Cyprus is hoopvol over hereniging

verzoening | In Genève houden de leiders van beide zijden van het verdeelde eiland deze week vredesbesprekingen. De druk om er samen uit te komen is groot.

'Een historische kans' en 'het moment van de waarheid'. Grote woorden werden gebruikt voorafgaand aan de vredesbesprekingen over Cyprus. De twee leiders van het verdeelde eiland, de Turks-Cypriotische Mustafa Akinci en de Grieks-Cypriotische Nikos Anastasiades, praten deze week in Genève over hereniging. Ze vertegenwoordigen de twee groepen op het eiland die sinds 1974, toen Turkse militairen het noorden bezetten, gescheiden leven. Grote woorden klonken al eerder tijdens de vele pogingen die diplomaten ondernamen om een einde te maken aan het conflict dat ruim veertig jaar voortwoekert. Maar dit keer staan de sterren gunstig, lijken ze nu vooral uit te willen dragen.

Cyprioten waagden aan de vooravond van het overleg alvast een voorzichtig dansje. In de hoofdstad Nicosia sloegen eilandbewoners van het Griekse en het Turkse deel letterlijk de handen ineen en gingen samen aan de zwier. Hun leiders gaven al eerder signalen van verzoening af. Zo staken zij in 2015 samen de bufferzone van Nicosia over en dronken een borrel in de kroeg. Maar de verhouding tussen de twee leiders is broos. Ze legden de onderhandelingen die al anderhalf jaar duren, verschillende keren stil.

De druk om er dit keer wel uit te komen wordt ondertussen opgevoerd. Bijvoorbeeld door de kersverse secretaris-generaal van de VN. Het zou voor António Guterres een mooie binnenkomer zijn als de vredesconferentie onder zijn voorzitterschap tot een goed einde wordt gebracht. Bovendien kan hij de blauwhelmen die nu nog op Cyprus zijn gestationeerd elders in de wereld goed gebruiken.

Ook de drie leiders van de landen die op de achtergrond betrokken zijn - Turkije, Griekenland en ex-kolonisator Groot-Brittannië - hebben baat bij vrede. Andere hoofdpijndossiers eisen hun aandacht op. Zo heeft de Turkse president Erdogan zijn handen vol aan de strijd tegen de Koerdische PKK, IS en de crisis in Syrië. De 30.000 Turkse militairen op Cyprus heeft hij wellicht op andere plekken nodig. De Griekse premier Tsipras kampt met de opvang van tienduizenden vluchtelingen in zijn land en geldschieters die economische hervormingen van hem verwachten. En hun Britse collega May richt haar aandacht ook vast liever op de voorbereidingen van de Brexit dan op het geruzie op een eiland in de Middellandse Zee.

May heeft alvast laten weten een plekje in haar agenda te reserveren mocht zij deze week nog aan de onderhandelingstafel worden verwacht. Donderdag staat namelijk een internationale top over Cyprus gepland die pas doorgaat als de twee leiders er komende dagen uitkomen.

Daarvoor zullen ze in Genève eerst flink wat obstakels moeten overwinnen. Zo moeten er afspraken komen over bezit dat Griekse Cyprioten in 1974 moesten achterlaten. Krijgen ze dat terug of worden ze gecompenseerd? Ook ligt nog de vraag op tafel wie garant staat voor de veiligheid op het eiland. De Europese Unie waar Cyprus lid van is of ex-kolonisator Groot-Brittannië dat al militaire bases op het eiland heeft?

De praktische verdeling van de macht kent ook nog open eindjes. Als gekozen wordt voor een roterend presidentschap is het bijvoorbeeld nog maar de vraag of de Turks-Cypriotische president zijn land wel kan vertegenwoordigen op vergaderingen van de EU. Turkije is immers voorlopig nog geen EU-lid.

Maar de grootste hindernis op weg naar vrede zou wel eens door de Cyprioten in plaats van door politici en diplomaten opgeworpen kunnen worden. Als een akkoord wordt bereikt, mogen zij zich daar in een referendum over uitspreken. Een vredesplan dat in 2004 aan de bevolking werd voorgelegd werd door de Turks-Cyprioten omarmd maar door de Grieks-Cyprioten verworpen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden