ze als een zogenoemde 'neutrale' atleten het olympisch stadion betreden. Dat betekent dat ze geen Russisch trainingspak dragen en niet met een Russische vlag zwaaien. Die tussenoplossing werd door de internationale atletiekfederatie IAAF al doorgevoerd op de wereldkampioenschappen in Londen afgelopen zomer. Daar kwamen alleen Russen in actie met de neutrale aanduiding 'ANA' achter hun naam (Authorised Neutral Athletes). Warners vindt dat scenario 'de minst slechte oplossing'. Zo wordt het land toch gestraft, maar kunnen atleten die aantonen schoon te sporten wel in actie komen. "Toch straf je dan ook dan de atleten die er wel zijn. Iedereen weet dat ze Rus zijn en het is toch anders als ze op het podium dan een andere vlag zien en een ander lied horen."

Ook schaatster Olga Fatkoelina is al geschorst door het IOC. Beeld AP

Herman Ram was als directeur van de Nederlandse Dopingautoriteit een van de zeventien ondertekenaars van een verklaring waarin de 'constante weigering van het IOC om Rusland verantwoordelijk te stellen voor een van 's werelds grootste dopingschandalen in de geschiedenis' werd gelaakt. Ram: "Als Rusland niet erkent dat ze verantwoordelijk zijn, en als ze niet al hun bewijs aanleveren, dan vinden wij dat ze niet onder Russische vlag mogen meedoen."

Frank van Eekeren, onderzoeker op gebied van sport bij de Universiteit Utrecht, hoopt dat de maatregelen die het IOC zal treffen de discussie aanzwengelt over de vraag of de Olympische Spelen nog wel zo'n landententoonstelling moeten zijn. Van Eekeren vindt dat de Spelen een en al vertoon van nationalisme zijn. "Het gaat allemaal om het landsbelang. Daardoor krijg je dit soort nationale collectieven waarbij doping vanuit de staat wordt gestuurd. Als atleten niet meer onder de vlag van hun eigen land in actie komen maar gewoon voor zichzelf, krijg je misschien minder van dit soort praktijken. Sporters wisselen zelf soms heel makkelijk van nationaliteit, veel atleten trainen al in een ander land. Wielrenners zitten ook in internationale ploegen, en daar kijkt ook iedereen naar."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden