'Cursus omgaan met vrouwen voor vluchtelingen is onnodig en stigmatiserend'

Vrouwen demonstreren in Keulen Beeld ANP

Als Nederlandse vrouwen met carnaval volgende maand hun matrozenpakjes uit de kast halen, zullen sommige mannelijke vluchtelingen wellicht even met hun ogen moeten knipperen. Maar moet Nederland net als België en Noorwegen óók een cursus 'omgaan met vrouwen' aan vluchtelingen gaan geven?

Nee, dat is onnodig en werkt stigmatiserend, vindt zowel Vluchtelingenwerk als Han Entzinger, hoogleraar integratie- en migratiestudies aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam. Er is bij aankomst in een opvangcentrum in Nederland en tijdens de inburgering van statushouders voldoende aandacht voor een goede en gelijkwaardige omgang met vrouwen, zeggen zij.

België gaat alle vluchtelingen in opvangcentra een cursus 'respect voor vrouwen' geven, maakte staatssecretaris voor asiel en migratie Theo Francken vandaag bekend. Hij wil daarmee toestanden zoals in Keulen voorkomen. Bij het station van de Duitse stad zijn rond de jaarwisseling honderden vrouwen en meisjes aangerand en bestolen door mannen die volgens getuigen 'een Arabisch of Noord-Afrikaans uiterlijk' hebben. Het is nog niet duidelijk of dit vluchtelingen zijn.

Superhelder
"Hoe vluchtelingen met vrouwen moeten omgaan wordt vanaf dag één in het azc superhelder gemaakt", zegt een woordvoerder van Vluchtelingenwerk. De organisatie heeft geen signalen gekregen dat de omgang met westerse vrouwen voor mannelijke vluchtelingen een probleem is. "Wel moeten ze soms wennen aan de andere rol die vrouwen hebben", zegt de woordvoerder. "Net zoals ze eraan moeten wennen dat het koud en donker is in Nederland."

Een woordvoerder van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) laat weten dat vluchtelingen bij aankomst voorlichting over de grondwet en over de gelijkheid tussen mannen en vrouwen krijgen. Ook moeten zij huisregels ondertekenen, waarin onder meer staat dat intimidatie en geweld op basis van geloof, sekse of seksuele geaardheid niet mogen.

Hoogleraar Han Entzinger wijst op de 'eindtermen kennis van de Nederlandse samenleving', waaraan een vluchteling met verblijfsvergunning moet voldoen om zijn inburgeringsdiploma te halen. Daarin wordt de omgang met 'botsende normen en waarden' behandeld. Van de nieuwkomer wordt geëist dat hij 'weet dat de verhouding tussen man en vrouw, ook in huiselijke kring, gelijkwaardig is en zich realiseert dat mannen en vrouwen gelijkwaardig worden behandeld.'

Ook Entzinger vindt een cursus 'respect voor vrouwen' niet nodig. "Moet er dan ook een cursus omgaan met homo's komen?", vraag hij zich af. Volgens de hoogleraar blijft het wel een belangrijk thema in integratie en is het wenselijk dat vluchtelingen erop gewezen worden dat vrouwen zich in het westen nu eenmaal bloter kleden, en dat ze daar dus niet onmiddellijk opgewonden van moeten worden.

Stigmatiserend
De hoogleraar waarschuwt voor stigmatisering van vluchtelingen door dit soort cursussen. "De associatie wordt nu: niet-westers? Dus: vrouwonvriendelijk. Dat is onterecht. De angst die hiervan het resultaat is, schaadt het integratieproces. En vergeet niet: veel asielzoekers zijn juist gevlucht voor vrouwonvriendelijke regeringen."

Ook Vluchtelingenwerk noemt een cursus omgaan met vrouwen 'heel generaliserend en stigmatiserend'. "Alsof alle vluchtelingen niet met vrouwen kunnen omgaan. Laat ze gewoon volledig deelnemen aan de Nederlandse maatschappij, daar bereik je veel meer mee dan met zo'n training," aldus de woordvoerder.

Noorwegen
In België zal de cursus voor asielzoekers worden vormgegeven naar Noors voorbeeld. Daar bestaat al jaren een programma van de organisatie 'Alternativ til Vold', 'Alternatief voor geweld'. Mannelijke vluchtelingen leren hoe ze met vrouwen moeten omgaan, wat wel en niet kan. Ongeveer honderd asielzoekerscentra in Noorwegen doen met dit programma mee.

The New York Times sprak één van de deelnemers, Abdu Osman Kelifa uit Eritrea. Hij zei: "Mannen hebben zwaktes, en wanneer ze een vrouw zien lachen kunnen ze zichzelf moeilijk beheersen. Als een man in Eritrea een vrouw wil, neemt hij haar gewoon en wordt daarvoor niet gestraft."

Omdat de omgang met vrouwen in Afrika en het Midden-Oosten zo verschilt met het Westen, hebben vluchtelingen hulp nodig, vindt de Noorse psycholoog Per Isdal, die het programma opzette. Hij vindt het zelfs gevaarlijk om erover te zwijgen, zei hij tegen The New York Times.

Volgens hoogleraar Entzinger gaat zo'n cursus als in Noorwegen er te veel vanuit dat westerse mannen heilig zijn. "Ook hier wordt nog steeds geweld tegen vrouwen gebruikt. Niet alleen vluchtelingen, maar ook autochtonen kunnen soms een opfriscursus omgaan met vrouwen gebruiken."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden