Column

Criminelen, extremisten en nieuwe kiezers

Narendra Modi, leider van de BJP.Beeld ap

Twee jaar geleden kreeg ik in Uttar Pradesh, de meest bevolkte deelstaat van India, een korte kennismaking met de eigenaardigheden van de Indiase politiek. Sindsdien moet ik altijd slikken als over India gesproken wordt als 'de grootste democratie ter wereld'; het land is groot genoeg, maar op het democratische gehalte valt wel wat af te dingen.

In de hoofdstad Lucknow sprak ik met Sanjay Rai, lid van de organisatie 'Election Watch'. Rai, een zachtaardige man met een verlegen glimlach, vertelde dat bij de jongste verkiezingen in zijn deelstaat 115 kandidaten een aanklacht of veroordeling op hun naam hadden staan, variërend van corruptie tot moord. "Komt door ons politieke systeem", zei hij. Dat draait niet om programma's of overtuigingen, maar om belangenbehartiging: je kiest voor de kandidaat die jou - of jouw groep - de beste deal belooft.

Een succesvolle crimineel heeft geld, die kan zaken regelen voor zijn electoraat. "Als je in Nederland een aansluiting wilt op het waternet, dan vraagt niemand steekpenningen. Hier is dat anders. Hier betaal je voor alles. Wil een dorp water, dan kan een crimineel/politicus zeer van pas komen."

Traditie van gewelddadige botsingen
Dit systeem van cliëntisme is in Uttar Pradesh nauw verbonden met het kastestelsel, waarschijnlijk meer dan in de meeste andere delen van India. Maar daar speelt in het groot wel iets soortgelijks door de etnische verdeeldheid die het partijlandschap bepaalt. De gedoodverfde winnaar van de nationale verkiezingen die deze week zijn begonnen en nog vier weken zullen duren (het is met 815 miljoen kiesgerechtigden nogal een operatie), is Narendra Modi, leider van de BJP. Deze partij vertegenwoordigt de hindoe-meerderheid van India en de radicalere figuren binnen haar gelederen zijn ronduit anti-moslim. Dat is geen onschuldige hobby in India, een land met een zeer complexe etnische, religieuze en sociale gelaagdheid waar miljoenen mensen in vrede samenleven, maar waar ook een traditie bestaat van gewelddadige botsingen.

Alleen al om die reden zou je wensen dat de niet-etnische Congrespartij het beter zou doen dan de BJP, maar de partij van de Gandhi-dynastie heeft het na jaren van corruptie en passiviteit bij de kiezers verbruid, en als de peilingen er niet helemaal naast zitten is Modi de volgende premier. Voor de moslims in India, ongeveer 15 procent van de bevolking, is dat een bang vooruitzicht. Zij verwijten Modi, premier van de deelstaat Gujarat, dat hij afzijdig bleef toen daar in 2002 bij etnisch geweld ongeveer duizend moslims werden vermoord, en ze weten waar zijn wortels liggen; bij de RSS, een nationalistische hindoebeweging met rechts-extreme, zo niet fascistoïde trekjes.

Veranderende electoraat
Toch is hier een paradox in het spel die enige hoop biedt: de Indiërs die op Modi zeggen te gaan stemmen, doen dat nu juist niet om zijn hindoe-ideologie. Ze zien in hem een leider die de haperende Indiase economie weer op gang kan brengen.

Een Amerikaans-Indiaas onderzoek onder 68.500 kiezers toont aan dat 57 procent om economische redenen op Modi stemt en slechts 3 procent om etnische redenen. Met andere woorden: de hindoe-centrische Modi doorbreekt het etno-centrische kiezen. Dat is niet te danken aan Modi zelf, maar aan het veranderende electoraat, dat jonger is, hoger opgeleid en vooral stedelijker.

Als Modi inderdaad wint, is de vraag voor India dus deze: dwingen de nieuwe kiezers hem tot matiging of trekt hij hen het radicale kamp in?

 
De Indiërs die op Modi zeggen te gaan stemmen, doen dat nu juist niet om zijn hindoe-ideologie
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden