Criminaliteit / Almere zakt verder weg

Burgemeester Hans Ouwerkerk van Almere maakte afgelopen week bekend dat de criminaliteit in zijn stad het afgelopen jaar met maar liefst twintig procent is toegenomen. Almere bouwt en bouwt, maar steeds meer inwoners verdwalen in het concept van de tekentafel, waarschuwden bezorgde burgers, hulpverleners en wijkagenten een jaar geleden al in de serie 'Almere Onder' in Trouw. Ze zien in de cijfers van Ouwerkerk hun zorgen bevestigd. Maar meer agenten zijn geen uitkomst.

Marcel Kooijman van het Leger des Heils had wel een stijging van de criminaliteit in de nieuwjaarstoespraak van burgemeester Ouwerkerk verwacht. ,,Maar twintig procent is wel héél veel. Waar komt dat opeens vandaan?''

Ouwerkerk wijt de groei vooral aan het ministerie van binnenlandse zaken, dat verzuimt geld voor meer agenten in Almere te geven. Volgens korpschef P. Eringa de politie Flevoland is de sterke toename van het aantal misdrijven in Almere louter te wijten aan de snelle groei van de stad. Het gaat in Almere vooral om geweldsdelicten, vernielingen in woonwijken (stijging van 70 procent), bedrijfsinbraken en huiselijk geweld.

Marcel Kooijman kent de situaties waarin geweld en criminaliteit voorkomen. Een jaar geleden liet hij zien hoe jongeren, soms nog kinderen, op last van de rechter bij het Leger des Heils een 'training agressiebeheersing' ondergingen. De een had voor de klas een mes getrokken, en ander was met een doorgeladen pistool langs het fietspad aangetroffen. Almere werd steeds gewelddadiger, bleek toen al.

Dat merkten ze op het bureau van Kooijman, maar ook wetenschappelijk onderzoek toonde dat aan: In 1999 constateerde M. Gersons dat 'Almere als het om geweld gaat fors boven het landelijk gemiddelde zit.' Jongeren nemen een groot deel van dat geweld voor hun rekening, maar op hun beurt krijgen zij ook steeds meer klappen. Het aantal meldingen van kindermishandeling neemt in de polder elk jaar met 25 procent toe.

Kooijman signaleerde toen dat de ouders in Almere in toenemende mate het gezag over hun kinderen kwijt zijn. ,,Dat gebeurt niet omdat de kinderen zo moeilijk zijn, nee: ouders hebben vaak de opvoeding laten sloffen. En die ontwikkeling zet door.'' Dat is een ontwikkeling die in een jaar niet om te buigen is, zegt Kooijman nu. Maar die uiteindelijk wel uitmondt in criminaliteit. Net als andere fenomenen die in het nieuwe Almere, als overloop van Amsterdam, sterker spelen dan in andere delen van het land.

Zo groeit Almere sterk, waardoor er minder sociale cohesie is. Bij de planning van voorzieningen in de stad is absoluut geen rekening gehouden met een oververtegenwoordiging van kinderen tussen 3 en 10 jaar -in 2010 zullen die als pubers een groot deel van de ook dan weer toegenomen criminaliteit voor hun rekening nemen. Almere is daarnaast een arme stad (de vierde van Nederland), en kent relatief veel Antillianen (die op hun beurt weer onevenredig terugkomen in de criminaliteitsstatistiek).

Daarbij komt, zegt Kooijman nu, dat het 'voorzieningenniveau' van Almere nog steeds niet op peil is. Hij bedoelt daarmee het aantal hulpverleners dat burgers in problemen bijstaat. ,,Criminaliteit is meer een uiting van problemen, het gevolg. Méér agenten zijn geen antwoord. Deze week alleen al -dus midden in de winter- zijn er in de stad twaalf gezinnen uit hun huis gezet omdat ze de huur niet konden betalen. De stad staat bol van de schulden, en nu het minder gaat met de economie zal de armoede alleen maar toenemen. Terwijl de opvangcapaciteit volstrekt ontoereikend is.''

Een plaats als Dordrecht, die toch een stuk kleiner is dan Almere, heeft 100 opvangplaatsen voor daklozen, zegt Kooijman. ,,Wij hebben er 25 tot 30. Twee jaar geleden had de noodopvang van het Leger des Heils een bezettingsgraad van 125 procent. Afgelopen jaar was dit opgelopen tot 131 procent. Terwijl het Leger op eigen houtje de afgelopen jaren tien miljoen gulden in de zorg heeft gestoken. De overheid blijft in dit opzicht echt achter. En ik maak die verwijten niet alleen aan het adres van de gemeente, maar ook de provincie en het rijk laten het afweten.'' Met die gestegen criminaliteit als resultaat, aldus Kooijman.

Jelmer Koopmans van het project Doorstart, dat criminele jongeren weer op het juiste spoor probeert te krijgen, wees vorig jaar in Trouw op de ontbrekende opvang voor bijvoorbeeld de 400 jongeren die ondanks de leerplicht niet langer naar school gaan. ,,Het uitblijven van hulp en begeleiding heeft een harde kern van veelplegers gecreëerd, die voor tachtig procent van de criminaliteit in Almere zorgt. Juist die jongeren moet je vastgrijpen en niet meer loslaten, in een traject dat ketenzorg heet. Justitie, de reclassering en de hulpverlening moeten allemaal met hetzelfde dossier gaan werken, en cliënten aan elkaar overdragen. Nu werken de instellingen te veel langs elkaar heen.''

Marjo Koens is nog steeds de projectleider van het Almeerse Un Kaso di Balansa, dat Antillianen ondersteunt bij het vinden van een plek in de Nederlandse samenleving. Vaak komt dit neer op de bemiddeling bij (gesubsidieerd) werk. Een jaar geleden wees zij op de grote toestroom van Antillianen uit de grote steden naar Almere, die daarbij hun problematiek van werkloosheid, dakloosheid, schulden en criminaliteit meenamen. ,,Je mag best weten: ik schrok toen ik de laatste criminaliteitscijfers uit de mond van Ouwerkerk hoorde. Het gaat niet goed met Almere, maar zo'n stijging kan alleen maar veroorzaakt worden door een verhuizing van criminaliteit uit de andere grote steden naar Almere. En die bewegingen signaleer ik nog steeds.''

Ook Koens benadrukt dat de burgemeester er met zijn roep om meer agenten niet is. Dat zou te gemakkelijk zijn. ,,Er moet een bréde aanpak komen, van hulpverlening, preventie én politie-optreden.'' De politie kan dan wel om meer mensen vragen, maar waarom treedt ze niet kordater op, vraagt Koens zich af. Ze wijst daarbij op het heenzenden van de zogenaamde zes-uur-klanten -jongeren die voor het eerst serieus met de politie in aanraking zijn gekomen en daarvoor maximaal zes uur mogen worden vastgehouden. ,,Deze jongeren hebben geen advocaat, worden niet bekend bij de reclassering en komen na zes uur gewoonweg op straat te staan, zonder dat de ouders op de hoogte hoeven zijn van hun tijdelijke verblijf in een politiecel. Dat moet anders.''

De politie moet dat eerste contact juist opblazen tot een 'overgetelijke gebeurtenis', stelt Koens voor. Ze moet werkelijk alles uit de kast halen om dat verblijf zo ingrijpend mogelijk te maken, een daarna moeten de jonge delinquenten achter de vodden gezeten worden door hulpverleners. ,,Zo voorkom je dat jongeren verder afglijden.''

Daar zal wijkagent Jan Bouwmeester uit Almere Haven het helemaal mee eens zijn. Vorig jaar rekende hij als man van de praktijk voor dat alleen een enorme investering in de politie én de jeugdzorg het tij kan keren. ,,In Almere hebben we zes procent meer jongeren dan gemiddeld, het hulpaanbod loopt tien procent achter, terwijl de stad er jaarlijks 10000 inwoners bijkrijgt. We lopen achter de feiten aan'', zei hij toen al. De ervaren Bouwmeester mag van de afdeling voorlichting van het Almeerse korps niet reageren op de criminaliteitscijfers van zijn nieuwe korpschef P. Eringa, net twee maanden in dienst.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden