CPB: Onzekerheid schaadt economie

Politieke spanningen beïnvloeden investeringen en consumentenvertrouwen in Nederland

Het vertrouwen van consumenten is voor het eerst in ruim een jaar weer gedaald. Ook de investeringen krompen, na acht maanden van groei, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Onzekerheid slaat toe in de Nederlandse economie.

Het is niet keihard te zeggen, maar het ligt voor de hand dat de politieke spanningen in de wereld de Nederlandse statistieken reeds zijn binnengedrongen. Het getal over de investeringen is van juni: 4,3 procent eraf vergeleken met een jaar eerder. Het consumentenvertrouwen is een recente meting, over de afgelopen maand. Vooral het 'economisch klimaat' schatten mensen guurder in dan de maanden hiervoor. Ofwel: de toekomst ziet er minder rooskleurig uit dan in het begin van de zomer.

Er is dan ook nogal wat gebeurd. De crisis rond de Oekraïne heeft geleid tot sancties van de EU en tegenmaatregelen van Rusland. In het Midden-Oosten is de onrust rond Gaza en IS nog lang niet bezworen. Dat heeft repercussies op de economie die verder gaan dan de kisten tomaten en paprika's die Rusland niet meer binnen komen.

"Toenemende onzekerheid kan de gevolgen van een handelsboycot overtreffen", stelde ook het Centraal Planbureau (CPB) gisteren. Verdere escalatie van de situatie in de Oekraïne kan de groei van de Nederlandse economie weer in de richting van de nul duwen, rekent het planbureau voor. Het is de eerste keer dat het CPB een gooi doet naar de mogelijke gevolgen van de onrust. De Nederlandsche Bank heeft eerder wel een schatting gedaan van de schade. Maar het CPB heeft meer gereedschap tot zijn beschikking in de vorm van geavanceerde modellen.

De toenemende angst van consumenten en bedrijven die nu al in de CBS-cijfers te zien is, vormt de basis van het CPB-onderzoek. Onzekerheid is weliswaar een moeilijk te grijpen fenomeen, maar op grond van eerdere crises en de reacties van aandelenmarkten en wereldhandel daarop is er toch iets over te zeggen.

Het planbureau jaagt daarvoor twee 'onzekerheidsimpulsen' door de modellen. Eén van hetzelfde kaliber als de Iraakse inval in Koeweit, de tweede golfoorlog en de aanval op de Twin Towers op 11 september 2001. En een tweede, mildere, vergelijkbaar met de Arabische lente en de opstand in Libië. De zware variant is bijvoorbeeld een grootschalige inval van Russische troepen in Oekraïne, stelt het CPB zich voor. Daar reageren burgers op. Die geven minder uit en stellen de koop van een huis uit. Maar bedrijven schrikken er nog veel meer van, wijst de geschiedenis uit. Hun reactie is een factor zes groter dan die van consumenten. Ondernemingen schorten investeringen op, wachtend op betere tijden. De Nederlandse economie levert in zo'n scenario 0,5 procent in, de werkloosheid zal dan licht stijgen. Blijft het conflict beperkter, dan is de teruggang 0,3 procent.

De averij is echter niet blijvend, meldt het CPB geruststellend. Als de onzekerheid afneemt, trekken consumptie en investeringen weer aan. "In principe komt ook de Nederlandse economie na een jaar of twee/drie weer op de oude trend terecht."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden