Curaçao heeft vluchtelingen te over, maar het woord asiel komt er niet voor

Venezolanen gaan aan boord bij een mensensmokkelaar om te worden verscheept naar Curaçao.Beeld MERIDITH KOHUT / Hollandse Hoogte

Het maakt nogal uit waar je als vluchteling het Koninkrijk der Nederlanden binnenkomt.  Steek je de grens over bij Zevenaar of meer je aan in Curaçao? Minister Blok van buitenlandse zaken ging naar het eiland om te praten over de stroom Venezolaanse vluchtelingen.

Kom je aan in Zevenaar of Roosendaal, dan krijg je wat te eten en warme kleding, er komt een tolk en iemand die je wegwijs maakt in de juridische procedure die volgt. Al die tijd verblijf je dan in een asielzoekerscentrum.

Maar kom je met een bootje aan op Curaçao, in datzelfde Koninkrijk, dan word je bij ontdekking direct als illegaal gedetineerd. De politie zorgt dat je zo snel mogelijk wordt uitgezet. Nu is de kans op ontdekking gering. Als de kustwacht op een nacht één boot onderschept, dan kunnen er negen ongehinderd aanmeren.

Met de verslechterende situatie in Venezuela neemt de stroom vluchtelingen naar Curaçao wel sterk toe. Het land dat zucht onder het economische wanbeleid van president Maduro, ligt op nog geen 75 kilometer afstand. Door de jaren heen hebben zo'n 15.000 Venezolanen zich illegaal op Curaçao weten te vestigen; ze werken in de bouw, de horeca en de prostitutie. 

De tekst loopt door na de kaart.

Beeld Brechtje Rood

In opstand

De laatste maanden worden er meer Venezolanen onderschept, nu de vliegverbinding tussen beide landen is opgeheven en alleen de vissersbootjes uitkomst bieden. Zo'n honderd ongedocumenteerden, zoals ze daar heten, zitten vast in een speciale barak bij de gevangenis in de wijk Koraal Specht en in politiecellen verspreid over het eiland. De situatie daar is slecht, vooral omdat de gedetineerden meermalen in opstand kwamen. Ze vernielden sanitair en interieur, waardoor ze nu op matrassen in de hete recreatieruimte slapen.

Dat de opvang van vluchtelingen op Curaçao zo anders verloopt dan in andere delen van het Koninkrijk, heeft alles te maken met de juridische en culturele verschillen. Volgens advocaat Thomas van Houwelingen die de verschillende vreemdelingenwetten bestudeerde, heeft het Koninkrijk het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens weliswaar ondertekend, en het Vluchtelingenverdrag, maar is er een voorbehoud gemaakt voor de overzeese gebieden. "Curaçao kent als zelfstandig land binnen dat Koninkrijk in haar eigen verordeningen geen bepalingen voor bescherming van vluchtelingen."

Mensonterende situatie

Daarop is een uitzondering, zegt specialist Mark Klaassen van het Leidse Instituut voor Immigratierecht. "Als je bij de asielaanvraag duidelijk verwijst naar dat Europese Verdrag en je aannemelijk kunt maken dat je thuis in een mensonterende of bedreigende situatie zult komen, treden de afspraken binnen Koninkrijksverband in werking. Het Rode Kruis en de UNHCR, de vluchtelingenorganisatie van de VN, zorgen dan voor de begeleiding." Dat is tot nu toe maar één keer gebeurd, op Sint-Maarten.

Daarbij komt dat er op arm Curaçao anders naar de Venezolanen wordt aangekeken. "Wij noemen ze geen vluchtelingen, maar ongedocumenteerden of illegalen", zegt Norman Serphos van het Openbaar Ministerie in Willemstad. "Ze zijn allemaal alleenstaand en hebben hun gezin achtergelaten om hier illegaal te werken." 

Natuurlijk is er armoede en honger in Venezuela, maar dat is er op Curaçao ook. "Als we hen accepteren zullen we een stroom van bootjes op ons af krijgen. Dat kan Curaçao gewoonweg niet aan."

Lees ook:
Ook Colombia heeft moeite met de vele Venezolaanse vluchtelingen. Ze komen met tienduizenden. Sommigen gaan 's avonds terug, anderen blijven. Als bedelaar, als straatverkoper of gewoon zittend aan de kant. "Ze doen hetzelfde werk maar voor de helft van het geld. En mijn man is sinds november werkloos."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden