Cosmetica is nog steeds niet volledig proefdiervrij

Muis in dierenproeflab van de Universiteit Utrecht.Beeld ANP

Wie denkt dat er voor zijn dagelijkse portie cosmetica al lang geen proefdieren meer nodig zijn, heeft het mis. Hoewel de Europese Commissie dierproeven vanaf volgend jaar volledig wil verbieden, staat de invoering van dat verbod op de tocht. Reden voor actieclub Proefdiervrij om morgen, op Wereldproefdierendag, een speciale app te lanceren.

"Met de app kun je de barcode van een cosmeticaproduct scannen en dan verschijnt er in het scherm of het merk op de lijst voor proefdiervrije cosmetica staat", zegt Marja Zuidgeest van Proefdiervrij. "We gaan de app promoten op Twitter en Facebook en hopen dat er maatschappelijke reuring ontstaat."

Sinds 2004 mogen er in de Europese Unie geen producten worden verkocht en geïmporteerd die op dieren zijn getest. Maar voor het testen van ingrediënten van diezelfde producten mogen onder bepaalde omstandigheden nog wel proefdieren worden gebruikt. In 2013 moet een totaal test- en handelsverbod ingaan, maar het lijkt erop dat de Europese Commissie de invoering voor de derde keer wil uitstellen.

"Het verbod staat alleen maar ter discussie door de harde lobby van de cosmetica-industrie, inclusief de Nederlandse Cosmeticavereniging (NCV)," zegt Zuidgeest. "De NCV doet voorkomen alsof alle cosmetica in de schappen van de supermarkt proefdiervrij is. Dat is niet zo. Er zijn nog steeds 3 diertesten toegestaan. In China zijn dierproeven zelfs verplicht, die producten moeten we gewoon niet willen in Europa."

Marjolein van Oostrum van de NCV is het niet eens met de kritiek. "Wij claimen nergens dat cosmetica volledig proefdiervrij is. Dat kan ook helemaal niet. We weten simpelweg niet welke ingrediënten van welke producten wel of niet op dieren zijn getest. En bovendien, als een alternatieve testmethode voor proefdieren eenmaal is goedgekeurd, is de hele branche verplicht haar te gebruiken."

Volgens Van Oostrum is er dan ook geen sprake van een lobby van de cosmeticabranche om het verbod uit te stellen. "Bij mijn weten gaat de nieuwe cosmeticaverordening volgend jaar gewoon in. De Europese Commissie heeft zelf geconstateerd dat alternatieven nog niet afdoende zijn. Het gevolg van een totaalverbod is alleen wel dat er in Europa minder innovatieve producten op de markt komen."

Europarlementariër van GroenLinks Bas Eickhout moet er een beetje om lachen. "Het is wel degelijk de cosmetica-industrie die voor uitstel lobbyt. Ze claimt dat een totaalverbod het onderzoek naar alternatieve testmethodes tegenhoudt. Dat slaat nergens op. Deze wetgeving is sinds 2004 in voorbereiding, de cosmetica-sector heeft dus al tien jaar de tijd gehad om naar alternatieven te zoeken. Er is geen enkele reden om de invoering van het verbod op het laatste moment te vertragen."

Ook cosmeticabedrijf Lush is faliekant tegen dierproeven. Het bedrijf test zijn producten op speciaal samengestelde teams van medewerkers en vrijwilligers. Volgens pr- manager Lenneke Bolkenbaas is dat niet gevaarlijk. "Het kan zo zijn dat de dosis van een bepaald ingrediënt bij sommige mensen huidirritatie oproept, maar dat is niet schadelijk voor de gezondheid."

Volgens Marjolein van Oostrum van de NCV is het inderdaad gangbaar om een eindproduct te testen op gebruikers, maar ze wijst er wel op dat testen op een proefpersoon nooit hetzelfde kan zijn als testen op een proefdier." Volgens haar kunnen specialistische tests, bijvoorbeeld naar het effect van middelen op het voortplantingsproces of van langdurige blootstelling aan een product, niet op mensen worden getest. "Daar zijn ze veel te ingewikkeld voor."

Maar voor Lush is er geen enkel argument dat dierproeven rechtvaardigt. "Dierproeven geven een schijnveiligheid, het idee dat cosmetica pas goed is als er dieren voor zijn opgeofferd", zegt Bolkenbaas. "Maar mensen verschillen fysiek zo van elkaar dat een ingrediënt dat veilig op dieren kan worden gebruikt, bij mensen een heel andere reactie kan geven."

Eickhout is het daarmee eens. "Er is onderzoek beschikbaar waaruit blijkt dat dierproeven überhaupt niet zinvol zijn, dat de resultaten van geteste ingrediënten op dieren niet direct gelden voor mensen." Hij hoopt dat de Europese Commissie in juni niets van zich laat horen. "Het beste is dat de Commissie zwijgt, dan gaat het verbod gewoon in volgend jaar. Maar als ze met aanpassingen voor het verbod komt, moet het parlement die nog wel goedkeuren."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden