'Cyprus' toont barsten in eurozone

Dijsselbloem neemt uitspraken over spaarders terug na kritiek

Een acuut faillissement van Cyprus is voorkomen. Maar opgelucht ademhalen kunnen de landen van de euro nog niet. De redding van Cyprus is nog maar net begonnen, en er worden steeds meer barstjes zichtbaar in de eurozone.

De eerste test voor de Cypriotische redding is nu gezet op donderdag, wanneer de Bank of Cyprus weer opengaat, nu de grootste bank op het eiland. Deze bank heeft de bezittingen en de tegoeden onder de 100.000 euro overgenomen van de afgeschreven Laiki Bank. Daarnaast is Bank of Cyprus verantwoordelijk geworden voor de circa 9 miljard euro aan noodsteun die Laiki nog had uitstaan bij de ECB. Na de verwarring over het lot van (kleine) spaarders bij de Cypriotische banken is de verwachting dat zij massaal hun geld opnemen als de mogelijkheid daartoe weer aanwezig is.

Om zo'n bankrun te voorkomen, is al aangekondigd dat er sprake zal zijn van beperkte toegang tot spaartegoeden. Dat ligt zeer gevoelig: enerzijds lijken dergelijke maatregelen nodig om nieuwe acute problemen bij Cypriotische banken te voorkomen. Anderzijds is het de vraag wanneer beperkingen weer opgeheven kunnen worden. Spaarders bij Cypriotische banken zijn zo bang gemaakt de afgelopen weken, dat het geld hoe dan ook zal vertrekken.

Bij veel economen rijst de vraag hoe Cyprus verder moet op langere termijn. Het land verliest zijn belangrijkste bron van inkomsten - de financiële sector - maar ziet zijn schuld in één klap stijgen tot ruim boven het jaarlijkse nationale inkomen. De vergelijking met IJsland, dat vijf jaar geleden een soortgelijke implosie meemaakte, dringt zich op. Maar dat land kon via een forse devaluatie van de eigen munt weer concurrerend worden. Cyprus kan dat in de euro niet, en zal het via loon- en prijsverlagingen moeten halen. Cyprus kan zich opmaken voor een Grieks scenario: tegenvallende groeicijfers leiden tot meer bezuinigingen die weer leiden tot nog lagere groeicijfers. Het is zeer de vraag of dit ene reddingspakket voor Cyprus voldoende zal zijn.

Maar de chaos rond de Cypriotische redding heeft vooral schade gedaan aan de reputatie van de eurozone als betrouwbare crisismanager.

Een week lang lieten regeringsleiders geen kans onbenut om te stellen dat Cyprus uniek is, en dat andere spaarders zich geen zorgen hoeven te maken. Maar de verwarring was compleet toen voorzitter van de eurogroep Jeroen Dijsselbloem zei een voorbeeld te zien in de aanpak van de Cypriotische redding, om een paar uur later zijn woorden weer in te trekken. De huidige besluiteloosheid staat in schril contrast met eerdere afspraken over directe kapitaalsteun voor banken uit het Europese noodfonds, of zelfs het toewerken naar een bankenunie met Europees toezicht en een Europees garantiestelsel voor spaarders.

Nog geen twee maanden geleden werd SNS Reaal gered zonder dat spaarders of gewone obligatiehouders er ook maar iets van merkten. Maar de ene bank is de andere niet in Europa: Nederland kon de redding van de bank zelf dragen, Cyprus niet.

Als dat het principe is waarmee Europa in het vervolg de crisis te lijf gaat, roept dat twijfels op over het fundament van de hele muntunie. Een euro in Cyprus is nu immers minder waard dan een Nederlandse euro. Vrij verkeer van kapitaal is kennelijk alleen mogelijk als spaarders er geen gebruik van maken.

En bankenreddingen zijn geen Europees, maar een nationaal probleem. Cyprus mag dan op het nippertje binnen de eurozone gehouden zijn, de muntunie als geheel vertoont steeds grotere barsten.

Het reddingsplan
Cyprus krijgt 10 miljard euro noodkrediet van de eurolanden.

Er komen belastingverhogingen in Cyprus om de tekorten aan te vullen.

Staatseigendommen worden verkocht, geprivatiseerd, om de financiële huishouding van Cyprus te verbeteren.

De banken worden geherstructureerd. In 2018 moeten de banken, nu acht keer het nationale inkomen (bbp) groot, de helft hiervan zijn qua omvang.

Er zijn vele miljarden nodig om de kapitaalbuffers van de banken weer op peil te brengen. Vorige week werd steeds het bedrag van 5,8 miljard euro genoemd, maar dat is nu losgelaten. De volgende maatregelen zijn genomen om banken op Cyprus te herkapitaliseren:

De Laiki Bank, de tweede bank van Cyprus, gaat failliet en wordt gesplitst in een 'goed' en een 'slecht' deel. In de gezonde bank komt al het spaargeld tot 100.000 euro per rekeninghouder. Die wordt ondergebracht bij de grootste bank van Cyprus, de Bank of Cyprus.

Al het spaargeld bij Laiki boven de 100.000 euro komt in een slechte bank. Deze spaarders zijn hun geld boven de 100.000 euro kwijt. Er is een kleine kans dat ze nog een percentage van hun spaargeld terugkrijgen.

Spaargeld boven de 100.000 euro bij de Bank of Cyprus wordt bevroren. Hier komt binnenkort een heffing over. Het percentage hangt af van het bedrag dat nodig is om de Bank of Cyprus van voldoende bufferkapitaal te voorzien. Het gerucht gaat dat er een heffing komt van 30 procent op spaargeld boven de 100.000 euro.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden