Column

Crowdfunding, wat is daar nou erg aan?

Beeld thinkstock

LEONIE BREEBAART   Als de nood bij eerbiedwaardige instituten als uitgevers en grote boekhandels iets duidelijk maakt, dan wel dat mensen aardiger zijn dan we dachten. Overal waar gaten vallen, zijn burgers bereid de klappen op te vangen via kleine, persoonlijke donaties. Zo hoopt menig boekhandel via crowdfunding overeind te blijven. En zo weet menig van subsidie beroofd kunstenaar een startkapitaaltje te vergaren via donaties uit zijn netwerk.

Democratisch is het in elk geval. Vroeger ging ons geld via de belasting naar commissies die beslisten over kunstsubsidies, maar waar het terechtkwam wist je niet. Misschien wel bij een schrijver die je zelf nooit zou lezen. Bij crowdfunding werkt dat anders: je investeert in iets of iemand die je kent. Meteen goed voor het gemeenschapsgevoel.

Volgens filosofen als Alessandro Baricco en Michel Serres vormen zulke 'horizontale' verbanden een voorbode van de toekomst. In zijn opbeurende, vorige week in Letter&Geest besproken boekje 'De wereld onder de duim', legt de 83-jarige Serres uit dat jongeren - die hij 'Klein Duimpjes' noemt - allang niet meer denken in 'verkalkte instituten', maar in losse, flexibele, door social media onderhouden verbanden. Schrijvers die hun potentiële lezers, relaties en bekenden vragen hun ambities te bekostigen, begrijpen dus de geest van de tijd. Terwijl in dure grachtenpanden gehuisveste uitgevers die profiteren van subsidies van het Nederlands Letterenfonds en doof zijn voor de lezende consument tot de ten dode opgeschreven instituten gerekend moeten worden.

Pijnlijk?
Dichtbij en persoonlijk zijn het alfa en omega van de crowdfunding. Zo adviseert de website Dutchdesignstarter.nl voor beginnende ontwerpers om allereerst steun te vragen aan mensen die je kent. "Pas als je via je eigen netwerk en het netwerk van je netwerk je campagne op gang hebt gekregen, kun je van de pers verwachten dat ze interesse in je verhaal hebben. Als je eigen vrienden al niet willen investeren en/of delen, zou je dan wel het vertrouwen krijgen van vreemden?'' De website is zo verstandig ook te waarschuwen voor de bezwaren tegen deze vorm van geld innen: "Vind je het lastig om je vrienden om een gunst te vragen? Begin er dan niet aan."

Inderdaad: heeft dat gebedel niet iets pijnlijks? Stel nou dat een goede vriend mij een donatie vraagt om een roman te schrijven. En stel nou dat ik niet geloof in zijn literair talent. In de oude economie hoefde dat niet te leiden tot ruzie. Nadat zijn zoveelste subsidieaanvraag was afgewezen kon je eendrachtig dat stomme verkalkte instituut de schuld geven en er samen een fles whisky doorheenjagen. Maar die tijd is voorbij. Want als ik geen geld in het project van mijn makker investeer, dan zet ik de vriendschap op het spel. Ik laat zien dat ik weinig fiducie heb in zijn talent - en ik durf te wedden dat de vriendschap zoiets niet overleeft.

En stel dat ik wél ruimhartig geef en het resultaat valt tegen? Dat is voor beide partijen nóg pijnlijker. En zo is het met meer sympathieke crowdfundinginitiatiefjes die het netwerk aanspreken. Ze klinken mooi, maar zetten persoonlijke verhoudingen op het spel. Lijkt me niet goed voor het gemeenschapsgevoel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden