Crashes zoals die in Colombia zijn 'zeer zeldzaam'

Van de 77 passagiers hebben er zes de crash overleefd Beeld REUTERS

Het vliegtuig dat dinsdag neerstortte in Colombia zat waarschijnlijk zonder brandstof. Maar hoe dat heeft kunnen gebeuren, blijft vooralsnog een raadsel.

Het neergestorte chartertoestel van de Boliviaanse luchtvaartmaatschappij LaMia vertrok dinsdag uit São Paolo, en vloog na een tussenstop in het Boliviaanse Santa Cruz door richting het Colombiaanse Medellín. Maar toen het toestel zijn eindbestemming naderde, bleek het mis te zijn.

In Colombiaanse media dook een opname op van de laatste radiocommunicatie die de piloot zou hebben gehad met de luchthaven van Medellín. De piloot vroeg de luchtverkeersleiding of hij mocht landen vanwege 'brandstofproblemen'.

Tanks leeg

Het toestel moest even wachten van de luchtverkeerstoren, maar tijdens het cirkelen bleek het echt mis te zijn. "Volledig elektrisch falen, we zitten zonder brandstof", zegt de piloot via zijn boordradio. De landing wordt ingezet, maar het vliegveld van Medellín is te ver weg. In een wanhoopspoging probeert de piloot het toestel aan de grond te zetten op een berghelling. Bijna alle passagiers komen daarbij om.

Experts en Colombiaanse luchtvaartonderzoekers denken dat de piloot gelijk had: het vliegtuig stortte neer doordat het te weinig kerosine had. Het vliegtuig ontplofte niet toen het neerstortte en vloog zelfs niet in brand. Dus, concluderen de experts, waren de tanks leeg. Een andere aanwijzing is dat omwonenden het neerstortende vliegtuig geen geluid hoorden maken voordat het de grond raakte.

Duizenden bezochten in Medellín een wake voor de slachtoffers Beeld REUTERS

Zeldzaam

Ook luchtvaartdeskundige Joris Melkert van de TU Delft acht het waarschijnlijk dat het Boliviaanse toestel te weinig brandstof had. Zo'n crash komt zelden voor, door de strenge kerosinevoorschriften in de luchtvaart. "Voor de hoeveelheid reservebrandstof zijn strenge wettelijke niveaus vastgesteld", zegt Melkert. "Zit je daar al een beetje onder, dan staat je bij landing een onderzoek te wachten."

Elke vlucht tank daarom genoeg om zijn eindbestemming te halen, met een reserve om dertig tot vijfenveertig minuten rond te kunnen cirkelen of doorvliegen. Als vangnet, mocht er iets onverwachts gebeuren. En omdat vluchten zelden in één lijn naar hun bestemming vliegen door weersomstandigheden.

De tank zo vol mogelijk gooien gebeurt nooit, zegt Melkert, omdat er dan een sneeuwbaleffect zou ontstaan. "Meer brandstof kost meer brandstof. Een vliegtuig wordt daar zwaarder door, en dat kost luchtweerstand. Dat vereist weer een grotere vleugel, en die weer een zwaardere motor."

Menselijk falen

Als die regels er zijn om brandstoftekorten tijdens het vliegen te voorkomen, waar ging het dan mis met de vlucht die dinsdag neerstortte bij Medellín? Naar de precieze oorzaak is het gissen, zegt Melkert.

"De brandstofmarges waren klein, want het toestel zat aan de grens van zijn kunnen. De vlucht naar Medellín was 3000 kilometer lang, en dat type vliegtuig is bedoeld voor afstanden tot 2900 kilometer. Misschien hadden ze last van tegenwind, was er een lek in de tank of sprong er een leiding. Dat kan zomaar een paar procent brandstof schelen."

Maar ook menselijk falen valt volgens de luchtvaartdeskundige niet uit te sluiten. "Er kan iets zijn misgegaan bij het tanken voor het opstijgen, bijvoorbeeld. Of een inschattingsfout zijn gemaakt door de piloot bij het lezen van de meters."

Luchtvaartmaatschappij LaMia sloot gisteren niet uit dat zijn piloot een verkeerde beslissing nam door onderweg geen tankstop te maken. "Hij had uit kunnen wijken naar Bogotá als er een brandstoftekort was", zei directeur Gustavo Vargas daar gisteren over. "(...) Dat is een beslissing die de piloot neemt."

De inmiddels gevonden zwarte dozen van het neergestorte toestel moeten uitwijzen wat er daadwerkelijk mis ging. Verschillende onderzoeksteams, waaronder een Amerikaanse en Britse, zijn ter plaatse bij het vliegtuigwrak in Colombia. Maar, zegt Melkert, het resultaat van het Colombiaanse onderzoek kan nog maanden op zich laten wachten.

Overlevenden

Van de 77 passagiers, waaronder het Braziliaanse voetbalteam Chapecoense dat onderweg was naar Medellín om de eerste ronde van een finale te spelen, overleefden alleen twee crewleden, drie voetballers en één meegereisde journalist de crash.

In het stadion van Chapecoense vond gisteren een katholieke mis plaats om de slachtoffers te herdenken. In het stadion van Atlético Nacional in Medellín, waar de Braziliaanse ploeg de eerste finalewedstrijd zou spelen, bezochten duizenden in het wit gehulde mensen een wake voor de slachtoffers van de vliegtuigramp.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden