AnalyseOverbelasting

Coronastrijd is een marathon, maar we doen alsof het een sprint is

Diederik Gommers, anesthesioloog-intensivist in het Erasmus MC, en Jaap van Dissel (RIVM) staan de pers in de Tweede Kamer te woord.Beeld Phil Nijhuis

Hoe lang houdt het personeel van ziekenhuizen, verpleeghuizen en thuiszorg het nog vol als in dit tempo wordt doorgewerkt? Zij, en ook de ouderen in verpleeghuizen en hun families, zullen het zoals het er nu naar uitziet nog een tijd vol moeten houden, bleek tijdens de hoorzitting in de Tweede Kamer.

Het is een marathon, maar iedereen rent alsof het een sprint is. Hoe lang is dat vol te houden? De observatie en de vraag komen van SGP-fractieleider Kees van der Staaij. Hij maakt zich zorgen over het personeel in ziekenhuizen, verpleeghuizen en thuiszorg. Maar de zorgen over sprinters die geen 100 meter maar 42 kilometer moeten rennen zijn breder, zo blijkt uit de hoorzitting die vandaag in de Tweede Kamer werd gehouden. 

Ook ouderen in verpleeghuizen en hun families moeten de finish verleggen, net als patiënten met andere ziekten die nu geen behandeling krijgen, kinderen die het thuis niet makkelijk hebben, de mensen in ggz-instellingen. De samenleving als geheel met alle Nederlanders moet zich instellen op de marathon, vatte inspecteur-generaal Ronnie van Diemen Steenvoorde de uitdaging samen.

Als het al niet duidelijk was, het gaat echt nog wel even duren voordat de beperkende maatregelen worden teruggedraaid. RIVM-directeur Jaap van Dissel gaat daar niet over, zegt hij. Maar als het aan hem lag, zou de capaciteit op de ic’s eerst terug moeten naar normaal. Nu draaien zij met 1400 coronapatiënten op 200 procent. Zo rond 1 juni zou het weer 100 procent kunnen zijn.

Diederik Gommers van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care Vereniging kan na de eerste sprint even temporiseren. Het blijft druk, maar de rampenscenario’s zijn verder weg. Daarom is hij opgelucht, maar toch ook bang voor nieuwe stijgingen. Dat kan zomaar gebeuren als mensen elkaar weer opzoeken. De overlevingskansen van ic-patiënten zijn in Nederland hoog, zei hij. 70 procent zal de opname vermoedelijk overleven. Dat hoge aantal wordt veroorzaakt doordat in Nederland ouderen thuis of in verpleeghuizen sterven in plaats van op de ic.

Voor het eerst een daling op de ic’s

Een mijlpaal op de ic’s: voor het eerst sinds de uitbraak van het coronavirus gingen er meer patiënten van de ic af dan er bij kwamen. Woensdag lagen er 16 patiënten minder op de ic dan de dag daarvoor. Er liggen 1400 coronapatiënten op de ic en ongeveer 500 reguliere patiënten. In totaal zijn er 2400 plekken beschikbaar.

Volgens Ernst Kuipers van het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding lijkt Nederland in een soort stabilisatie te komen. De piek in de ic-opnames was eind deze maand verwacht. Zet deze ontwikkeling zich voort, dan zal de piek dus al eerder worden bereikt.

Cijfers van het RIVM laten zien dat in bijna elke provincie het aantal positief geteste Nederlanders afneemt. Alleen in Zuid-Holland is het beeld grillig, al lijkt ook daar de groei er wel uit. In vijf provincies heeft het coronavirus nauwelijks toegeslagen. Groningen, Friesland, Drenthe, Flevoland en Zeeland hebben weinig besmettingen, mede omdat de beperkende maatregelen al ingingen toen er in deze provincies nog nauwelijks iets aan de hand was. Het aantal nieuw geregistreerde overlijdens was woensdag 147. Daarmee zijn er in totaal 2248 Nederlanders overleden aan Covid-19.

In 900 van de 2500 verpleeghuizen liggen bewoners met corona

Een terugkerend thema onder de cijfers en grafieken die Gommers en Van Dissel toonden, waren de zorgen die met name Van Diemen Steenvoorde uitsprak. “Niet iedereen heeft getraind voor de marathon”, zei ze. Kwetsbare gezinnen niet, om een voorbeeld te noemen, of bewoners van ggz-instellingen. Zorgen zijn er ook over Nederlanders die wegblijven van de afdelingen spoedeisende hulp en de huisartsenposten en over verpleeghuizen en thuiszorg. Het virus slaat er hard toe onder bewoners. In 900 van de 2500 verpleeghuizen liggen al bewoners met corona.

Er is eenzaamheid en verdriet in de verpleeghuizen en bij ouderen thuis, zegt Van Diemen Steenvoorde. Zij vraagt zich af: wat is menslievende zorg? “Doen we het goede als de marathon een vervolg krijgt?” Dan gaat het over palliatieve zorg thuis, over ouderen en andere kwetsbaren die hun families niet meer zien, of hooguit via een beeldscherm. Het effect van het bezoekverbod is volgens de inspecteur-generaal enorm. Ze ziet dat het verbod zeer strikt werd nageleefd, maar dat er nu ruimte ontstaat om te kijken of er niet iets mogelijk is om toch contact te hebben. Soms lukt dat.

Tweede marathon

Ondertussen blijft zorgpersoneel rennen alsof ze de finish zien. “Ze lopen nu nog op adrenaline”, zei Van Diemen Steenvoorde. Hoe dat straks gaat? Er zal psychologische hulp moeten komen, en die komt al op gang. Ook Gommers zei burn-outs te vrezen als in dit tempo zonder begeleiding wordt doorgewerkt.

Zorgpersoneel in ziekenhuizen moeten namelijk nog een tweede marathon rennen; die van de uitgestelde zorg aan patiënten die wachten totdat er plek voor hen is. Dat moment lijkt sneller aan te breken dan verwacht, omdat het aantal coronapatiënten op de ic’s de laatste dagen niet zo snel meer toeneemt.

Lees ook:

Corona-apps laten zien wie bij jou in de buurt besmet is

Apps helpen experts gerichter te testen. Maar een grote zorg is: wat betekent dat voor onze privacy?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden