Cruijff overtuigde Van Basten, de rest is geschiedenis

Beeld ANP

Met liefst 5 goals leidde Marco van Basten het Nederlands elftal 25 jaar geleden naar de Europese titel. Het scheelde weinig of de sierlijke spits had zijn beste spel alleen maar voor Ajax en AC Milan bewaard. Van Basten en Oranje vormden eigenlijk zelden een gelukkig huwelijk. Met dank aan Johan Cruijff schitterde hij wel op het EK van 1988.

De grote leermeester van Van Basten moest rond het mislukte openingsduel met de toenmalige Sovjet-Unie praten als brugman om zijn favoriete aanvaller op andere gedachten te brengen. In de aanloop naar de eindronde overwon de spits op het nippertje een slepende enkelblessure en toch gaf bondscoach Rinus Michels aanvankelijk de voorkeur aan John Bosman. Van Basten wilde het EK thuis bekijken.

Cruijff wist zijn protegé te overtuigen. Zijn kans zou nog komen, het verhaal is bekend. Met rugnummer 12 op zijn shirt vierde Van Basten tegen Engeland met drie treffers zijn rentree in de basisformatie. In de gewonnen finale tegen opnieuw Sovjet-Unie (2-0) maakte hij misschien wel het mooiste doelpunt ooit op een EK. Rinat Dassajev, niet de minste doelman, wist niet wat hij meemaakte. Wat een volley. Nog belangrijker was het winnende doelpunt van Van Basten in de halve finale tegen de Duitsers (1-2). Eindelijk revanche.

Waar Cruijff eigenlijk alleen tijdens het WK van 1974 uitblonk bij Oranje, deed Van Basten dat in 1988. Met groot verschil dat zijn machtsvertoon wel een prijs opleverde. Cruijff miste met het Nederlands elftal het EK van 1968, het WK van 1970 en EK van 1972 voordat hij echt opstond. Ook Van Basten kwam maar moeizaam op gang in de landenploeg.

Kees Rijvers liet de spits al op 18-jarige leeftijd tegen IJsland debuteren. Slechts 7000 toeschouwers zagen Van Basten in Groningen een basisformatie vormen met onder meer Peter Houtman, Bud Brocken en Michel Valke. De fragiele aanvaller miste een deel van de mislukte race naar het EK van 1984 wegens de ziekte van Pfeiffer. Een onnozele gele kaart hield hem buiten het beslissende duel met België voor een ticket voor het WK van 1986.

Van Basten scoorde niet op het WK van 1990, waar de aanvaller vooral boos was dat hij niet onder Cruijff, maar Leo Beenhakker moest voetballen. En in de halve finale van het EK van 1992 miste de huidige trainer van sc Heerenveen tegen de Denen een beslissende strafschop. Van Basten scoorde slechts in 18 van zijn 58 interlands. Bij Ajax en AC Milan liep hij in 280 duels lang bijna 1 op 1 (218 doelpunten). Het had niet veel gescheeld of Van Basten had alleen als clubvoetballer geschiedenis geschreven.

Beeld ANP
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden