Crisis, what crisis?

Het Grote Recessiefeest in de Balie in Amsterdam. (FOTO JAN BOEVE) Beeld
Het Grote Recessiefeest in de Balie in Amsterdam. (FOTO JAN BOEVE)

Wie verwacht dat jongeren in deze recessieve tijden bij de pakken gaan neerzitten, heeft het mis. Ze lijken er zelfs wat door opgelucht.

"Wie biedt er meer dan 48 euro voor het idee van de treinen die op elkaar botsen?”, vraagt de veilingmeester aan het publiek tijdens de Great public sale of ideas in het Amsterdamse theater Frascati. „Niemand? Wacht, ik heb een telefonische bieder. Vijftig. Wie gaat eroverheen?” Zoekend kijkt hij de zaal in. „Verkocht! Aan die man met die bril.”

De veiling is een onderdeel van de serie Crisis in Frascati; tien avonden rond het thema ’de recessie’. Het theater is niet de enige plek waar de recessiekoorts heerst, ook clubs lanceren steeds vaker avonden met namen als Recession the Party, Nu Future: Het Grote Recessiefeest en Bart’s Crisis Feest, georganiseerd door de stichting opgericht ter nagedachtenis aan Bart de Graaff. De recessie is in, en wordt soms zelfs omarmd.

Mark Jansen mag zich na de ’ideeënveiling’ in Frascati de trotse eigenaar noemen van het Train Piece van theatermaker Sanja Mitriovic. Zij bedacht het theaterstuk waarin twee treinen –met vrijwillige inzittenden– voor een wachtend publiek op elkaar botsen. Jansen, werkzaam bij een theateropleiding, betaalde 55 euro voor het idee: „Visueel is het een heel sterk beeld. Het is natuurlijk onwaarschijnlijk dat het ooit echt zal gebeuren, maar ik ga er zeker nog een keer met de bedenker over praten.”

Ideeën die je kunt kopen, een dienstenruilbeurs en Recession Fashion. Is de wereld gek geworden? Caspar van Gemund (32) en Femke van Dijk (26) denken van niet. Samen bedachten zij het Het Grote Recessiefeest in de Balie in Amsterdam. Van Gemund: „We willen hiermee de kansen benadrukken en laten zien wat jij zelf kunt doen. Het is een harde tijd, maar je hoeft niet meteen cynisch en rancuneus te worden.”

Tijdens het feest in de Balie schalt een vrouw door de megafoon: „Is er iemand die banden kan plakken? Ik heb hier een meisje met een lekke band, zij is een goede babysitter.” In de omscholingsloketten wordt gekeken wie geschikt is voor welke functie. Achter een grote houten tafel in de foyer wordt het recessiemagazine met een naaimachine in elkaar genaaid, op de achtergrond klinkt het geluid van Recessie Radio, de tijdelijke zender.

Journalist en econoom Mathijs Bouman spreekt de bomvolle zaal serieus toe: „Word niet werkloos, maar student. Verberg je in bibliotheken en scholen, en kom pas tevoorschijn als de storm is gaan liggen.” Studente en bezoeker Mariska Jung (21) maakt zich geen zorgen over de toekomst: „De studiefinanciering komt toch wel binnen. Wij hebben weinig te verliezen: we hebben nog geen kinderen en huizen.”

Daar denken de mannen van het Amsterdams Havenkoor toch echt anders over. Luidkeels zingen zij de twintigers toe: „Wij kozen om te bouwen, door te gaan/ Nu mogen jullie kiezen hoe jullie gaan/ Maar denk dan ook aan ons pensioen!” En ook columnist Henk Hofland windt er geen doekjes om: „De toestand wordt explosiever. De Nederlandse kiezer schuift op naar rechts. Maar, dat alles is kinderspel bij wat ons nog te wachten staat.”

Dan gaat de volumeknop voluit en vult de ruimte zich met elektrobeats, schreeuwende mensen en bier. De twintigers dansen op de omvallende banken en de toekomstige werkloosheid. Maar stel nu dat de werkloosheid straks écht de 25 procent nadert en subsidies voor culturele instellingen als De Balie en Frascati ook wegvallen. Zien we dan nog steeds kansen?

Subsidies? Van Gemund wuift het weg. „Voor Het Grote Recessiefeest hebben we nauwelijks subsidie gekregen. Bijna alle medewerkers waren vrijwilligers. Met helemaal niets zou het ook nog wel lukken. Dan doen we het gewoon gratis, buiten.” Dat kan volgens hem doordat de animo om dit soort feesten belangeloos te organiseren groot is.

Van Gemund: „We merkten een enorme drive onder kunstenaars, journalisten, theatermakers, en vormgevers om iets te veranderen. Tot voor kort was niets te gek. Om te ontsnappen aan de ratrace gingen mensen op yogales in Spanje. En je was een dief van je eigen portemonnee als je geen hypotheek nam. Ik merk bij onze generatie ook een soort opluchting: ’Hè hè, het is gestopt.’ We hadden zelf niet de kracht het te doen, maar nu het zo is, laten we er dan ook iets van maken. Misschien heeft deze generatie nu het gevoel dat ze eindelijk iets kunnen betekenen: dit probleem aanpakken.”

Maar met wat feesten en kunstprojecten los je geen crisis op. Van Gemund: „Aan de vooravond van het feest sprak ik een politicus die bijna boos vroeg: ’Hoe kan jouw generatie nou lekker gaan feesten terwijl de wereld in brand staat?’ Maar het begint altijd met een idee. Helaas is het niet aan ons om dingen die er echt toe doen te veranderen, bijvoorbeeld door radicaal veel belastinggeld te steken in duurzame energie. Maar we kunnen wel een vibe, een sfeer overbrengen. Als startschot.”

Ook Maaike van Geijn, programmeur bij Frascati, is optimistisch. „De subsidie voor de komende vier jaar is net verdeeld, dus dat zit voor lopig goed.” Bovendien bieden de vrijwilligers zich ook in Frascati aan. „Eigenlijk is het nu onder kunstenaars not done om niet geëngageerd te zijn. Het is niet zo dat we willen inspelen op een hype, theatermakers hebben nu gewoon een grote drang iets met dit onderwerp te doen. Het is nog nooit zo druk geweest. In tijden van crisis hebben mensen behoefte aan verdieping, kunst zal alleen maar meer floreren.”

Of dat echt iets bijdraagt aan de oplossing van het probleem, weet Van Geijn niet. „Pas na tien van deze bijeenkomsten kunnen we echt zeggen of het ergens over gaat. Wij zijn nu een soort snelkookpan: gooi er van alles in, theater, kunst, poëzie. We zien wel wat eruit komt. Deze bijeenkomsten zijn dan ook in heel korte tijd en met weinig middelen in elkaar gezet.”

Maaike Bleeker staat na de veiling in de rij om haar aanwinst te betalen. Ze heeft goede zaken gedaan, vindt ze. Drieëntwintig euro betaalt ze voor een idee. „Een koopje, ook al is het als theaterstuk niet uitvoerbaar.” Bleeker is lerares theaterwetenschappen en gaat het idee bespreken in haar lessen. De veiling in Frascati is volgens haar ’een ironisch antwoord van de kunstenaars op de recessie’. Het verbaast haar dan ook niets dat het publiek in Frascati tientallen euro’s betaald voor ’lucht’. „Wij hoeven niet zo nodig twee auto’s, maar we hechten des te meer waarde aan een goed idee.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden