Crystal Palace

In de serie 'De groentetuin' volgen we de tegenslagen en bescheiden succesjes van moestuinbeginneling Alma Huisken. Aflevering 21.

Ontmantelen en opnieuw construeren. Dat overkwam het Crystal Palace in Londen. Ook het kasje voor mijn tuin moest worden afgebroken, overgeheveld en herbouwd. Geen punt: eindelijk een warm tehuis voor tomaten, basilicum en perziken! En om te kunnen schuilen als het regent.

Londen, circa 1849. Na schandalige graanspeculaties, mislukte aardappeloogsten en ander feilen heeft de Britse economie een impuls nodig. Dus beraamt koningin Victoria's echtgenoot prins Albert het plan om 'Een Grote Tentoonstelling der Industriële Werken aller Naties' te organiseren. Architect Sir Joseph Paxton, die als kassenbouwer ervaring vergaarde op Chatsworth (het buiten van de hertog van Devonshire) gaat de tentoonstellingshal ontwerpen. Hij vindt zijn inspiratie in een omgedraaid blad van de vijvergrote Victoria-lelie. Het schitterende patroon vormt de blauwdruk voor de Grote Glazen Bijenkorf, zoals satirisch tijdschrift Punch het revolutionaire bouwwerk aanvankelijk noemt. Aardig trekje van Paxton: enkele oude bomen ter locatie, in Hyde Park, laat de ex-tuinier niet omhakken maar incorporeert hij in het gebouw.

Vorig jaar zomer. 'Kas te koop', lees ik op het prikbord bij de tuiningang. Mijn eigen Crystal Palace! Geen vensterbanken meer die uitpuilen van opschietend zaaigoed, maar een glazen tuinhuis gevuld met Spaanse pepers, vijgen en kousenbandjes... Ruimte voor een druif misschien, en voor mijn canvas ligstoelen... Binnen een mum is de koop geregeld. Enig minpunt: ik moet de kas eerst afbreken. Links en rechts wordt me verzekerd dat ik het demonteren beslist aankan. Een foute inschatting. De constructie van aluminium en glas zit zo vernuftig in elkaar dat ik onmiddellijk een beroep doe op de tuinvoorzitter, zijnde een kwieke techneut met gouden handen. Weliswaar staat hij net zijn kilo's spinazie te blancheren, maar hij komt direct, ontmantelt de boel en regelt in één moeite door het transport naar de ingang van het tuincomplex.

Miljoenen glazen platen -althans zo voelt het- laad ik over op een platte kar die ik naar mijn landje sjor, hobbelend over de kruiwagenpaden. De frames komen te rusten tegen het afscheidingsstruweel met de sloot. Vervolgens gebeurt er niets meer. Nauwelijks bemoedigd door de afbraak schrik ik terug voor de wederopbouw. ,,Wanneer begin je nou eens aan je kasje?'' vragen buren niet aflatend. Misprijzend blikken ze naar het aluminium, dat overwoekerd raakt door de elzen. Maar de geest is uit de fles. Verpletterd voel ik me, door het reusachtige koekoeksjong, dit hele buitenproportionele project. De adviezen van talloze kasbezittende tuinders, met de handen in de zakken gegeven, helpen evenmin. ,,Waar ga je hem neerzetten? Dáár?? Hij moet veel meer naar achteren, hoor!'' ,,Je weet: noord-zuid is de beste richting.'' ,,Denk eraan hem oost-west te plaatsen!'' Ook de tips over de positie van deur ('naar de zon' versus 'in de schaduw') staan haaks op elkaar.

Bijna een jaar rusten de kasdelen op mijn landje alvorens ik eindelijk een architect in de arm neem. De jonge collega-volkstuinder-cum-werktuigbouwkundestudent P. stort beton in emmers voor de hoekfunderingen, graaft en vult zandpaden, hanteert een boomlange waterpas als een nagelvijltje en richt samen met een maat in enkele avonden het raamwerk op. ,,Nu alleen nog het glas erin hangen!'' Mis. Zeven dakprofielen zijn op onverklaarbare wijze spoorloos, hoe we ook zoeken in het brandnetelbos en achter de struik die ruit heet. Niet uit het veld geslagen bezint de architect zich heden rustig op dit vraagstuk. Ik ban het droeve einde van het grote, Britse glaspaleis uit mijn gedachten (ofschoon ontmanteld en herbouwd in Sydenham brandt Crystal Palace in 1936 geheel af) en concentreer me op het luisterrijke begin van destijds: exact om twaalf uur op 1 mei 1851 schrijden Victoria en Albert de 550 meter lange hal binnen, toegejuicht door vijfentwintigduizend belangstellenden. Binnenkort hoop ik mijn eigen Crystal Palace met champagne te besproeien en op koninklijke wijze door de deur te stappen -waar die zich ook moge bevinden- om 4 bij 2 meter kas te bewonderen. Iets zegt me dat ik een massa toeschouwers op de been krijg.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden