Creatief je eigen kanker een plek geven

Voorstelling door patiënten en familieleden

Lilian van Bentum (56) uit Blaricum verloor haar man, vader en opa aan kanker. Zelf heeft ze een vorm van huidkanker. Samen met 450 andere patiënten en nabestaanden van mensen met deze ziekte treedt ze Tweede Pinksterdag op tijdens Oncofonie, een voorstelling in het Amsterdamse Concertgebouw die laat zien dat creativiteit kan helpen bij het omgaan met kanker.

Aan de show doen toneelgezelschappen uit heel Nederland mee, schildersgroepen, clubjes schrijvers en zangers. Van Bentum gaat zingen, samen met haar koor en zo'n driehonderd andere zangers en zangeressen van Zingen voor je Leven. Dat is een netwerk van koren uit alle delen van het land, waarin mensen zingen die met kanker te maken hebben. Ook de andere kunstenaars die meedoen aan de voorstelling zitten bij dat soort groepen. "En nu mogen we dus met z'n allen optreden in een van 's werelds mooiste concertzalen. De kers op de taart."

Hoe helpt muziek jullie bij deze ziekte? Is het een vorm van afleiding, of geeft juist de gedachte dat eenieder in hetzelfde schuitje zit steun?

"Als je hoort dat jijzelf kanker hebt, of je partner, beland je in een bodemloze put. Scans, kuren, medicatie, uitslagen: er wordt aan alle kanten aan de zieke geplukt. Het is een gebed zonder eind, met zoveel onzekerheid en verdriet. En ook al heb je zo veel geliefde naasten om je heen, je kunt je heel alleen voelen.

"Wanneer wij met z'n allen zingen, is er verbondenheid, warmte en onvoorwaardelijke liefde. Emoties die je diep in je lijf hebt opgesloten, komen door de klanken naar boven. Het gaat stromen in je lichaam. En dat verdriet, die blijdschap, of juist de opstandigheid of woede, sturen en ontvangen we al zingende naar elkaar."

Dat klinkt wel zweverig.

"Dat begrijp ik. Het is ook niet in woorden uit te drukken hoe het precies werkt. Het is iets heel bijzonders. Bij het koor hoef je je niet sterk te houden. Verdriet mag er zijn.

"Dat is anders dan bij je eigen omgeving. Die begrijpt toch niet precies wat er in de kankerpatiënt omgaat. En soms moet je als zieke ook je naasten opvangen. Af en toe voel je je haast schuldig dat je kanker hebt vanwege het verdriet en de last waarmee je de ander opzadelt. Door te zingen krijg je de liefde voor jezelf terug. Wij begrijpen elkaar zonder woorden."

Hoewel er ook partners, enkele familieleden en ex-patiënten meedoen, hebben de meeste mensen in het koor kanker. Sommigen zijn zelfs terminaal ziek. Brengt dat juist niet extra verdriet met zich mee?

"Dat is moeilijk, ja. We hebben al een paar keer meegemaakt dat er iemand doodging. In januari verloor ik bijvoorbeeld een dierbare vriendin. Haar overlijden was ook heel bijzonder. Ze ging met euthanasie, en terwijl zij de eerste spuiten kreeg stonden wij met acht koorleden bij haar in de kamer te zingen. Zo hebben we haar met elkaar begeleid naar het einde. Natuurlijk, afscheid nemen blijft pijn doen. Maar omdat we het samen doen, verdeel je de lasten.

"En vergeet niet dat iedere repetitie en elk optreden ook een opkikker is. We zijn geen groepje zielige lotgenoten, we hebben ook plezier. Mensen trekken zich er aan op. Als ik niet zou zingen, zegt onze dirigent altijd, zou ik nu allang dood zijn. Niet voor niets heet het Zingen voor je Leven.

"Zo heb ik ook een paar keer meegemaakt dat terminale koorleden per se bij een bepaald optreden wilden zijn. Het was echt een doel, ze schraapten er al hun laatste restjes energie voor bij elkaar. Ze zongen uit volle borst, en na het concert gingenze dood. Dat is cru, maar mooi."

Het Amsterdamse Concertgebouw biedt op 16 mei een podium aan Oncofonie, een voorstelling waarmee kankerpatiënten, hun nabestaanden en het Noordpool orkest geld ophalen voor Kanker in Beeld. Die stichting helpt mensen met kanker om de ziekte te verwerken door creatieve expressie. Er doen ook enkele bekende Nederlanders mee, onder wie Huub van der Lubbe, Joke de Kruijf en Wibi Soerjadi. Het is de tweede editie van de show; vier jaar geleden trad de groep op in Carré. Dit jaar is de voorstelling gebaseerd op het boek 'Le Petit Prince' van Antoine de Saint-Exupéry.

Meer informatie is te vinden op www.oncofonie.com.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden