D-Day: ‘Ik realiseerde me dat ik niet een hekel aan Duitsers had, maar aan onrecht’

Generaal Majoor Hemmes Beeld Louis Meulstee

Bijna 96 jaar is hij, maar nog elk jaar gaat veteraan Rudi Hemmes naar Normandië voor de herdenking. Daar landde hij nu bijna 75 jaar geleden met de Prinses Irene Brigade, om “zich naar Nederland te knokken”.

Generaal buiten dienst Hemmes zegt ‘blij te zijn dat ik er nog ben’ en de plechtigheden weer te kunnen bijwonen. Dat het clubje Engelandvaarders waar ook hij toebehoort, steeds kleiner wordt, vindt hij wel moeilijk.

“De mensen van toen, soldaten zoals ik, zijn er niet of nauwelijks meer, dus je komt geen bekenden meer tegen. Dat is heel vervelend”, zegt Hemmes telefonisch vanuit Normandië. “Er zijn dus veel nieuwe mensen hier en het is fijn dat je hun vragen kunt beantwoorden. Hoewel zich dat wel vaak beperkt tot de vraag: Hebt u mensen doodgeschoten?” lacht hij. “Alsof je in een oorlog zit en zegt: nou, dat moeten we vooral niet doen.”

De Prinses Irene Brigade werd op 8 augustus 1944 vanuit Engeland aan land gezet in Frankrijk. Aan de invasie op D-Day zelf deden alleen maar Engelssprekende troepen mee, op een klein groepje Franse militairen na, omdat die het terrein goed kenden, vertelt Hemmes. Hijzelf was toen nog in Zuid-Engeland, waar hij een militaire training had gekregen.

Als 18-jarige had Hemmes samen met zijn vriend Bob Tusenius in 1942 verwoede pogingen gedaan naar Engeland te komen, omdat hij ‘een ontzettende hekel’ had gekregen aan de Duitse bezetters. Maar een boot konden ze niet vinden, en dus zijn de twee toen via België, Frankrijk en Spanje naar Portugal gereisd, waar ze een vliegtuig vonden dat hen naar Engeland bracht.

Pas enkele dagen na 6 juni 1944 begreep Hemmes dat de invasie was begonnen, toen hij in een bioscoop het nieuwsbulletin zag. “Ik was dolgelukkig dat er iets gebeurde en dat we zeker wisten dat we ook zouden worden ingezet.”

Vuurcontact

Hemmes was schutter, omdat bij de schiettraining in Engeland was gebleken dat hij goed kon schieten. “Ik had een Bren-gun, een mitrailleur, die schoot wat makkelijker dan een geweer. Direct vuurcontact was er eerst niet, later regelmatig. We hebben zoveel mogelijk Duitsers gevangen genomen, maar ik realiseer me dat ik heel wat ­kerels heb geraakt. Daar ben ik heel tevreden over.”

De jonge soldaat beleefde angstige momenten, bijvoorbeeld tijdens de nacht dat hij voor het eerst wacht moest lopen. “De Duitsers lagen maar tweehonderd meter verderop, en ik hoorde gekraak in het pikkedonker. Ik realiseerde me dat als zij mij eerder zouden zien dan ik hen, dat ik dan zou worden gepakt en dat leek me heel angstig. Het geluid kwam steeds dichterbij, maar daarna vloog er een konijn voorbij dat al die herrie gemaakt had. Ik kneep ’m als een ouwe dief natuurlijk.”

In januari 1945 was de brigade doorgedrongen tot Zeeland, maar vandaar werd Hemmes terugge­roepen naar Engeland om een officiersopleiding te volgen. Na de oorlog maakte hij carrière in de krijgsmacht, en uiteindelijk werd hij ­generaal-majoor. Opleidingen in Navo-verband brachten hem daarna weer in aanraking met Duitse militairen, maar nu als bondgenoten. Zijn beeld is daardoor gekanteld, vertelt Hemmes.

“Naarmate ik langer in dienst bleef, realiseerde ik me steeds meer dat ik niet een hekel aan Duitsers had, maar een hekel aan onrecht. Op een gegeven moment ga je samenwerken, leer je hen ­persoonlijker kennen en had ik niet meer de indruk dat alle Duitsers slecht waren. De Duitsers van nu zijn ook hier en hebben een ­hekel aan de tijd van toen. Het is goed toeven met ze.”

Lees ook: 

De D-Day veteranen hoefden niets te zeggen om bij velen in Portsmouth een traan los te maken

De geallieerde invasie van Normandië, van 6 juni 1944, wordt grootschalig herdacht. Ieder heeft zijn eigen beleving.

75 jaar D-Day: hoe vier je dat als Duitser?

De hotelkamers in Normandië zijn al maanden volgeboekt voor D-Day. De provincie houdt morgen rekening met veel geallieerden en toeristen die de voormalige vijanden uit de oorlog respect komen betuigen. Alleen de Duitsers blijven nagenoeg weg. 

Nu echt de állerlaatste reünie van Engelandvaarders

Een historisch moment in Hilversum: in augustus 2018 was de allerlaatste reünie van het Genootschap Engelandvaarders. Ook prinses Beatrix was aanwezig. 

Zo was het om de bevrijding mee te maken

Het aantal mensen dat de bevrijding van Nederland in mei 1945 bewust meemaakte daalt snel. Toch zijn er nog ooggetuigen die er uit eerste hand over kunnen vertellen. Trouw sprak drie van hen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden