Creatief met Billy, Jules en Klippan

Dat bed van Ikea is best mooi, maar de poten zijn spuuglelijk. En die lectuurbak, zou dat niet een leuk tafeltje kunnen worden? Hoe het het hacken en pimpen van Ikea-spullen een rage werd.

De IJslandse ontwerper Hrafnkell Birgisson wist tien jaar geleden niet dat hij een internationale rage in gang zette. Hij onderwees destijds aan de kunstacademie van Reykjavik en deed een project met zijn studenten dat hij 'Ont-ikea'en' noemde. Hiermee wilde hij de aandacht vestigen op massaproductie, globalisatie en de enorme invloed van Ikea op de woninginrichting wereldwijd.

Op IJsland - waar bijna geen bomen groeien en de prijs voor hout hoog is - bestond een oude traditie om aangespoeld drijfhout te gebruiken voor het vervaardigen van huizen, meubels en gebruiksvoorwerpen. "Dat doet bijna niemand meer, want we hebben Ikea", verzucht Birgisson (43). De industrieel ontwerper stuurde zijn studenten naar Ikea om daar 'drijfhout' te zoeken en er een product van te maken dat paste in de lokale cultuur. Het leverde prachtige creaties op, zoals een neutrale witte lamp waaruit meeuwen lijken te vliegen en een houten krukje waarvan op de zitting IJslandse patronen zijn geborduurd.

Zo was Birgisson de initiator van een snel groeiend internationaal fenomeen: het 'Ikea-hacken'. Ofwel: het vertimmeren van Ikea-spullen. De rage haakt aan bij de doe-het-zelf trend - van kleding, sieraden tot interieur - en de groeiende behoefte om voorwerpen aan te passen aan persoonlijke stijl. Op www.ikeahackers.net kun je inspiratie opdoen en ideeën doorgeven - of je nu in Nederland, Thailand of Aboe Dhabi woont.

De site is razend populair. Er zijn talloze voorbeelden te vinden van unieke hacks van mensen van over de hele wereld. Zoals bijvoorbeeld een originele koffietafel gemaakt van de bekende houten lectuurbakken (7,99 euro per stuk), ontworpen door een zekere Imchaser uit Singapore. En een metalen kaasrasp (3,99 euro) die fungeert als lampekap, een vinding van iemand uit de Verenigde Staten. Bij de foto's plaatsten zij een korte handleiding.

Inspirerend en makkelijk, want in alle veertig landen waar het Zweedse warenhuis actief is, verkoopt het dezelfde producten met dezelfde namen. Dat was in de jaren vijftig het slimme idee van een secretaresse van Ikea's oprichter Ingvar Kamprad (86).

De website is in 2006 opgezet door Mei Mei Yap (43), een tekstschrijfster uit Kuala Lumpur, die vijftien minuten van een Ikea af woont en zichzelf op internet Jules noemt, naar de gelijknamige Ikeastoel. Op haar site benadrukt ze dat het Zweedse bedrijf niets met de website heeft te maken. "Dit is puur van en door fans", schrijft ze. Haar werk als tekstschrijfster heeft ze opgegeven.

Ze kan inmiddels leven van de advertentie-inkomsten van de site, die afgelopen januari 900.000 bezoekers trok. De objecten zien er spectaculair uit: een iPad-standaard gemaakt van een keukentrapje, of een kast die nu wordt gebruikt als bank.

Maar het aanpassen van voorwerpen aan persoonlijke stijl kan eenvoudiger. In plaats van hacken kun je pimpen. Dat is in Zweden al zo populair dat een groepje vrienden een gat in de markt zag. In 2008 begonnen zij de online-winkel Parts of Sweden. Hier zijn producten te koop die Ikeameubels en -artikelen net even mooier kunnen maken.

Een van de vrienden kwam op het idee nadat hij het woonwarenhuis had bezocht met zijn dochter. Ze had een bed nodig, maar vond alle poten zo lelijk dat ze geen keuze kon maken.

"Toen we er met anderen over praatten, bleken meer mensen dat zo te beleven. Ze vonden bijvoorbeeld een bepaalde kast mooi, maar de handvatten lelijk", vertelt Mikael Olsson (38), algemeen directeur van Parts of Sweden. De eerste producten die het vriendenclubje verkochten waren dan ook beddenpoten, handvatten en deurknoppen. Inmiddels is het assortiment uitgebreid met onder meer manden, stickers en meubelfolie. Met daverend succes. De omzet nam vorig jaar toe met 87 procent.

"Met onze producten geef je Ikea-spullen een facelift. Je verlengt de levensduur, je bespaart geld, het is goed voor het milieu en je maakt het voorwerp persoonlijker", zegt Olsson. Opmerkelijk genoeg is Nederland één van de grootste klanten, samen met de Verenigde Staten. "Waarschijnlijk door de grote individualiteit in deze landen." Daarom wordt binnenkort de Nederlandse winkel van dit bedrijf (www.partsofsweden.nl) geopend.

Het Ikea-concern volgt het hacken met grote interesse. "Het is fantastisch dat Ikea-producten mensen inspireren om creatief te zijn", zegt Ylva Magnusson, perswoordvoerder van de Ikea Group in Zweden. Het bedrijf maakt zich, zegt ze, over maar één aspect wel eens zorgen: "Voor ons staan veiligheid en zekerheid van onze producten voorop. Wanneer bijvoorbeeld een kast als bank wordt gebruikt, kunnen wij geen veiligheid meer garanderen."

De IJslandse ontwerper Birgisson ziet het precies andersom. Hij denkt dat Ikea het hacken nodig heeft. De ontwerper vindt dat Ikea-producten vaak van slechte kwaliteit zijn en niet erg duurzaam. "Als de Billy-boekenkast, Ikea's best verkochte product, na drie jaar wankel wordt, dan gooi je 'm weg en koop je toch gewoon een nieuwe? Hacken verandert daar natuurlijk weinig aan. Maar het vestigt er wel de aandacht op."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden