Crisis in het kabinet: vinden ze vandaag de sleutel?

Minister Edith Schippers na afloop van het langdurige overleg in het Torentje van premier Rutte.Beeld anp

Drie PvdA senatoren, Guusje ter Horst, Marijke Linthorst en Adri Duivesteijn torpedeerden dinsdag het zorgplan van minister Edith Schippers. Vooral de beperking van de vrije artsenkeuze was hen een doorn in het oog.

De afwijzing kwam voor Schippers als een complete verrassing. Gisteren werd de hele dag gezocht naar een mogelijke oplossing. Volgens Schippers ligt de sleutel daarvoor bij de PvdA, maar Ter Horst liet al weten dat zij vindt dat ook minister Schippers water bij de wijn moet doen. Het is dag drie in de crisis over het zorgplan, wat kunnen we verwachten? We vroegen het Karen Zandbergen, chef van de politieke redactie van Trouw.

Is dit een kabinetscrisis?
"Ja! Dit is een grote vertrouwenscrisis tussen regeringspartijen PvdA en VVD. Het gaat om een belangrijk zorgakkoord dat is afgesloten door Schippers met VVD, PvdA, D66, CU en SGP. De afspraken die toen zijn gemaakt worden nu geschonden. En er was er geen waarschuwing vooraf. Als de Senaat van plan is om een plan af te schieten komen daar normaal gesproken vooraf signalen over. Het is de vraag waarom de voorzitter van de PvdA Senaatsfractie, Marleen Barth, die niet heeft opgepikt."

Waarom gaat de VVD er zo hard in?
"Het gaat om een essentiële wetswijziging en het is het sluitstuk van de zorgoperatie van minister Schippers. Die staat hoog in aanzien binnen de partij en laat zich niet zomaar even koeioneren. En het gaat om een flinke bijdrage aan de bezuinigingen die het kabinet wil doorvoeren. Ze heeft hard onderhandeld met de mensen in het veld, de zorgverzekeraars en ziekenhuizen, om tot dit akkoord te komen. Schippers laat dat niet zomaar even van tafel vegen.

Bovendien is het pijnlijk dat ze zich heeft laten verrassen door de PvdA-dissidenten. Het is niet voor het eerst dat Schippers wordt verrast. Aan het begin van de kabinetsperiode werd ze geconfronteerd met een regeerakkoord waarin stond dat er een inkomensafhankelijke zorgpremie zou komen. Ze was wel gewaarschuwd dat het iets inkomensafhankelijk zou worden, maar niet zo vergaand als uiteindelijk in het akkoord stond. Dat was een zeer onaangename verrassing voor haar waar ze behoorlijk pissig over was. Uiteindelijk is dat voorstel alsnog verdwenen, maar daar heeft de VVD wel voor moeten betalen."

Voor wie is het gunstig als het kabinet zou vallen?
"Niet voor het huidige kabinet. Misschien kan de PvdA er nog een beetje van profiteren omdat hun senatoren voor hun principes zijn blijven staan. Maar de posities van de kopstukken van beide regeringspartijen worden er wel wankel door. Voor Rutte is het ook niet gunstig, want het zou het tweede kabinet zijn dat onder zijn leiding tot val komt. De partijen die er wel goed voor staan zijn D66 en de PVV. En misschien kan de SP nog een beetje profiteren van teleurgestelde kiezers van de PvdA."

Waarom duurt het zo lang?
"Het is nogal technische kost. En het gaat hier niet om onervaren kamerleden, maar om doorgewinterde politici. Die geven niet gemakkelijk toe. Ze hebben een gevestigde status en zijn niet opzoek naar politiek wisselgeld. Daarom kunnen ze hun poot stijf houden."

Wat denk jij? Vinden ze een oplossing, of klapt het kabinet?
"Zestig procent kans dat het gaat lukken om een oplossing te vinden. Maar dan is er nog altijd veertig procent kans dat het niet lukt. Het is een dubbeltje op zijn kant. Het is wel al duidelijk dat het op de laatste dag van de Kamer voor het Kerstreces een latertje gaat worden. Eerst moeten de drie senatoren akkoord gaan met de eventuele oplossing, dan moet minister Schippers het ook een goed plan vinden, vervolgens moet het goedgekeurd worden door de 'bevriende' coalitie van D66, ChristenUnie en SGP en daarna wordt het nog voorgelegd aan de Tweede Kamer en volgt er een debat. Halbe Zijlstra zei al dat hij wel verwacht dat er later vandaag een debat volgt en daarmee zegt hij eigenlijk ook dat hij er vertrouwen in heeft dat er een oplossing komt."


Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden