Creatief met 62 miljard noten

De bolster van de kokosnoot wordt in Azië als afval verbrand. Nederlandse ondernemers willen de vezels gebruiken als grondstof voor pallets en platen.

De kokosnoot is onderdeel van een miljardenindustrie, maar ook een ramp voor het milieu. We eten het vruchtvlees, drinken het water en wassen ons met de olie. De bruine bolster, goed voor een derde van de kokosnoot, wordt verspild: verbrand of weggegooid. Dit zorgt voor dertig miljard kilo onnodig bioafval per jaar. De Nederlandse ondernemer Michiel Vos wil dit kokosafval gebruiken om duurzame pallets te maken, voor de Aziatische exportmarkt. Dat plan vormt volgens hem niet alleen een oplossing voor een gigantische tropische afvalberg, maar werkt ook tegen ontbossing.

Azië maakt nu zo'n 1,2 miljard pallets per jaar, rekent Vos voor. Het zachthout dat hiervoor nodig is, komt grotendeels uit het Westen. Hofleveranciers zijn de naald- en loofbossen van Canada, Nieuw-Zeeland en de Baltische staten. "Hele bossen worden de halve wereld overgestuurd, in Azië tot pallets verwerkt, onder dozen geschoven en daarna weer weggestuurd. Een gedeelte blijft in Azië, maar een groot deel komt terug naar Europa en Amerika", zegt Vos. "Pallets op wereldreis zorgen voor een hoop energie- en geldverspilling."

De reden voor die houtimport is simpel: in Azië zelf groeit nauwelijks 'zachthout'. Landen als China, Thailand en Indonesië hebben daarnaast een kapverbod ingevoerd om de dramatische ontbossingen tegen te gaan. Maar kokosplantages zijn er Azië in overvloed, met enorme bergen 'afvalhout'.

undefined

Afval persen

Vis maakt opnieuw een rekensom: jaarlijks worden er wereldwijd 62 miljard kokosnoten geoogst, en bijna 90 procent van al die kokosnoten komen uit Azië. De kokosproductie is lange tijd in handen geweest van kleine boeren. Maar sinds de gezondheidshype rondom kokosnoten begeven zich steeds meer grote bedrijven op de markt, zoals Vita Coco, Nestlé en Coca-Cola. Zij investeren in grootschalige kokosnootplantages. De meeste producten in de kokosindustrie zijn van het witte vruchtvlees 'kopra' gemaakt. Van de bruine vezelachtige schil wordt in sommige landen touw gesponnen of borstels of kokosmatten gemaakt. Vos: "Maar dat is slechts een kleine markt. Met 85 procent van de bolsters wordt niks gedaan."

De methode om kokosafval te persen in kokosplaatmateriaal werd in 2005 bedacht door onderzoekers van de Wageningse universiteit. Het is een duurzaam en CO2-neutraal proces waarbij enkel met druk en temperatuur wordt gewerkt. Boeren zamelen de kokosbolsters in bij plantages. De harde bruine schil en de vezelachtige bolster worden met de hand vermalen en onder hoge druk in een pers verhit. Het kokosafval verandert onder druk en temperatuur in plaatmateriaal.

undefined

Geen synthetische lijm

Een bijkomend voordeel van dit proces is dat de kokosbolster vol zit met de stof lignine die bij verhitting kleverig wordt en als natuurlijk bindmiddel functioneert. Hierdoor is er nergens in het proces synthetische lijm of een ander chemisch bindmiddel nodig.

Het resultaat, de kokospallet, ziet eruit als een vingerdikke donkerbruine plank met groeven. Opgestapeld klikken de pallets als legoblokjes vast waardoor de Cocopallets van Vos weinig ruimte innemen.

Vos is niet de enige die op deze wijze 'kokosplaatwerk' produceert. Onderneemster Sylvia ten Houten maakt houtachtig plaatwerk van kokosafval uit Indonesië. De stevige kokosplaten kunnen in de bouw- en meubelindustrie worden gebruikt. "Ik woonde als kind in Indonesië en wilde me graag opnieuw binden aan het land door er een onderneming op te zetten. In Indonesië kom je dan al snel bij de kokosnoot uit. Kokoswater was net aan een opmars bezig en ik dacht dat mijn winst daar ook lag."

Toen ontdekte Ten Houten de methode van de de Wageningse universiteit om kokosplaten te maken. "Ik zag al die boeren bergen kokosafval verbranden. Een klap voor het milieu, maar daar ging ook een gedeelte van de winst letterlijk in vlammen op. Terwijl kokosboeren tot de armsten ter wereld behoren." Met haar start-up Goodhout koopt Sylvia het kokosafval op bij de boer en laat het tot planken voor de Europese markt persen. "Daar ligt mijn klantenkring. Europeanen zijn bereid iets meer te betalen voor mooie, duurzame producten. Er moet natuurlijk wel winst in zitten."

undefined

Designtas

Maar de potentie van het kokosafval houdt niet op bij pallets en plaatwerk. In korte tijd verscheen een tiental nieuwe producten van gerecyclede kokosbolster op de markt. Zoals kokosmatrassen en kokospotgrond, alsook designtassen en geluidsschermen van kokos. En ook in Azië staat de kokosindustrie niet stil. Op de Filippijnen en in Fiji rijden al een paar jaar bussen en auto's op een mengsel van benzine en kokosdiesel.

"In Azië wordt de kokospalm de Tree of Life genoemd vanwege zijn talloze toepassingen. Ik geloof dat een schipbreukeling kan overleven op een eiland met enkel kokosnoten", zegt Vos.

Hij is niet van plan over te stappen op een kokosnootdieet, maar zegt wel naast Cocopallet een tiental andere plannen voor de noot te hebben. "Het mooie van de kokosindustrie vind ik die pure simpelheid. Geen E-nummers of onuitspreekbare chemicaliën, alle producten bestaan uit één ding: kokosnoot. Wat we daarmee maken hangt helemaal af van onze creativiteit."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden