Corporatie sloot schimmige deal rond Westermoskee

De Westermoskee in Amsterdam wordt volgend jaar geopend. Beeld anp

De Amsterdamse woningcorporatie Het Oosten heeft in 2007 125.000 euro betaald om een bezwaar tegen de bouw van de Westermoskee af te kopen. Daarmee is ze in een schimmige affaire verzeild geraakt waarin ook criminelen een rol spelen. Een deel van het geld is verdwenen in de zakken van een medewerker van het Turkse consulaat in Rotterdam, een deel is zoek. De bezwaarmaker zelf, een Amsterdammer van Turkse komaf, zegt nooit meer dan 20.000 euro te hebben ontvangen.

Dat blijkt uit het boek 'De Westermoskee' van journalist Kemal Rijken, dat vandaag verschijnt. Het beschrijft de roerige voorgeschiedenis van die moskee in Amsterdam-West. Er wordt al een kwart eeuw over gesproken, maar de bouw begon pas in 2013 en is nu eindelijk bijna klaar.

Al in 1994 koopt de Turkse religieuze vereniging Milli Görüs voor 3,3 miljoen euro een stuk grond waar voorheen een garage stond, met de bedoeling er een moskee te bouwen. Geld voor de bouw heeft ze niet, maar de gemeente steekt de helpende hand toe: in 2005 neemt die de grond over voor 6,1 miljoen. Milli Görüs krijgt de grond in erfpacht terug en kan de moskee gaan bouwen. Het Oosten, dat op hetzelfde terrein ook woningen en bedrijfspanden wil bouwen, gaat het hele project samen met de Turken trekken.

Voorbereidingen vertragen
Maar al snel vertroebelen de verhoudingen (zie kader). Milli Görüs wil daarom de moskee op eigen houtje bouwen, buiten de gemeente en Het Oosten om. Ze denkt dat de grond inmiddels 12 miljoen waard is en ziet kansen om dat bedrag inderdaad binnen te slepen. Bij de koop door de gemeente is namelijk de voorwaarde gesteld dat de bouw van de moskee uiterlijk eind 2009 begint. Gebeurt dat niet, dan is de deal van tafel. Milli Görüs hoeft dus alleen maar de voorbereidingen te vertragen om de grond terug te krijgen en opnieuw te kunnen verkopen, voor veel meer geld.

Volgens meerdere bronnen met wie Rijken sprak, worden in de loop van 2007 in Milli Görüs-kringen mensen geworven om bezwaar aan te tekenen tegen de bouw van hun eigen moskee en zo de gewenste vertraging te bewerkstelligen. Van hen blijft er uiteindelijk een over, ene Hakan Mirzaoglu.

Het Oosten heeft dan al miljoenen in het project gestoken en heeft er dus alle belang bij dat het doorgaat zoals gepland. Het is in zulke gevallen niet ongebruikelijk dat een corporatie geld biedt aan een bezwaarmaker, vaak een bedrag van vijf- à tienduizend euro. Maar Mirzaoglu weigert de aanbiedingen van Het Oosten.

Zware druk
Dan schakelt de corporatie een medewerker van het Turkse consulaat in en dat leidt tot een bijzondere deal. Het Oosten stort 20.000 euro op de rekening van Mirzaoglu. De rest van het geld, 105.000 euro, gaat naar de rekening van de betrokken consulaatmedewerker. Die mag daarvan 5000 euro houden, als dank voor zijn bemiddeling. De rest betaalt hij 'via vrienden' contant uit aan Mirzaoglu, maar of dat ooit gebeurd is, wordt betwist.

Mirzaoglu gaat akkoord, mede omdat hij onder zware druk staat van een door Rijken anoniem gehouden Turkse crimineel, een man met veroordelingen wegens moord en mishandeling op zijn naam. Als Mirzaoglu zijn bezwaar niet intrekt, zal die hem 'weten te vinden'. Rijken vermoedt dat deze crimineel zelf wilde meedelen in de winst.

Maanden later doet Mirzaoglu aangifte van bedreiging. De politie doet onderzoek (het dossier van het Openbaar Ministerie hierover is een belangrijke bron voor Rijkens reconstructie van deze kwestie), maar het komt vanwege de tegenstrijdige verklaringen van alle betrokkenen niet tot een uitspraak van de rechter.

De inspanningen van Het Oosten blijken uiteindelijk vruchteloos. De grond komt inderdaad niet terug in handen van Milli Görüs. Maar in 2010 stapt Het Oosten, dat door een fusie inmiddels Stadgenoot heet, alsnog uit het moskeeproject.

Echt Nederlandse moskee

In Amsterdam is er jaren van gedroomd: een echt Nederlandse moskee voor vooruitstrevende moslims, los van invloeden uit hun land van herkomst. De gemeente Amsterdam en corporatie Het Oosten dachten dat de Westermoskee zoiets kon worden. Dat was niet zo vreemd, want de meest spraakmakende figuren binnen Milli Görüs, de initiatiefnemer van de moskee, toonden zich inderdaad vooruitstrevend.

Maar dat was maar voor even. Een machtsstrijd binnen Milli Görüs leidde in 2006 tot het vertrek van de leiders: die bleken te ver voor de overwegend conservatieve Milli Görüs-troepen uit te lopen.

Pogingen van het Amsterdamse stadsdeel West om het project weer op de gewenste koers te krijgen, mislukten.

Maar ook Milli Görüs kreeg zijn zin niet. Na eindeloos geruzie scheidden de even conservatieve bestuurders van de Aya Sofyamoskee, de beoogde gebruikers van de Westermoskee, zich af van Milli Görüs. Onder hun verantwoordelijkheid ging in maart 2013 de eerste paal de grond in.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden