Corrupt Soedan leunt op China

De politieke gevolgen van de Chinese zucht naar olie blijken vooral in Soedan. De Chinezen spelen achter de schermen een hoofdrol in het land, dat in het nieuws is vanwege de bloedige conflicten in Darfur.

Volgens Pax Christi en Human Rights Watch speelt China al jaren een kwalijke rol in Soedan. De twee organisaties maken zich zorgen om de mensenrechten in het Afrikaanse land en de Chinese aanwezigheid heeft de toestand verergerd. ,,Het grootste probleem is dat de Chinezen gewoon midden in een oorlogsgebied zijn gaan investeren'', zegt Egbert Wesselink, medewerker van Pax Christi. ,,Daarmee hebben ze een enorme bijdrage geleverd aan de oorlogsinspanningen van de regering in het noorden.''

Door de zucht naar olie is de oorlog uitgebreid, aldus Wesselink, die in december nog in Zuid-Soedan was. ,,Voor de Chinezen kwamen was het in de zuidelijke regio Western Upper Nile heel stil. Maar na de komst van de Chinese en andere oliebedrijven werd het een zeer belangrijk front.''

De Soedanese regering zette twee bevolkingsgroepen tegen elkaar op, met milities en eigen soldaten. ,,Enorme gebieden zijn ontvolkt'', aldus Wesselink. ,,Honderden dorpen zijn in brand gestoken. Honderdduizenden mensen zijn verdreven, het is een grote ellende. ''

De Chinezen hebben zich volgens Wesselink in de gevechten gemengd. ,,Ze laten hun arbeiders, soms Chinese gevangenen, beschermen door gewapende milities. Er zijn zelfs meldingen van Chinese legerofficieren die milities leiden.''

China heeft zich nooit willen verantwoorden voor de rol die het speelt in Soedan. ,,Wij hebben business principles opgesteld voor bedrijven die zakendoen in Soedan'', zegt Wesselink. Het Franse Total, dat weer terug is sinds de vrede is getekend, zegt zich daaraan te houden. ,,Maar de Chinezen geven geen antwoord.''

Ook Human Rights Watch wijst op de kwalijke rol van China in Soedan. Niet alleen in het Zuiden, maar ook in de westelijke regio Darfur, waar Soedan zich schuldig zou maken aan genocide. Directeur Kenneth Roth van de mensenrechtenorganisatie waarschuwde onlangs in The Wall Street Journal voor het gevaar dat 'China zijn dorst naar olie lest met het bloed van de mensen in Darfur'.

Maar China heeft in Khartoem wel degelijk aangedrongen op verbetering van de situatie in Darfur, zegt Andrew Thompson, China-expert bij het Center for Strategic and International Studies, een denktank in Washington. Dat zou, naar Chinees gebruik, alleen in stilte gebeuren en dus is het onmogelijk die inspanningen te controleren.

Maar de bezwaren tegen het Chinese optreden gaan verder dan de betrokkenheid bij schendingen van mensenrechten. China ondergraaft volgens Wesselink het internationale beleid dat gericht is op goed bestuur en duurzame ontwikkeling. De Verenigde Naties en de Wereldbank hebben voorwaarden opgesteld voor ontwikkelingslanden. Democratie, onafhankelijke rechtspraak en het bestrijden van corruptie zijn de belangrijkste punten. En China heeft daar geen boodschap aan, aldus Wesselink.

De verleiding om de Chinezen binnen te halen is groot. ,,Ze bieden een compleet pakket: Ze brengen de velden in exploitatie, leggen pijpleidingen aan, zorgen voor wegen, elektriciteit, ziekenhuizen en scholen. Een corrupte regering kan zo resultaten laten zien zonder zelf iets te hoeven presteren.'' Zakendoen met westerse bedrijven en overheden is veel lastiger. ,,Die komen met allerlei eisen en voorwaarden die bedreigend zijn voor een dictator.''

De opkomst van China kan een obstakel worden voor de verspreiding van verantwoord zakendoen, verwacht Wesselink. ,,Naarmate de Chinezen sterker worden, hebben regeringen van arme landen steeds minder reden om nog naar de westerse boodschap van democratie en vrijhandel te luisteren.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden